The King of Marvin Gardens (1972)

De desolate sfeer en locaties zijn erg treffend weergegeven en gekozen. Een immens gedateerd vakantieresort, dat ooit luxe was en modern, en nu akelig leeg en vervallen.
Dat zorgt meteen voor een unieke mistroostige sfeer, die je in jaren '70 films zo vaak terug ziet en waar men toen erg goed in was. Deprimerend, maar erg sfeervol.
Jack Nicholson is als vanouds erg sterk, ditmaal in de rol van een heel erg in zichzelf gekeerde en teruggetrokken 'serieuze' radio-dj.
Zijn broer (Bruce Dern) is ongeveer zijn tegenpool. Hij is een grenzeloos persoon, die zich met dubieuze en schimmige vastgoedzaken bezig houdt, omgeven door twee vrouwen die voortdurend maar wat verveeld en doelloos om hem heen hangen.
Dit personage irriteerde mij eigenlijk gedurende de hele film. Wat een warrig figuur. Het verhaal van de film, voor zover dat er is, is al even schimmig als Derns personage.
Dit kunnen op zich goede ingrediënten zijn voor een prachtige, mysterieuze film, zolang de personages de film dragen en de motieven van de personages invoelbaar zijn of in ieder geval te volgen zijn. Hier gaat het wat mij betreft mis.
Afgezien van de goede rol van Nicholson en de sfeerschepping kon ik vrijwel niets met de film.
De afloop was al even onbevredigend en naar.
Five Easy Pieces is een van mijn favoriete 70s films, ook van Bob Rafelson en met Jack Nicholson.
Ik had daarom hoge verwachtingen. Helaas zijn die niet uitgekomen.

Goeie film waarin een radio-dj in zee gaat met zijn broer om snel geld te verdienen in de vastgoed-sector. Het verhaal is wat onevenwichtig en de film is nogal traag. Maar toch zijn er nog genoeg positieve punten voor 3.0 sterren. Uitstekend locatiewerk in Atlantic City en een aantal goeie scenes die voornamelijk worden gedragen door het sterke acteerwerk.

Dit fascinerende drama begint met een 5 minuten durende close-up van Jack Nicholson waarin hij een dramatisch verhaal vertelt. Een fantastisch geacteerde opening waarmee regisseur Bob Rafelson je als kijker meteen weet te pakken om je niet meer los te laten. Nicholson speelt David Staebler, een filosoof met een nachtelijk praatprogramma bij een radiostation in Philadelphia. Zijn oudere broer Jason [Bruce Dern] is altijd op zoek naar avontuur en het grote geld. Wanneer Jason David vraagt om naar Atlantic City te komen zodat ze samen een grote slag kunnen slaan is David sceptisch, zeker wanneer blijkt dat Jason nog wat verplichtingen dient na te komen bij Lewis [Scatman Crothers].

Wie denkt dat Nicholson vooral uitblinkt in extraverte rollen dient deze film zeker te bekijken. Zijn onderkoelde spel contrasteert uitstekend met de stijl van de energieke, onvoorspelbare Bruce Dern. De twee zijn ondanks die contrasten volstrekt geloofwaardig als broers. Ellen Burstyn schittert eveneens als Sally, een rol die totaal anders is dan die in The Exorcist , de film die ze hierna zou maken. In haar enige hoofdrol houdt Julia Anne Robinson (die in 1975 zou overlijden bij een brand) zich op knappe wijze staande als Jasons 'ster-in-wording' en het is daarmee een even treurig als indrukwekkend testament van dit veel te jong gestorven acteertalent. Bob Rafelson toont hier opnieuw tot de beste regisseurs van de periode te horen en naast de openingsmonoloog zijn er andere momenten die je bijblijven: de introductie van de flamboyante Burstyn, de tapdance van Robinson en niet vergeten de indrukwekkende finale.

