Zwart als Roet (2014)

Los van wat mijn mening is in de hele zwarte Pietendiscussie, vond ik dit echt geen sterkte documentaire. Alles wat ook maar een beetje met racisme te maken heeft werd er aan de haren bijgesleept. Er zat totaal geen lijn in en de objectiviteit was ver te zoeken. Als je een punt wilt maken, moet je op je doel afgaan, maar in Zwart als Roet was het niet meer dan krampachtig zoeken naar bewijzen (fietsen jatten, Wilders' "minder, minder minder"? WTF?) , waardoor de hele discussie in het belachelijke wordt getrokken. Na Iwan Leeuwin heeft Sunny Bergman de Zwarten Pietendicussie totaal stukgemaakt en vind ik het moeilijk om het nog serieus te nemen.

Het is helaas een wat voorspelbare documentaire geworden. Voorstanders van Zwarte Piet zullen vooral bevestigd zien wat een subsidietrekkers de zeurpieten zijn, terwijl tegenstanders vast enthousiast ja zullen knikken bij zoveel maatschappelijk onrecht. Wat mij betreft heeft Zwarte Piet zijn beste tijd gehad en is het niet meer dan logisch dat hier wat aanpassingen gaan plaatsvinden. Maar de ongelofelijke hardheid waarmee de discussie nu gevoerd wordt is te triest voor woorden. En ik moet zeggen dat het front van de pro-pieten niet bepaald mijn persoonlijke sympathie weet te verkrijgen met hun openlijk racisme en de vele openlijke oproepen tot geweld. Er zou echt wel wat meer empathie mogen zijn vanuit een groep die zich vasttbijt in een lachwekkende traditie en doet alsof het landsbelang gebaar is bij het behoud ervan.

In dat opzicht vind ik het zeker prijzenswaardig dat Sunny Bergman de discussie bij haarzelf en bij haar omgeving houdt. De meest ontroerende momenten zijn ook die waarin zij terugblikt op haar eigen jeugd of waarin zij openhartig de dicussie aangaat met vrienden. Het is alleen zo jammer dat zij zoveel meer wil zeggen wat zij niet waar kan maken. Dan gaat zij naar Engeland om met merchandise te provoceren. Dan komt ze met een test die onomstotelijk 'white privilege' aantoont. Dan bewijst zij even dat de publieke omroep ook getekend wordt door latent racisme. Dan gaat het weer over haar betrokkenheid bij de absoluut niet militante beweging rond Quinsy Gario. Het is teveel gedoe eromheen en te weinig daadwerkelijke verdieping van een zeer belangrijke discussie.

Inderdaad en geheel mee eens!

Wat een flut docu. Ik had vooraf serieus de behoefte een onafhankelijk en objectief een voor en tegen geluid over de kwestie te horen.

Sunny is dus alles behalve onafhankelijk en objectief.

Totaal nutteloos om op deze manier een juiste docu te maken.

Waardeloos!

Redelijke docu, is mij 100% meegevallen. Het sterkste vond ik toch wel de zwartepiet scènes in London die soms felle reacties uitlokten, die vanuit het oogpunt van de Londonaren toch best wel begrijpelijk waren. Want laten we eerlijk zijn; wat hebben zij er voor een boodschap aan dat Zwarte Piet een stuk Nederlandse traditie is en dat Zwarte Piet aardig is voor kinderen en aan hun snoep uitdeelt. "I don't care if it's a local custom ...leave" krachtig verwoord door een van de Britten. Voor het gevoel van de mensen aan de andere kant van de Noordzee wordt met Zwarte Piet de donkergekleurde medemens belachelijk gemaakt en dat staat voor hen gelijk aan racisme. Elke discussie daarover met de Britten is verder zinloos. De discussie over Zwarte Piet moeten we daarom ook maar beperkt houden tot Nederland. Of sommigen het racistisch vinden of niet, daar moeten we ons ook weer niet te druk over maken. De traditie zal toch wel behouden blijven, wat niet wegneemt dat veel mensen hier in Nederland er in de toekomst er toch wat meer kritisch tegen aan zullen kijken. Mij maakt het allemaal niet zo veel uit, over vier dagen is Sinterklaas met zijn paard en zijn pieten weer vertrokken en kunnen we lekker weer gaan zeiken over kerstmis.

