Tabu (2012)

Trailer (YouTube)

Van horen zeggen (al 2x onafhankelijk van elkaar): "Het hoogtepunt van Gent 2012".

Heb er ook veel goeds over gehoord. Is een release teveel gevraagd?

Distributeur Contact Film heeft Tabu aangekocht.

Mooi!

Het hielp natuurlijk niet dat ik deze film ergens halverwege een goedgevuld Filmfestival Gent-parcours bekeek, ook nog eens de laatavondvoorstelling. Ik wil dus zeggen dat ik behoorlijk vermoeid was toen ik de film bekeek (en dat durft als gevolg al eens een weinig onderbouwde mening te hebben, die op een later moment sterk kan wijzigen), maar toch had ik het gevoel dat deze film overroepen wordt door de filmcritici, of dat ik serieus wat gemist moet hebben.

Er wordt zo lovend gedaan over de originele filmische vondst van het morrelen aan de geluidsband (de stemmen van de acteurs worden uit de klankband weggefilterd), maar dat was voor mij toch onvoldoende om de film hoog te achten.

Voor het verhaal moest ik het ook niet doen, want dat vond ik behoorlijk standaard. Van een schitterende mix van een liefdesverhaal en het Portugese koloniale verleden merkte ik ook niet veel, of althans: dan kan je zoiets zeggen over minstens 100 andere films. Maar goed, ik ben dan ook geen specialist op vlak van het Portugese koloniale verleden

Nee, ik snap voorlopig echt niet wat Tabu zo uitzonderlijk sterk zou maken. Voor mij was het een trage standaardvertelling die nergens uitzonderlijk veel interesse wist op te wekken. Een gematigde 2,5* is dan ook het voorlopige oordeel.

2,5*

Komt ook in januari in de UK op blu-ray en dvd uit op New Wave Films. Zonde dat de Nederlandse release dan pas zo laat komt (wanneer eigenlijk ongeveer?).

Zo te zien komt de film op 31 januari uit in Nederland.

Goed nieuws, mooi dat er twee shorts als extra bij zitten.

Ik zie de film nog niet op de Contact Film site staan. Ik neem aan dat de release later plaats vindt?

Na zo,n 20 min naar nietszeggende zwart-wit beelden te hebben gekeken

gaf ik de pijp aan maarten.

Een liefdesverhaal, zo uit de tijd van de stomme film, geheel in zwart-wit. In het eerste deel zijn de personages monotoon, ze lijken voortdurend te slapen; in het tweede gedeelte daarentegen zijn ze bijzonder levendig. Muziek en geruis zijn de geluiden die je hoort. Voor mij is het allemaal te kunstachtig, teveel een ver van mijn bed show. Hoe melancholiek ook, de weemoed naar het verlorene is moeizaam en de sfeer te onwerkelijk, bijna gewichtsloos.

Dodelijk saai. Verhaal is niet interessant en de dialogen zijn vermoeiend en komen gemaakt over. 1 ster

Klopt. Waarschijnlijk is de release pas in juni.

Prachtig. Zoals ik zojuist op mijn facebook postte:

Portuguese director Miguel Gomes made my weekend some time ago with the innovative "Our beloved month of August". His follow up, "Tabu", is an entirely different movie. Shot in black and white, it tells the tale of a christian woman with a crazy neighbour, which after an hour becomes a movie about the crazy neighbour and the past she has lived. Gomes takes all the freedom he likes in narrative and form, shooting whole passages with no sound (that is how you relive the past in your head), and only a voice over, solemnly uttering formal, old-fashioned lines. "Tabu" is a film about the depth of a single human life, and about tragedy perhaps being better than nothing. I think Gomes is a major talent.

Je beschrijving komt deels met mijn ervaring van de film overeen. Ik zou er aan willen toevoegen dat je Tabu, net zoals in Our beloved month of august, ook kunt benaderen als reflectie op de werking van niet alleen het individuele geheugen, maar ook het collectieve geheugen. Kunst kun je beschouwen als een speciale vorm van die laatste categorie. Juist door de vrijheid van 'narratief en vorm' kan kunst mensen bewust maken van de normale percepties en opvattingen over het verleden (of de eigen tijd natuurlijk). Dat doet Gomes hier mijns inziens: hij toont hoe het koloniale verleden gevormd is/wordt, door de manier waarop het gerepresenteerd wordt (in media). Bijvoorbeeld in film en fotografie, maar zeker ook de literatuur.

