La Vita È Bella (1997)

Ik heb La Vita è Bella de afgelopen vijftien jaar een keer of vijf gezien, maar de laatste keer was lang geleden. En bij herziening blijkt een drastische bijstelling van het cijfer helaas op zijn plaats.

Een aantal jaar geleden volgde ik tijdens mijn master geschiedenis een kernvak over Auschwitz in ons geschiedbeeld. Dit ging gepaard met een paar handboeken, een berg artikelen en vele discussies over Auschwitz, de holocaust in het algemeen en de manier waarop we dat herinneren, herdenken en ermee omgaan. Films als Schindler's List en m.n. La Vita è Bella werden daar ook besproken. Zelfs in de literatuur. En niet op een positieve manier in de meeste gevallen.

Is er zoiets als de commercialisering van de holocaust, en waar begint dat? Kun je iets afgrijselijks als de holocaust überhaupt verbeelden? Moet je het willen? En hoe doen we dat dan? Documentairemaker Claude Lanzmann (Shoah) noemde films die het ondenkbare en onverbeeldbare probeerden te verbeelden 'pornografie'. Schindler's List en La Vita è Bella bijvoorbeeld. Hij schreef felle kritieken tegen deze films, onder andere in Le Monde.

Ik was het niet zozeer eens met Lanzmann, maar dat vak en de discussies hebben me wel aan het denken gezet. La Vita è Bella is absoluut geen pornografie, maar wanneer je er ècht bij stil gaat staan en je verdiept hebt in de holocaust, is de film bij nadere beschouwing onsmakelijk ongepast. Kolder in het kamp. Geintjes tussen de genocide. Het mag nog zo goed bedoeld zijn, nieuwe generaties in aanraking brengen met wat er gebeurd is, of gezien worden als een vader die zijn zoon beschermd tegen het kwade, maar het feit blijft: La Vita è Bella combineert humor en holocaust. Eerst zag ik daar niet zoveel kwaad in, maar met wat ik nu weet, heb ik me deze herziening behoorlijk zitten ergeren en plaatsvervangend generen. De immens drukke Benigni die me ooit nog wel wist te charmeren werkte nu ook meer op de zenuwen. Nummer 29 in de IMDb top 250 en hier op 47. Bijzonder dat ik daar vroeger zo'n vrede mee had en het nu als schrijnend beschouw.

Een ongebruikelijk hoge daling 4* ---> 2,5 *

La Vita e Bella, een film die een magere start kende. Maar dan blijkt het toch een heel fijne film te zijn.

Zoals ik al zei, ja hij startte nogal mager. Benigni bleek al snel op mn zenuwen te werken. Er was nauwelijks een scene zonder zn drukke en ongrappige gedoe. Ook valt verder nog weinig te genieten.

Dat genieten komt pas zodra de kleine jongeman (erg leuk gespeeld overigens) uit de bloemen kas komt gelopen. Een overgang die simpel lijkt, maar voor mij erg sterk werkt. Omdat ik vanaf dat moment wist, nu zal de film omslaan. Positief bedoelt.

En dat gebeurde ook. Zodra het gezin in het kamp aankomt, breken de sterke scenes aan. Vooral met de schreeuwerige nazi in de barak. Glimlach op mn gezicht.

La vita e bella is gewoon een fijne film, ben het dan ook niet eens met John Milton. La vita e bella heeft geen kwaad in de zin. Dat het erg is wat er is gebeurd, staat sowiezo nooit ter discussie, echt niet. Maar mocht Benigni een film zoals deze maken? Van mij wel. De film wil er ook absoluut niet omheen draaien, wat er toen is gebeurd. De boodschap zit m in dat de vader zijn zoontje behoedt voor de praktijken in de kampen. Dat is een mooie gedachte.

Nog over de kwaliteit van de film, Benigni maakt een transformatie door, van irritante man, naar een erg fijne man. Na de film blijkt dat hij erg sterk heeft gespeeld. Ik twijfelde daar nog weleens aan tijdens de film. Maar nu niet meer.

Verdict: zeker een mooie en goede film, maar had er stiekem wel iets meer van verwacht. De 4* is op zn plek.

Dat is natuurlijk volledig ok dat je het niet eens bent, het is geen universele waarheid, meer hoe ik er persoonlijk tegenaan kijk.

Ik meen overigens niet dat Benigni of de film kwaad in de zin heeft, integendeel zelfs, ik vind alleen na alle gevoerde discussies en gelezen (vak)literatuur over de holocaust en herdenken, dat dit eigenlijk geen respectvolle of smaakvolle manier is. Daarvoor heb ik hem 15 jaar wel goed gevonden.

We hebben er juist maanden bij stilgestaan. Misschien was dat het wel. Kan het niet even snel simpel duidelijk uitleggen dan in mijn desbetreffende post, een stukje hierboven.

Hmmm In dit geval zou ik een meekijken gewenst/ 12 jaar en ouder advies wel op zijn plaats vinden, inderdaad. In Amerika heeft hij die PG-13 wél.