3,0*

Ik heb een poging gewaagd om deze weinig objectieve docu ook zo eerlijk mogelijk te beoordelen, maar dat is echt niet te doen als je zo'n extreem eentonig werkje aflevert. Ik ben een voorstander van Zwarte Piet, iets wat ik zie als cultureel erfgoed waar ik helemaal niks kwalijks of racistisch in zie. Mochten mensen dat wel voelen dan vind ik dat vervelend voor dat groepje klagers, maar het zou voor mij geen reden zijn om Piet maar paars of geel te verven. Was het niet dit thema, dan had zo'n groep klagers wel wat anders gevonden om hun gal over te spuwen. Ik heb op zich geen problemen met kleine aanpassingen, zoals de extreem rode lippen of de oorbellen, maar men kan ook doorslaan. Maar terug naar de docu van Sunny Bergman: heel, heel slecht en op bepaalde manieren ook heel kwalijk te noemen, maar dat zal ik wel met voorbeelden benoemen.

Of je nu voor of tegen Zwarte Piet bent boeit me eigenlijk niet, zoals Bergman al laat weten in de docu heeft iedereen recht op een mening hier. Maar als je er een mooi feest mee probeert te verzieken, vooral tijdens de intocht zelf, dan ben je bij mij dat laatste beetje krediet kwijt. Prima dat je een discussie zoekt, maar doe dat wel op gepaste momenten. De kinderen zelf mogen nooit de dupe van zoiets doms als dit worden. Wat mij enorm stoort aan de docu is dat alles wordt geprojecteerd op racisme en discriminatie. Na een tijdje gaat de docu zelfs niet meer over Piet, maar worden er wel hele goedkope voorbeelden gezocht om aan te tonen dat Nederland zogenaamd heel racistisch is. Als we Bergman moeten geloven kijken we iedere zwarte man of vrouw raar aan en vinden we hen verdacht of tweederangs. Hou op zeg. Ik geloof echt wel dat er racisme is, aangezien dat overal ter wereld bestaat tegen alle huidskleuren, geloofsopvattingen en seksualiteiten.

Ik ga eens voorbeelden noemen die me ontzettend stoorden. Verkleed als Sinterklaas en Zwarte Piet ergens in de zomer door Londen lopen en dan verbaasd doen dat je negatieve reacties krijgt. Tsja. Een blanke en zwarte man een fietsslot laten openbreken. Benieuwd hoe selectief mevrouw Bergman heeft zitten filteren met de reacties van omstanders. De blanke NPO omroep. Echt iets om je heel druk over te maken zeg. Volgens mij lopen er genoeg donkere mensen in televisieland rond. Tussendoor wordt er uiteraard nog even over Wilders gesproken. Die uitspraken over ''minder, minder'' waren natuurlijk erg kansloos, maar het heeft geen drol met de docu zelf te maken waarom Zwarte Piet nou racistisch zou zijn. Tussendoor heeft mevrouw ook nog het lef de objectiviteit van de Nederlandse rechters in twijfel te trekken, want wat weten blanken er nou van hé...? Over neerbuigend en kansloos gesproken zeg.