Gomes appelleert aan de nostalgische sentimenten over het koloniale verleden: zwart/wit, aspectratio van 1.37 : 1, de emulatie van de geheugen (zoals je al noemde), de jungle als achtergrond van een liefdesverhaal etcetera. De film is ook niet voor niks voor een groot gedeelte een flashback, inderdaad in oude taal verteld.

Maar tegelijk verdraait hij de archetypes net een beetje: de liefde is tragisch (als in: tot mislukken gedoemd), de vrouw eindigt als gokverslaafde en sterft eenzaam, in plaats van de echtgenoot te vermoorden (zoals in het bijbelse verhaal van David en Batseba) sterft er een onschuldige.

Eens. Verhelderend wat je schrijft over die link met koloniaal verleden. Daar valt nog veel meer te zeggen (relatie met die werkster) maar zover ben ik nog niet.

Vanaf 13 juni in de bioscoop (Contact Film)

In esthetisch opzicht een mooie film, maar het script heeft nauwelijks enige diepgang.

Sowieso komt de film traag op gang: in het eerste deel wordt ons een blik gegund in het heden en dat blijkt weinig interessant. Een oude vrouw gedraagt zich vreemd, kraamt allerlei ogenschijnlijke onzin uit en wantrouwt haar meid (God weet waarom). Er worden allerlei nevenplots afgewikkeld - de gelovige vrouw en haar pathetische minnaar, iets met een Pools meisje dat in Lissabon met een jongen gaat (onwaarschijnlijk houterige dialogen van zodra dat meisje in beeld komt); weer die gelovige vrouw die aan het gebouw van de VN staat te betogen - maar van meetaf aan krijg je als kijker mee: eigenlijk draait alles om de oude vrouw. Dan heb je als kijker ook zoiets van: get on with it. Het is ook niet zo dat die vrouw echt veel nieuwsgierigheid wekt. Wat ze te vertellen heeft is daar gewoon te vaag voor en op de duur ga je je ergeren aan dat mens.

Het tweede deel had perfect zonder het eerste kunnen bestaan. Het is meer een écht verhaal i.p.v. een anekdotische verzameling gebeurtenissen en dat maakt het een beetje interessanter. Helaas komt de afstandelijke voice-over de inleving niet ten goede. Het is alsof je op een ouderwetse dia-avond wordt getrakteerd waar de gastheer plaatje na plaatje toont terwijl je van verveling uit het mandje met de chips en de nootjes graast. Het verhaal zelf is nu ook niet meteen origineel te noemen. In essentie is het niet meer dan een banaal liefdesdrama, her en der nogal onwaarschijnlijk (waarom schiet dat mens die Mario neer?) waar zelfs de koloniale context niets extra's aan verleent: die is 'gegeven' en sowieso nauwelijks uitgewerkt.

Dus nee, geen hoogvlieger, ondanks de vele lovende recensies die ik her en der las. Jammer.

Probeer die vraag eens te beantwoorden.

Je kunt jezelf ook de vraag stellen waarom de regisseur het toch zo gedaan heeft.

Inderdaad.

Er is zelf een woord voor wat ik eerder probeerde te omschrijven: Saudade. Met dank aan een thought provoking bespreking op de Cinema-Scope website. Ik kan niet wachten op een herziening.

Hier een zeer verhelderende, knappe, to-the-point review, die vooral het intertekstuele aspect van de film behandelt.

A.s donderdag gaat Tabu in landelijke première in de volgende 9 filmtheaters:

Filmtheater Rialto, Amsterdam

EYE Film Instituut, Amsterdam

Filmhuis Den Haag

Filmtheater 't Hoogt, Utrecht

Lux Filmtheater, Nijmegen

Chassé Filmtheater, Breda

Lumiêre Filmtheater, Maastricht

Concordia Cinema, Enschede

Plaza Futura, Eindhoven

De oude Aurora is de verpersoonlijking van het hedendaagse Portugal: een tikkeltje seniel, bijgelovig, veel te nostalgisch. Ze bejegent haar werkster (Afrika) onheus, probeert haar te controleren. Aurora laat zich, net als Portugal in de koloniale tijd, leiden door irrationaliteit en sentimentaliteit en vooral door dromen. De droom over de aapachtige man die haar ertoe brengt al haar geld te verspelen in het casino is veelzeggend: Portugal laat zich leiden door haar primatenbrein, door een oncontroleerbare drift. De droom van het koloniale Portugal kwam voort uit een romantische hang naar avontuur. Daarbij eigende het zich iets toe wat van een ander was (land, slaven), en dat al een nakomeling in zich droeg (namelijk: Afrika's eigen cultuur en traditie).

Misschien draaf ik door, maar ik kon niet in slaap komen vannacht, vandaar...

Kijk, hier wordt nagedacht! Kan het zeer waarderen.

