menu

To Vlemma tou Odyssea (1995)

Alternatieve titels: Ulysses' Gaze | Το Βλέμμα του Οδυσσέα

mijn stem
3,62 (53)
53 stemmen

Griekenland / Frankrijk / Italië / Duitsland / Verenigd Koninkrijk / Joegoslavië / Bosnië-Herzegovina / Albanië / Roemenië
Drama / Oorlog
176 minuten / 169 minuten (DVD)

geregisseerd door Theodoros Angelopoulos
met Harvey Keitel, Maia Morgenstern en Erland Josephson

'A' is een Griekse filmer die geëmigreerd is naar Amerika. Hij keert naar zijn geboorteland terug om een speciale vertoning van één van zijn zeer controversiële films bij te wonen. A's echte belangstelling gaat echter uit naar de ontstaansgeschiedenis van de allereerste film door de Manakia-broers. Deze broers zijn door de Balkan getrokken, zonder oog te hebben voor nationale en etnische twisten, op zoek naar de geschiedenis en gebruiken van de regio.

zoeken in:
gimli f
Een hele fraaie film van Angelopoulos, een te onbekende meester van de cinema.

De Griek Theo Angelopoulos wordt door filmcritici een van de zeer weinige nog levende grootmeesters van de cinema genoemd. Hij wordt meer dan regelmatig in een adem genoemd met de allergrootste cineasten. Hiervan is hij verreweg de minst bekende.

De cinema van Angelopoulos is autobiografisch en inhoudelijk erg Grieks. Hij wordt gezien als een classicist met slechts enkele moderne tintjes. Hij hanteert de grootste thema's (dood, leven, liefde, politiek, geschiedenis). Met zijn films wil hij de Griekse culturele identiteit en geschiedenis in kaart brengen.
Zijn filmische stijl is zowel rigoureus als gracieus, met een zeer trage verteltrant die inspanning van de kijker vereist. Zijn films zijn (erg) somber, donker en melancholisch. Wat dat betreft wordt hij vaak in de traditie van de Oost-Europese cinema geplaatst (Tarkovsky, Kieslowski, Wajda).

De cinema van Angelopoulos is er een van contemplatie. Net als de films van bijvoorbeeld Bergman of Tarkovsky zijn ook zijn films filosofisch of spiritueel, naast politiek en historisch. Ook zijn films bevatten hoofdfiguren, op zoek naar een verloren ziel of naar zingeving.
Zijn films laten voldoende ruimte om na te denken over wat je ziet, hoort en voelt. Angelopoulos gebruikt erg lange shots en trage camerabewegingen, die zorgen voor een hypnotiserend, poëtisch geheel in zijn films. De camera beweegt tijdens die lange shots toch bijna altijd, lichtjes; ze lijkt te drijven in de lucht. Hiermee symboliseert deze de staat van verbanning en de zoekende, zijn grond verliezende ziel.

Ulysses’ Gaze is een prachtige hedendaagse odyssee van een filmmaker, die door de Balkan zwerft, op zoek naar de eerste, onontwikkelde film die door een Griek gemaakt is. De film is een zeer gelaagde, brede, veel ideeën omvattende parallel met Homerus’ odyssee, waarin de hoofdfiguur, gespeeld door Harvey Keitel, tevens bezig is aan een zoektocht naar zingeving, een verloren ziel en zijn eigen verleden. Tevens is het een verhaal over een allesvernietigende obsessie.

Deze film bevat werkelijk magnifieke beelden, die gelijkenissen oproepen met zowel Tarkovksy (Nostalghia, Offret) als met Kieslowski. Cinematografisch is deze film een absoluut meesterwerk. De trage filmstijl en de shots van vele minuten zorgen voor een hele poëtische en meditatieve sfeer.
Prachtig kleurgebruik, sublieme shots, verstorende achtergrondgeluiden- liefhebbers van trage, verstilde films halen hier hun hart aan op.

Ulysses’ Gaze bevat vele sublieme, memorabele scènes zoals de magnifiek geschoten openingsbeelden van het kleine Griekse stadje in de avond, en het oproer. De beelden vanuit de auto, als we na de grensoversteek met Albanië langzaam de weg afrijden; de scène in Albanië, als we opeens, als in een droom, een van de broers Manakia ter dood veroordeeld zien worden; de eindscènes in het mistige Sarajevo, en vooral de scènes met het huis aan het water, die zelfs een Offret-achtige betovering teweeg brengen. De muziek die je daar tijdens de liefdesscène hoort is al even prachtig: zeer mooie folkloristische, meerstemmige gezangen die de sfeer nog betoverender maken.

