The Birds (1963)

Goede film, die wel een beetje onderuit wordt gehaald door een wel heel erg trage opbouw. Ongetwijfeld gedaan om de spanning lanzaam aan te kunnen opbouwen, maar ik voelde deze spanning eigenlijk nergens. Vanaf dat de vogels aanvallen wordt The Birds gewoon stukken beter én spannender. Sommige scènes kwamen gedateerder over dan anderen, (bijvoorbeeld dat moment dat de kinderen allemaal weglopen en achternagezeten worden door de kraaien), maar over het algemeen was de tweede helft van de film echt wel sterk. Vooral het laatste kwartier was werkelijk best angstaanjagend. Dat laatste shot met al de stilstaande vogels terwijl de auto wegrijdt zal me lang bijblijven en riep een erg apocalyptische sfeer op.
Ook een goede keuze van Hitchcock om nergens te onthullen waarom de vogels opeens mensen aanvallen. Dit maakt het allemaal des te verontrustender.
Acteurs deden het niet slecht, maar waren hier en daar toch een beetje ondermaats voor een Hitchcock film.

3.5*

The Birds van Hitchcock is een film uit zijn oeuvre dat voor mij altijd gemengde gevoelens geeft. Zijn films hebben iets theatraal, waar ik eigenlijk wel van hou. Meestal had de man ook oog voor een goed verhaal, wat aan de basis lag van zijn films. En over het algemeen kon hij de betere acteurs aantrekken voor zijn films. Met The Birds is er opnieuw een boeiend verhaal. Maar hij wijzigde de insteek waarbij het boek spanning opbouwt en Hitchcock vooral voor het shockmoment wil gaan. Plus nog wat luchtige elementen erin, die beter werken bij zijn thrillers of detectiveverhalen dan bij zijn horrorfilms.

The Birds heeft het eerst over de lovebirds. Zowel in de kooi als de twee hoofdacteurs. Dan doen alle vogels raar en gaan ze total loss. Als je de film ziet, lijken de vogels wel een symbool van de lokale inwoners die in de aanval gaan tegen de vreemde vrouw uit de stad. De vogels zijn op zich wel goed gedaan, maar de regisseur wil graag uitpakken met de vogels ipv te zorgen voor voldoende suggestie. Dat komt pas later meer tot z'n recht.

De lat lag hoog bij Hitchcock. Na drie topfilms achter elkaar met Vertigo, North By Northwest en Psycho met ijzersterke acteurs valt hij hier terug op Tippi Hedren die duidelijk acteerervaring mist en de vergeten acteur Rod Taylor. Beiden zijn niet sterk genoeg om de film te dragen en dan komt alles op de vogels terecht natuurlijk.

The Birds is zeker niet slecht, maar het mist de juiste toon en zwalpt tussen romantiek, drama en thriller. Maar het lukt niet om de juiste mix te maken. Het verhaal is wel boeiend genoeg en de film kent nog wel enkele scènes die alles goedmaken. Maar deze Hitchcock heeft minder goed de tijd doorstaan dan andere films van de master of suspence.

Een potje Hitchcock ben ik meestal wel voor te porren, en deze klassieker was op Canvas - tijd voor een hoognodige herkijk. Hij beviel me toch wat minder dan ik verwachtte. Qua sfeer doet de film het heel aardig, met een plotselinge bedreiging van het dagelijkse leven die je niet verwacht, maar die wél best overtuigend gebracht wordt.

Maar een vrij continue irritatie lag vooral in het visuele aspect, ik kan me maar weinig films herinneren waarin zo duidelijk voor een green screen geacteerd werd, met bijvoorbeeld het boottochtje van Melanie als overduidelijk voorbeeld. En ook sommige van de vogelscenes komen extreem nep over. Ik ben echt niet de moeilijkste op dit gebied en heb van zowel menig B-film als klassieker genoten, maar hier was het op momenten echt storend. Ook wordt de film pas echt leuk zodra de vogels enigszins in actie komen, maar het duurt toch wel erg lang voor het een keer zover is, wat ook gelijk de overdreven lengte verklaart.

Maar alsnog, ook met deze kanttekeningen heb ik me uiteindelijk prima vermaakt met deze Hitchcock, en qua sfeer blijft het op gemak overeind. De dreiging blijft toch wel lekker hangen, ook vanwege de toch wat lastig te vangen bron van ellende. Een verlaging, dat wel, maar alsnog zeker niet onaardig.

Tot dusver de slechtste Hitchcock.