En wat ik helemaal te walgelijk voor woorden vind is dat al haar ''meningen'' bijna uit haar familie of kennissenkring komen. Pa komt aan het woord, net als haar goede donkere vriendin, haar prettige Afrikaanse huisgenoot van weleer en de directeur van de NPO. Hoe enorm geregisseerd en gekleurd kun je de meningen afleveren? Alles is zo enorm een richting ingedrukt zeg. Pa is aan het begin van de docu nog een onwetende blanke man en op het einde heeft hij het licht gezien en is hij zelfs aan het demonstreren tegen al het onrecht wat Nederland zwarte mensen aandoen. Idem met de buurman die plots als paarse Piet naar buiten wil. Hahaha, damn. Idem met de huisgenoot die even mag vertellen hoe stereotype hij is behandeld door Sunny. Want ja, ook Sunny heeft het licht gezien hé. En natuurlijk wordt omgekeerd ook even een beeld gecreëerd dat alle donkere mensen prima ingeburgerd zijn. Een donkere man moet verantwoorden dat hij helemaal niet slecht is en een donkere vrouw is een hele fanatieke Oranje supporter die altijd voor Oranje zal kiezen. Hoe dik wil je de mening van Bergman er toch bovenop leggen dan? En dan benoem ik die extreem trieste Quinsy Gario maar niet te veel, want ieder woord dat je aan die malloot besteed is er 1 teveel.

Nogmaals, ieder zijn keuze hoor. Lekker belangrijk of je voor of tegen Piet bent, maar deze docu, nota bene gesubsidieerd door de NPO, geeft echt een vreselijk eenzijdig beeld af. Ben je voor Zwarte Piet, dan wordt je tussen neus en lippen door ook een beetje belachelijk gemaakt door Bergman en erger, neergezet als semi-racist, terwijl het merendeel van de vierders echt de link met racisme niet legde. Een hoop valide argumenten waarom het wel een acceptabel feest is komen dan natuurlijk ook niet aan bod. Binnenkort komt er een andere docu aan die naar het schijnt een heel stuk objectiever het beeld schetst van Zwarte Piet:

Zwartgemaakt | Cinecrowd

Laten we daar dan maar naar uitkijken. Al ben ik blij dat deze hele ellende na dit weekend hopelijk weer een tijd uit beeld zal zijn.

0,5

In haar documentaire Zwart als roet onderneemt Sunny Bergman een persoonlijke zoektocht naar de onbewuste vooroordelen ten opzichte van huidskleur.

Het lijkt me dat ze daar goed in is geslaagd. “White privilege” is iets waarvan ik het bestaan intussen ook niet meer kan ontkennen. Normaal valt het niet eens op dat je privileges hebt, maar als je ze niet hebt dan kom je er keer op keer op een pijnlijke manier achter dat je ze niet hebt. Persoonlijk voorbeeld: Ik woon dichtbij de Duitse grens, en ten tijde van grenscontroles deed men bij mij nooit moeilijk, vaak kon ik gewoon doorrijden, zonder ook maar één seconde te hebben hoeven stoppen. Het viel op een gegeven moment op dat wanneer mijn (zwarte) vrouw naast mij zat, we ALTIJD moesten stoppen en de paspoorten uitgebreid met wantrouwige blik werden gecontroleerd. Dat kan geen toeval zijn.

Sunny Bergman doet, om haar punt te maken, iets wat ik aan één kant erg waardeer, maar waar ik persoonlijk ook nogal moeite mee heb. Ze gaat iets doen wat ze normaal gesproken verwerpelijk vindt, namelijk met een zwart geverfd gezicht door Londen wandelen om te choqueren, om reacties te peilen, om ons iets duidelijk te maken. Wel, de reacties waren overduidelijk: Als je niet bent opgegroeid met Zwarte Piet is het duidelijk dat hij een karikatuur is die niet veel verschilt van blackface, die al sinds jaar en dag ‘not done’ is. Mooi, punt gemaakt, maar waarom heb ik er dan moeite mee? Wel, als blackface ‘not done’ is dan is het ‘not done’, en ook niet als je Sunny Bergman heet. Racistische dingen roepen naar een zwart persoon is ook ‘not done’, maar moet het kunnen als je ‘een punt wil maken’? Dubbel gevoel dus. Bovendien vond ik dit niet eens het sterkste of overtuigendste gedeelte van de documentaire.