Vanaf de openingsmonoloog waren ze mij eigenlijk al kwijt. Nicholson die vertelt hoe hij en zijn broertje ooit een ouder familielid in een visgraatje hebben laten stikken. De plastische beschrijving van het gebeuren reveleert een vorm van sadistisch genoegen, een mannelijk autoriteitsfiguur dat volledig zijn waardigheid verliest en al spartelend ten onder gaat. Sinds de jaren '70 is weldenkend Amerika in de ban geraakt van de symboliek van de patricide: er dient tabula rasa gemaakt te worden met de vorige generatie, die per definitie verwerpelijk is, alsook al hun tradities en gewoontes. En dan maar verbaasd zijn dat de silent majority Richard Nixon datzelfde jaar met een landslide herverkoos.

Bob Rafelson zal ons eens het failliet van de American Dream illustreren en doet dit op een vrij gemakzuchtige manier. Een miss America pageant wordt in één of andere rare gigantische hangar gesimuleerd. Het enige nut van deze setting is dat de leegte van de personages voelbaar wordt voor de kijkers. Wat voelen we ons toch gesofisticeerd vervreemd van de samenleving. Dit zelfgenoegzaam gewentel in neurose is mij een bedje ziek.

Het is mij een wonder hoe Rafelson er zelfs niet in slaagt om iets interessant te doen met de setting van vergane glorie Atlantic City. Hij lijkt te vooringenomen om de schoonheid en rust en meditatie die een dergelijke plek kan oproepen te laten spreken. De zichtbare minachting die Rafelson vertoont tegen de bezoekers van dit soort beach resorts (de bebrilde matronnen met permanent die door Nicholson en Dern met huishuidapparatuur opgelicht worden) werkt ook eerder afstotelijk.

Met Rafelson lijk ik wat hetzelfde bezwaar te hebben als cineasten als Cassavates, de Coen broers, Jarmush, de Safdies. Ze willen allemaal per se kleurrijke figuren aan de zelfkant van de samenleving filmen, maar lijken uitsluitend geobsedeerd door social awkwardness - wellicht omdat hun eigen milieu uitsluitend bevolkt wordt door introverte nerds en eigenlijk echt geen voeling hebben met het geldbelust machismo van de onderwereld.

Eigenlijk had ik met namen als Nicholson, Dern en Burstyn moeten beseffen dat ik niet aan het goede adres zat, dit is een bohémienbende die meestal geen indruk op me maakt. De beperkingen van Nicholson als acteur komen echt naar boven in deze film, hij vervalt gewoon opnieuw in dezelfde trucjes qua intonatie en mimiek wanneer hij plots een understated personage moet spelen. Je kunt de Antonioni stank op zijn lijf bijna proeven. Neen, geef mij dan maar liever die opgefokte Nicholson van Anger Management of zo.

Welgeteld één scène kon me bekoren, de confrontatie tussen Nicholson en Lewis, omdat hier tenminste een zekere dreiging, suspense en intensiteit vanuit gaat. Voor het overige is The King of Marvin Gardens het soort film die mij een Ivy League univestiteit zou willen laten defunden.

Wel opletten hoor, want even later komt David gewoon thuis bij zijn nog levende ‘gramps’ en blijkt het het verhaal wat dat betreft verzonnen… hun relatie is niet perfect, maar wel warm en liefdevol, check daarvoor ook het einde.

Een heerlijke zondagmiddagfilm. Een soort van anti-film, want het plot lijkt meer een vehikel voor allerhande persoonlijke sores van de vier hoofdpersonages. Ik kan ook niet zeggen dat er een echt sympathiek figuur tussen zat, ze zijn vooral bezig met zichzelf en hun pogingen aan het leven vast te klampen voordat ze voorgoed ten onder zullen gaan in levende niksheid dan wel de dood… maar is dat erg? Vond ik niet.

Schitterend geschoten, heerlijk geacteerd, met nog wat sterke bijrollen van o.a. Scatman Crothers (The Shining) en gevuld met tal van haast losstaande pareltjes van scenes. Die ene is niet in een hangar, maar een indoor stadium of zoiets, compleet met zo’n weirdo orgel. De apotheose is ook al anti- want Jason wordt simpelweg geëxecuteerd door de voor een jong blaadje aan de kant gezette aging lover. Klaar, uit.

‘s Is een vreemde eend in de bijt, maar ik hou hier echt van.