Nu ben ik dan ook geen Hitchcock-fan, en dit is pas mijn zesde Hitchcock tot nu toe. Natuurlijk zullen er wel meer volgen, maar ik kan niet zeggen dat ik sta te popelen om aan de volgende te beginnen, want Hitchcock-films blijven wat mij betreft steeds met hetzelfde probleem zitten.

Dat probleem is het acteren, dat ik keer op keer vreselijk vind. Ik snap ook niet waarom het constant geprezen wordt, Hitchcock is extreem ouderwets en dat ik dat zeg voor een film uit 1963 betekent dus ook wat. Maar ook het "Master of Suspense" gedoe gaat volledig langs mij heen. Dat zal wel uiteraard voor die tijd geweest zijn.

De film komt traag op gang, ondanks dat ik de eerste 10 minuten nog wel aardig vond waar een subtiele spanning wordt opgebouwd. De dreiging van de vogels wordt best versterkt en dat doet Hitchcock goed. Jammer dat die spanning na 10 minuten helaas weer weg is.

Zowel de personages als het acteerwerk is niet om aan te zien. Nu zal ik wel zeggen dat het acteerwerk van Taylor en de jonge Cartwright er nog mee door kan, maar de rest was redelijk ernstig. Klaarblijkelijk heeft Hitchcock het behoorlijk moeilijk gemaakt voor Hedren (gadver, dat dit soort regisseurs dan een legendarische status krijgen) maar dat valt niet te zien van haar prestatie.

Hedren acteert erg statisch, maar de allerergste was dan wel Tandy die werkelijk nergens maar een beetje weet te overtuigen. Elk personage is daarnaast ook behoorlijk saai en cliché wat de boel niet bepaald vooruit helpt. Blijkbaar wisten ze overigens ook weinig raad met de greenscreens.

Visueel helaas gedateerd, maar daar kan ik nog wel omheen kijken omdat het voor die tijd vast baanbrekend was. Maar het acteren voor greenscreens en geverfde plaatjes is erg slordig, net als de montage die wat mij betreft nergens op lijkt. Bijna plotse sceneovergangen en een ongemakkelijke stilte door scenes heen die averechts werkt van spanning opbouwen.

Het duurt helaas ook lang voordat de vogels in de spotlights gaan staan, maar als de boel gaat knetteren is het weer wat leuker. Uiteraard is de iconische aanval op de stad best gaaf (stiekem) en het tempo krijgt plots een stroomschok. Daarna zwakt het tempo weer af, maar het was in ieder geval iets beter dan het eerste gedeelte.

Nee, ik voelde me oprecht ongemakkelijk toen ik deze film zag en dat is niet door de inhoud maar vooral de regie en het acteerwerk. De special effects zullen baanbrekend geweest zijn, net als dat Hitchcock vaker dingen wist uit te vinden, maar op het gebied van acteerwerk, karakterontwikkeling, smoelwerk en greenscreens vind ik het serieus slecht.

Trouwens nog wel een bonus voor Hitchcock dat hij de "maar dit en dat kan niet, vogels doen niet zo!" klagers voor is geweest. Kon er eigenlijk wel om lachen. Ik waardeer Hitchcock voor zijn baanbrekende techniek, maarja, als ik het nu zo zie maakt het niet veel indruk meer. Bovendien deel ik zijn liefde voor theatrale cinema ook niet.

De filmtitel geeft al veel over de inhoud weg. In deze spannende film stellen de vogels zich teweer tegen de mens. En dan gaat het niet om een relatief kleinschalig monster-tegen-mens-verhaal, zoals zich dat bijvoorbeeld in het geweldige Jaws afspeelt. Nee, het gaat hier om een situatie van apocalyptische omvang.

Met een filmduur van 113 minuten en een spervuur aan aanvallen van vogels, ligt monotonie op de loer. Dat gebeurt niet. De film is meer dan vogels alleen. De film besteedt naast de vogelactie, veel aandacht aan de personages. Die zijn met aandacht uitgetekend. Het gaat zelfs zover dat het draaiboek de personages permitteert om zich met nodeloze handelingen bezig te houden. Handelingen die buiten de noodzakelijke karakterbeschrijving vallen. Het heeft effect. In plaats van verveling wekken de personages interesse en sympathie op.

De uitgebreide aandacht die uitgaat naar de personages is slechts één truc om als kijker geïntrigeerd te blijven. Hitchcock gebruikt meer foefjes. Zo zijn er de hele redelijke speciale effecten die wellicht wat verouderd zijn, maar er desondanks grandioos uitzien en voor spannend vermaak zorgen..