Sunny interviewt haar vader, die geen enkel besef heeft dat hij privileges heeft, en met haar buurmannen, die het ‘vak’ Sinterklaas en Zwarte Piet spelen uiterst serieus nemen. Ze zet hen niet in het beschuldigdenbankje, integendeel. Het zijn aardige mensen, leuke buren en een lieve vader. Ze interviewt de oprichters van de Facebook-pagina ‘Pietitie’, die het er zichtbaar erg moeilijk mee hebben een duidelijke motivatie te geven waarom Zwarte Piet nou per se zwart moet blijven. Het was grappig om die vader bij een anti-racisme demonstratie te zien, en zuchtend tegen zijn dochter zei: “Nu is het moment om een kant te kiezen.”

Vervolgens een verschillende etniciteiten-fietsendieven-test om nog maar eens te onderstrepen dat witte privileges wel degelijk bestaan. Er zijn vele van zulke testen op Youtube te vinden, met allen hetzelfde resultaat. Totaal niet verrassend, ik snap werkelijk niet dat mensen zo onder de indruk waren van dit fragment, maar mocht dit toch een eye-opener zijn geweest voor een aantal mensen, dan kan ik daar alleen maar blij om zijn.

Het gesprek van Sunny met haar oude huisgenoot vond ik goed, want het moet erg confronterend voor haar geweest zijn om erachter te komen dat zij, ondanks haar antiracistische instelling, na een gesprek over vroeger toch geen antwoord kan geven op de vraag: “Ben ook jij niet een heel klein beetje racistisch Sunny, een heel klein beetje maar?”

Zeker geen slechte docu. Ook geen meesterwerk, daar is het allemaal iets te weinig verrassend voor, maar als ik de reacties hier lees denk ik dat het lage cijfer vooral door Bergmans gekozen onderwerp komt. Zonde, want ze weet goed duidelijk te maken dat het debat dat er rond Zwarte Piet heerst alles behalve onzinnig is, en dat racisme en bevooroordeling verdomd ingewikkelde concepten zijn die het verdienen om eens extra onder de aandacht gebracht te worden. Dan is zo'n actuele discussie natuurlijk een dankbaar uitgangspunt.

Dappere poging van Sunny Bergman om een taboe-onderwerp in de spotlights te zetten. Nadruk op poging, want ze neemt wel heeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeel veel hooi op de spreekwoordelijke vork. Journalistiek een draak van jewelste, maar qua ouderwetsch vermaak zat het gelukkig wel snor. Behoorlijk selectief te werk, veel losse flodders en - jaja - die gouden oorringen mogen dan wel niet meer, ze worden wel verkocht onder de toonbank hoor!! Hahahaha. Man, man...

Als ze gaat sleuren met de term white privilege, gaat het wel erg zwart-wit. Twee non-kleuren overigens, wat meer kleur in de documentaire (met uitzondering van een hoognodige niet-benoemde excuus-Marokkaan) had zeker niet misstaan. Maar ja, prop dat maar eens in een klein uurtje.

Zal me niks verbazen als een vervolg al in de maak is...

Vooroordelen ... *whoosh*

Verder zijn een doel en een (vooringenomen) mening twee erg verschillende zaken natuurlijk. Uiteraard is er niks mis met het hebben van een doel als je een docu maakt, dat lijkt me zelfs een vereiste. Maar ga niks "onderzoeken" wanneer je zelf toch al een mening gevormd hebt. En als je dat dan toch écht wil doen, besef dan dat je jezelf dubbel zal moeten bewijzen alvorens je sceptici kan overtuigen. En besef dan dat wanneer je dit niet doet je enkel extra argumentatie aandraagt om het probleem dat je zo graag in de kijker wil zetten te ondermijnen.