Deze film vanmorgen in de vroege uurtjes bekeken en ervaren als depri en dodelijk saai. Het was maar goed dat ik klaarwakker was want anders was ik prompt weer in slaap gevallen. Wat de betekenis ook mag zijn, de film deed mij helemaal niets. De personages lieten mij Siberisch koud. Nou ja, de krokodil met zijn open muil vond ik wel grappig.

2,0*

Fijne film, die op een unieke manier twee verhalen achter elkaar verteld en die op mooie wijze op elkaar weet laten in te spelen. Het wat meer kille eerste deel is eigenlijk het deel dat handelt over een onzelfzuchtig personage (Pilar, niet Aurora), terwijl deel twee over egoïsme lijkt te draaien. Daar zitten wat verwikkelingen in rond het kolonialisme. In Afrika lijken de Portugezen zich er nauwelijks van bewust wat er onder de oorspronkelijke bevolking leeft en is een mogelijke opstand meer een voetnoot; ze hebben het immers te druk met eigen beslommeringen. In het hedendaagse Lissabon wordt er echter een vriendschap gesloten niet tussen Aurora en haar verzorgster, maar tussen de verzorgster en de buurvrouw. Het is moeilijk om te zeggen in hoeverre kolonialisme werkelijk als groot onderwerp bedoelt was, maar het zit er in.

Niettemin gaat het vooral over het heden in verhouding tot de herinnering. Die tweede helft vind ik een van de mooiere filmische verbeeldingen van het geheugen die ik al gezien heb. De keuze voor een soort-van stomme film werkt goed en ook de mix tussen Hollywoodiaanse avontuurlijkheid en down-to-earth ontnuchtering is prachtig. Het weglaten van de stemmen, maar het behouden van al te het andere geluid zorgen voor iets dromerigs en de voice-over is perfect. Het zorgt er allemaal voor dat het niet gaat om een concrete recollectie. Dit deel van de film is duidelijk het hoofdmenu, maar "Paradise Lost" vond ik eveneens een mooi portret over eenzaamheid in combinatie met vage levensdoelen en mogelijk pijnlijke herinneringen.

Het is allemaal Arthouse met een hoofdletter A, maar de humor zorgt ervoor dat het allemaal nooit te serieus wordt, wat zeker in de tweede helft wat misstaan zou hebben. Niet dat dit ooit een komedie wordt. Het enige wat ik gek genoeg niet vond werken was de proloog. Verhaaltechnisch zette het de toon, maar op een bepaalde manier werkte die scène niet, alsof de melancholisch-mysterieuze sfeer wat ontbrak.

4*

Fijn een stukje - ik worstel nog om het goed op een rij te krijgen. Je benoemt elementen die zowel tegenstellingen als overenkomsten vormen tussen de delen die de film maken wat het is (zorgzaamheid vs. egoïsme, heden vs. verleden, paradijs vs. verloren paradijs, handelen vs. herinnering, zelfstandigheid vs, kolonialisme, communiceren en omgangsvormen, traditie en progressie, lust vs liefde). Dat doet de film goed, maar ik kom er niet uit of de film nu ook slaagt in al deze lagen. Slagen in het behouden van evenzicht en nuance bedoel ik dan. Ik vond het tweede deel beter, maar misschien wint het eerste deel aan kracht bij een herziening.

Wat bedoel je met unieke manier twee verhalen achter elkaar. Juist dat element zien we vaker, toch? Volgens mij haal je Lissabon en Libanon door elkaar, of deed de spellingscontrole dat voor je?

Ik moet ook toegeven dat ik het soms thematisch wat moeilijk te plaatsen vind al die tegenstellingen, of het echt werkt als een coherent geheel met een doel. Maar gevoelsmatig werkte de film in ieder geval (ook het eerste deel) en een herziening laat de vage associaties misschien meer op hun plaats vallen. Maar het is hoe dan ook een prikkelende film.

Ja, maar toch niet zo losgekoppeld van elkaar. Natuurlijk is het ene deel een flashback van het andere, maar de stilistische verandering (er werd zelfs overgegaan van 35mm naar 16mm) en dat we niet meer terugkomen naar het eerste deel (wat ik wel verwachte), maakt het toch iets aparts. Het is niet twee films in één, maar het voelt wel bijna zo.



Oh mijn God
Ik heb het aangepast. Doordat ik de laatste weken minder tijd heb voor MovieMeter probeer ik vaak meerdere recensies er in één keer doorheen te rammen en dan krijg je onzin als dit. Bedankt voor je alertheid, in ieder geval.

Beeldschoon, echt prachtige film.