Een andere truc is dat de film het zonder muzikale ondersteuning doet. De film doet het slechts met omgevingsgeluiden. Geen bombastische muzikale opmaat naar een spannend hoogtepunt. Geen muzikaal theater. De kijker hoort wat de personages horen. Straatgeluiden, stemmen, motorgeronk. En natuurlijk het geruis van vleugels en het gekrijs van vogels die zonder muzikale ondersteuning juist heel bedreigend en akelig klinken.

De trucs zijn simpel maar effectief. Hitchcock werkt met akoestiek en dreigende voortekenen om de kijker te infecteren met onrust. De aanvallen van de vogels zijn dan vervolgens de uitlaat van al die opgebouwde suspense, waarna de kijker even weer wat rust wordt gegund tot het onheilspellende geluid van klapperende vleugels weer hoorbaar wordt of een kraai neerstrijkt op een klimtoestel bij een school . Dan begint het weer van voren af aan. Dat klinkt monotoon en is het in absolute zin ook, maar het voelt echter nooit zo.

De film blinkt namelijk uit in een geraffineerde spanningsopbouw. Stap voor stap wordt de situatie met de vogels steeds iets extremer. Wat begint met een solistische aanval van een zeemeeuw, wordt per scène subtiel uitgebouwd en wordt bijna onopvallend groter en bedreigender. De karakteristieke suspense wordt gerekt en gerekt.

De setting in een klein idyllisch kustplaatsje werkt extra beklemmend. De ruimtelijke begrenzing waarbinnen the Birds zich afspeelt, wordt in de loop van de film een soort gevangenis die de protagonisten en de kijker niet kunnen ontvluchten.

Op en top spanning en suspense. Wat een fijne film!

Na Psycho de volgende Hitchcock aan de beurt. Een film overigens die ik al eerder zag, wat voor indruk de film toen achterliet weet ik niet meer.

Net als Psycho bedient de film zichzelf van een aanloop waarvan ik denk; het zal! Helaas duurt deze aanloop nog langer dan de andere film, en kan al het relationele gekibbel en de reden waar Melanie Mitch van kent me niet een moer bommen. Het wachten is op de eerste aanval, iets wat bijna 50 minuten op zich laat wachten.

Het begint met een aantal speldenprikken en een behoorlijk schokmoment rond de dode. Het is de opbouw naar de aanval op de school en later het dorp die geweldig te noemen zijn en de film eindelijk de draai geeft die ik wens te zien. Stiekem denk ik heel veel dingen te herkennen in het restaurant, waar ieder zijn eigen zegje doet, waar een bepaalde wisselwerking en diversiteit heerst, iets dat me heel erg aan Stephen King's The Mist doet denken. Zo ook het fenomeen dat Melanie de schuld krijgt. De latere aanval op het huis en de poging in de auto te komen zijn bizar en vooral psychologisch te noemen.

De hand van de meester valt uiteraard in veel dingen te herkennen, zo ook Hitchcock zelf in het begin van de film met de twee hondjes. Opvallende is andermaal net als in Psycho de aanwezigheid van een vrouwelijke hoofdrol. En niet bepaald bang aangelegen, maar een zelfstandige, zelfredzame vrouw. Behalve dat zijn ze ook niet bepaald lelijk te noemen. Verder zien de aanvallen er voor die tijd echt puik uit en wordt er prima gewerkt met spanning maar ook de onzekerheid en twijfel die eerst bij de mensen overheerst. Om nogmaals de chaos in het stadje te benoemen, het feit dat de brandweer een brandstofbrand met water wil blussen voor lief genomen.

The Birds komt niet in de beurt van Psycho, en dat ligt vooral aan de totstandkoming van het verhaal en de aanloop. Eenmaal opgang boeit de film toch meer dan, ondanks het matige begin, en mag The Birds toch echt wel als een goede en mooie film genoemd worden.

Uitstekende film waarin een vredig kustplaatsje belaagd wordt door agressieve vogels. De film kent een lange aanloop, maar dit komt de personages wel ten goede. Mooi om te zien hoe Hitchcock spanning weet op te bouwen (zoals de scene waarin Tippi Hedren de vogels stiekem aflevert). De special effects zijn uiteraard verouderd, maar nog effectief genoeg.