Dit is geen documentaire die een discussie op gang brengt, dit is een docu die twee kampen scherper tegenover elkaar zit. En mensen die gemengde gevoelens hebben dwingt om uiteindelijk toch een kamp te kiezen, terwij ze zich met geen van beide kampen vereenzelvigen.

Ik begrijp eerlijk waar niet hoe je een probleem als racisme serieus kan nemen en dan onzin als dit kan waarderen.

Net zo min als dat je dat landschap in een studio gaat nabouwen om het daar te filmen ...

En alweer een aflevering in de serie sociaal-psychologische zelfportretten van Sunny Bergman, vermomd als documentaire over een actueel maatschappelijk-cultureel vraagstuk (op IMDb overigens gecategoriseerd als ‘drama’ ), wederom opgebouwd volgens het patroon ‘Er is een culturele werkelijkheid – ik ben daar tegen – maar, verhip, ik blijk zelf geconditioneerd te zijn door die culturele werkelijkheid’.

Dat levert soms vermakelijke televisie op, want Bergman is een innemende persoonlijkheid, heeft een neus voor actuele kwesties, en spaart zichzelf niet. Al zit daar misschien ook weer iets kokets in.

Het probleem met Zwart als Roet is echter dat de ‘actuele kwestie’ in eh... kwestie nogal specifiek is, en juist over de botsing, de verwarring, van verschillende culturele entiteiten, of zelfs dimensies gaat, nl. enerzijds een feest – per definitie een imaginaire constructie met mythologische en religieuze wortels – dat zijn oorsprong heeft in een niet meer bestaande culturele werkelijkheid, en anderzijds de hedendaagse blik – met alle daarbij horende actuele preoccupaties – daarop.

Dat is best een interessant onderwerp, en als in de synopsis hierboven de vraag wordt gesteld of ‘Zwarte Piet, hulpje van de gulle kindervriend Sinterklaas, een beledigend stereotype [is] met wortels in het koloniale verleden, of een onschuldige traditie waaraan niet getornd mag worden’, dan neem je aan dat het daar dan ook over zal gáán.

Maar hier wreekt zich de ‘vermomming’ als serieuze maatschappelijke analyse van dit ego-document. Want Bergman is natuurlijk helemaal niet geïnteresseerd in het Sinterklaasfeest als historisch en cultureel fenomeen, maar alleen als opstapje naar haar werkelijke onderwerp: het veronderstelde hedendaagse, alomtegenwoordige, al dan niet onderhuidse, structurele blanke racisme in Nederland, inclusief dat van haarzelf.

Voornoemde ‘vraag’ over de figuur van Zwarte Piet als al dan niet racistische stereotypering is al beantwoord; sterker nog, het racisme van ZP is het uitgangspunt van deze documentaire. Bergman is niet te beroerd om dat nog even te illustreren door verkleed en geschminkt als Zwarte Piet in Engeland ‘spontane’ reacties te ontlokken aan de inboorlingen aldaar.

Dit Londense theater is erg leuk: opvallend is natuurlijk de gretigheid van de Britten waarmee ze de bal in het hemelsbreed door Sunny opgestelde, volkomen lege, politiek correcte doel jassen. Niemand die zegt: ‘Interessant dat er bij jullie een issue is over een lokale traditie, maar ik weet helemaal niets van die traditie, dus ik ga me er geen oordeel over aanmatigen; ik heb bovendien geen zin om mijzelf door jou – die blijkbaar partij hebt gekozen in dat conflict - voor je karretje te laten spannen’. Daarvoor is de ‘scoringskans’ kennelijk toch te aantrekkelijk...

Was het beter geweest als Bergman buitenlandse toeristen in Nederland had geconfronteerd met het Sinterklaasfeest, zoals hierboven ergens wordt gesuggereerd? Vast wel, als je er van uitgaat dat met name de ‘buitenlandse toerist’ een kundig beoordelaar is van inheemse tradities... Twijfels over uw feesten en rituelen? Vraag het de buitenlandse toerist.