Herziening van alweer een tijd terug. De eerste keer zag ik hem als kind in de jaren ‘80 en dat is toen behoorlijk blijven hangen. Intussen heeft de film nog niet aan kracht ingeboet, vind ik. Integendeel, met ouder worden, herken je er ook weer nieuwe zaken in.
Het eerste half uur heeft veel weg van screwball comedy en da’s sowieso een leuk genre. Geslaagd. Langzaamaan neemt de terreur van de vogels het dan over. Voor de gelegenheid heb ik ook docu’s over het maakproces bekeken, en ja het is toch wel een echt huzarenstukje. CGI bestond nog niet dus ze hebben het op andere manieren moeten doen. Hitchcock heeft voor de special effects sowieso beroep gedaan op de meest geavanceerde technieken van toen. Voeg daar dan nog zijn briljante manier van regisseren en editen aan toe, en dan heb je op zijn minst een visueel meesterwerk. Ook zijn verleden in de silent movie valt hier op - zoals ook bij zijn andere latere films - wanneer bepaalde scenes zonder dialoog verlopen en de camera het verhaal ‘vertelt’. Tippi Hedren (in haar debuut) en Rod Taylor vallen prima op hun plaats in de cast. Ook is er een opvallende rol voor Jessica Tandy als Hitchcockiaans archetypische moeder. Het is deze keer niet zozeer het mannelijke personage die een moedercomplex heeft. De moeder heeft zelf een complex (om haar zoon niet te verliezen na het overlijden van haar echtgenoot) en daarnaast heeft Tippi zelf een moedercomplex (want op elfjarige leeftijd verlaten door haar biologische moeder). De film heeft een prima ritme met tussentijdse climaxen op gezette tijden. Het eindbeeld is magisch en een indrukwekkende afsluiter. Te vermelden is ook de soundtrack die louter bestaat uit vogelgeluiden gecomponeerd met de nieuwste elektronica van toen door de Duitser Remi Gassmann.

hitchcock challenge # 33

Geen al te beste film van Hitchcock. Gaat gewoon nergens over. Over de vogels weten we niet waarom ze zich agressief gedragen, en voor het overige is er ook geen enkel verhaal van enige betekenis te bespeuren. Melanie Daniels gaat in hoogsteigen persoon twee dwergpapegaaien leveren aan een man die haar intrigeert maar blijft daarna nog even in het haventje hangen, waarschijnlijk omdat ze door hem aangetrokken is. Enfin, naar verhaal toe niks interessants. Het schilderachtige Bodega Bay wordt goed gebruikt om er iets sfeervol van te maken, en The Birds lijkt meer een technische oefening in het ensceneren van suspense. Ik moet wel zeggen dat de aanvallen er realistisch en intens uitzien en de teneur op het einde helemaal somber is met een catatonische Melanie die wordt afgevoerd. Die schone blonde Tippi Hedren is blijkbaar moeder van Melanie Griffith.

Ik zag deze film voor het eerst op een niet helemaal rijpe leeftijd.

Als ik nu, ruim een halve eeuw later, van de supermarkt thuiskom en vierentwintig meeuwen op mijn dakrand zie…

Dan huiver ik.

Dat is de impact.

De impact van een meesterwerk.

Ik heb net de film opnieuw bekeken en ik wilde mijn waardering verhogen, met een halfje, naar 4,5, maar toen wist ik al dat ik bij de volgende keer toch naar 5 ga, dus waarom niet meteen.

De vindingrijkheid. Melanie stapt met een kooitje met twee vogeltjes de lift in. We zien alleen het kooitje, op haar kniehoogte. De camera stokt in de lift op kniehoogte bij een man die daar al staat. De camera glijdt omhoog, naar zijn gezicht – als kijker ga ik in de lift mee. Prachtig.

De twee vogeltjes die, op de rug gezien, doodstil in hun kooitje meegeven, als duopassagiers op een motor, in de bochten als Melanie onderweg is naar het huis van Mitch.

Deze keer viel me voor het eerst de hoes op van Tristan und Isolde, de Wagneropera over Liebestod, in de scène waar Melanie als nieuwe huisgenoot met Annie Hayworth in gesprek is. Wat een prachtig gevonden voorafschaduwing van de tragiek die ons te wachten staat…

En dat is mooi: The Birds is met het klimmen van mijn jaren steeds meer psychologisch relatiedrama geworden. De vogels - wraakzuchtig om hun ogenschijnlijk onschuldige, gekooide soortgenootjes? - dienen om die spanning op te bouwen en daardoor is hun gedrag des te beklemmender. En ook daarin zitten zulke heerlijke vondsten.

Alleen al het geluid van het gefladder in de openingscredits. De bird’s eye view op het moment dat de boel in de hens vliegt.

Een stevig onderschatte Hitchcock. Echt.