Hilarisch is ook de vader met de mijter waarop het kruis is vervangen door een hamer & sikkel; verder best wel een liefhebber van het Sinterklaasfeest, hoewel hij Sunny heeft opgevoed met de gedachte dat het niet meer dan een kapitalistische truc is om het volk tot meer consumptie te verleiden. Onbedoeld misschien tekenend voor het niet erkende verborgen perspectief van deze hele onderneming: zoals de multiculturele (daar gaan we al) blik Zwarte Piet perst in zijn favoriete frame, zo doet de ‘communistische’ blik dat met het Sinterklaasfeest als geheel.

Al met al dus best wel gelachen hiermee; als deeltje in de reeks ‘De belevenissen van Sunny Bergman, en wat zij daarbij dacht en voelde’ zeer genietbaar; als serieuze analyse, of zelfs maar ponering, van een interessante culturele botsing, vind ik dit drie keer niks. Maar goed, zoals gezegd: als dat laatste was het blijkbaar ook niet bedoeld.

Als kleurenpiet-voorstander sinds vele jaren (kleurenpiet: waarom niet, ten slotte) had ik graag naar een historisch-culturele verhandeling gekeken over het verleden, heden en toekomst van het ons allen zo dierbare Sinterklaasfeest en die toch ietwat wonderlijke en ja, best dubieuze rol die Pieterbaas daarin speelt. Helaas heeft de VPRO echter niet een pakhembeet Joris Luyendijk of Herman Pleij op pad gestuurd voor de broodnodige duiding maar ene Sunny Bergman, een huilerig typetje dat al vermoedt dat iemand die zijn koffie het liefst zwart drinkt in het weekend in witte lakens gehuld brandende kruisen in de tuin van de eerste de beste donkere meneer plant.

Tussen het gesnik en gesnotter van deze kleuter (ik ben geen fan) door volgen gelukkig dan toch nog wat relevante stukken zoals met de welbespraakte Nigeriaanse schrijfster die uitstekend een aantal nijpende punten ohgv wit privilege naar voren bracht. Ook enkele omstanders, medewerkers en familie wisten soms rake verbale klappen uit te delen. Hierna begon Bergman de show echter weer over te nemen op haar werkelijk niet te trekken kinderlijke toontje. Absoluut dieptepunt was daarbij overigens ongetwijfeld het onzalige tripje naar Londen, hoe dom, over the top, prekerig en niet relevant wil je het hebben. Met immer stijgende plaatsvervangende schaamte naar dat stuk gekeken. Manmanman...

Als vermaak zo op de luie zondagmiddag via Uitzending Gemist werkt deze docu nog best wel. Het weet soms te vermaken, soms te irriteren, maar vaak wel te prikkelen. En zeker het tweede deel heeft een aantal interessantere stukken over het witte privilege, waar Bergman wel een juist punt aangeeft. Jammer alleen dat ze daar niet op doorgaat zoals op zoveel zaken niet. Ze stipt iets aan, trekt enorm veel erbij - de docu is echt een chaos in inhoud en opbouw- maar gaat vervolgens niets duiden. Ze blijft hangen in de introductie, in het waarnemen van een fenomeen en is dan al klaar.

Verder zijn het vooral mensen uit haar omgeving die een meninkje mogen geven en die twee toneelstukjes in Londen en het Vondelpark kunnen echt niet. Bergman mag dan wel heel eerlijk aan het begin zeggen aan welke kant ze staat, met dit soort stukjes film weet je nooit in hoeverre er geknipt is. Twee typische beelden in Londen zijn die met dat zwarte gezinnetje dat langsloopt, verwonderd kijkt naar Sint en zijn zwarte knechten en rustig doorloopt. Het kán dus wel. Maar ook die persoon die hierover het een en ander gevraagd wordt en direct de term racisme gebruikt. Niemand die zo praat (ja, in een soap als je letterlijk je gedachten moet declameren). Daar is een dialoog aan vooraf gegaan, dat weet je, en die term moet hem wel in de mond zijn gelegd (al is de term racisme wel aan inflatie onderhevig overigens dus dat die snel gebruikt wordt kan allicht). Maar ook die zwarte personen die aangeven vaker gecontroleerd te worden. Ja sorry, maar daar selecteer je wel op als je er zo onverzorgd uitziet als zij doen. In mijn tijd in de supermarkt lieten we de net uitziende zwarte man met rust maar de onverzorgde zwervers (vrijwel allen blank) hielden we altijd in de gaten. Had Humberto Tan gevraagd of hij vaker dan anderen wordt gecontroleerd en het antwoord zal 'neen' zijn. Kortom, de docu is te gekleurd en veel te eenzijdig waardoor dit inhoudelijk volledig faalt.

Maar goed, het tweede deel wordt interessanter alleen blijft het wel een chaotisch geheel. En ik had dus graag zoveel meer duiding gezien, meer goede vragen die gesteld worden. Waarom is de 'white privilege' hier? Waarom wordt racisme als erger gezien dan andere vormen van discriminatie, of waarom mag je niet selecteren op huidskleur voor aparte kleedkamers maar mag dit wel op sekse? Waarom blijven zwarte mensen zoveel hangen in dat slavernijverleden terwijl vrijwel niemand slaaf is geweest of er één heeft gekend? En wat is de rol van Zwarte Piet hierbinnen? Allemaal boeiende vragen die niet langskomen.Maar ja, met zo een genuanceerde docu had je weer niet zulke leuke discussies op dit forum. 2,0*.

Laat ik beginnen met te zeggen dat er een verschil bestaat tussen een onderwerp voor een documentaire objectief benaderen, en een objectieve documentaire maken. Dat eerste is voor mij absoluut geen voorwaarde voor een documentaire, het is zelfs maar de vraag of het mogelijk om als mens helemaal objectief tegen welk onderwerp dan ook aan te kijken. Dat Bergman al op voorhand duidelijk stelling neemt tegen Zwarte Piet of breder getrokken de aannames verdedigt die verder aan bod komen in de docu is dan ook wat mij betreft geen enkel probleem.

Een objectieve aanpak is echter wel een voorwaarde voor een geslaagd werkje, en het is onder meer op dat vlak dat Bergman toch wel een aantal keer zwaar de mist in gaat. Het probleem is dat ze de stellingen die ze naar voor brengt enkel staaft met dubieze testjes of anekdotische bewijzen. Ik snap dat het niet gemakkelijk is om (sluipend) racisme in harde cijfers te vatten, maar als je bijvoorbeeld constateert dat het werknemersbestand binnen de publieke omroep een slechte weerspiegeling is van de maatschappij moet je dat toch echt hard maken met een aantal cijfers. Met deze manier van werken bewijs je helaas helemaal niets.

Niet alleen inhoudelijk, maar ook qua structuur maakt Bergman er een beetje een rommeltje van. Het begint bij Zwarte Piet en eindigt bij de vooroordelen in elk van ons, maar tussendoor stuitert de docu echt alle richtingen uit. Sommige zijwegen zijn helemaal niet interessant (de persoonlijke kruistocht van Bergman tegen Zwarte Piet), anderen zijn wel interessant maar worden slechts vluchtig aangeraakt (zoals de vraag of vier blanke rechters wel een uitspraak kunnen doen in het dossier rond Zwarte Piet).

Het racismedebat is een van de belangrijkste van deze tijd en daarom is het zo jammer dat Bergman hier serieus uit de bocht vliegt. Journalistieke laksheid en een rommelige structuur maken dit een gemiste kans tot een waardevolle bijdrage.