Maar het allermooiste in de film zien we na precies een uur: een sublieme scène van tien minuten, geschoten in het landhuis in Constanza, waar we in één scène, in een shot, drie Nieuwjaarsvieringen te zien krijgen, in een tijdsspannen van vijf jaar. Zeer betoverend! Let ook op het (in Nederland) bekende volksdeuntje.

Hoewel deze film qua verteltrant en cinematografie magistrale trekjes vertoond, is niet alles aan Ulysses’ Gaze even perfect. Zo is Keitel niet helemaal op zijn plaats als de dolende ziel, in deze zo Europese film. Liever had ik bijvoorbeeld Erland Josephson in de hoofdrol gezien, of Bruno Ganz. Die eerste speelt in deze film wel mee, en Ganz vervult met verve de hoofdrol in het nog iets mooiere Eternity and a Day. Een andere eeuwige doler, Marcello Mastroianni, speelt mee in The Beekeeper.
Daarnaast is de film (ruim een half uur) te lang en te veelomvattend wat betreft ideeën. Waar Eternity and a Day mij iets beter beviel, vooral door een intiemere en meer coherente aanpak, bevat Ulysses’ Gaze wel erg veel ideeën en thema’s die niet allemaal even helder worden uitgewerkt.

Maar toch blijft Ulysses’ Gaze absoluut een uitstekende, wonderschone film met magnifieke beelden, dito poëtische sfeerschepping en werkelijk prachtige muziek van Eleni Karaindrou, die in alle films van Angelopoulos de muziek verzorgd.

Vanwege de minpuntjes geef ik voor deze film een 4,25, maar ik kan de films van Angelopoulos absoluut aanraden voor de liefhebber van de betere, verstilde en intelligente cinema, voor liefhebbers van een film als Der Himmel ϋber Berlin en van de films van bijvoorbeeld Tarkovsky, Kieslowski, Bergman en Antonioni.

Prachtige film van een nog levende grootmeester!

avatar van Ramon K
4,5
Weet iemand hoe dat prachtige muziekstuk heet, dat frequent in de film voorkomt? Of misschien de uitvoerder? (muziek begeleidt ook de aftiteling)

gimli f
Ramon, de prachtige muziek is van de Griekse Eleni Karaindrou.
Zij heeft in ieder geval van de laatste zes films van Angelopoulos de soundtracks verzorgd.

Haar muziek is moeilijk te vinden in de winkels en via andere kanalen. Ik heb ze via iemand laten halen uit de bibliotheek van Rotterdam.
Haar soundtrack van Eternity and a Day is nog (veel) mooier, trouwens. Veelzijdiger. In Rotterdam is ook de soundtrack-"verzamel" Music for Films van haar te verkrijgen, met muziek van drie andere films van Angelopoulos. Aanrader.

Vind haar muziek echt heel mooi. Schitterende kruising van verstilde klassieke en folkloristische muziek. Meest geliefde filmcomponist voor mij.

Voor deze tips wil ik trouwens wel weten wat jij van Ulysses' Gaze vond. Zit zelf aan ophoging te denken, trouwens. Ik krijg (b.v.) die openingsshots maar niet uit mijn hoofd.

avatar van starbright boy
4,0
starbright boy (moderator)
Erg, erg bijzonder.
Na de bijzondere openingsbeelden kostte het me even moeite om in de film te komen, maar daarna kreeg ik ook wat.

Een film met visuele pracht en filosofische en spirituele thema's. De hoofdpersoon lijkt in het begin op zoek naar de verwondering in zichzelf. Maar zijn zoektocht (met de film als aanleiding, misschien wel symbool of excuus) neemt toe in complexiteit en wordt eerder een zoektocht naar zichzelf.
We zien in de film ook mensen die alleen bezig zijn met overleven. Is dat de kern van wie we zijn als je alles van je afschud?

Vaak magnifieke beelden. De nieuwjaarsscene is erg bijzonder. In een scene van tien minuten wordt heel veel geschiedenis uitgebeeld op een unieke en betoverende manier.
Ook het beeld van Lenin op een de boot is heel krachtig.

Als de hoofdpersoon zich in Sarajevo bevindt, krijgen we sterke tegengestelde emotie. Van het begin van de mistscenes was erg optimistisch. Kunst lijkt net na overleven te komen in een mensenleven. Een manier om te uiten. En is erg moeilijk in te dammen. Het einde komt daarna als een mokerslag.

Dan heb ik slechts enkele stukken uitgelicht en moet ik vooral nog de fenomenale muziek noemen.
Bijzondere film.

4.0* met grote kans op verhoging.

avatar van danuz
To Vlemma tou Odyssea is een dolende film, gehuld in een lyrische vertelstijl.
Soms is het te volgen, andere keren neemt het zulke vluchten dat ik het spoor bijster was en me maar liet dobberen op de beelden en de muziek. Die beelden en muziek zijn overigens erg mooi en wisten me meermaals echt in een eigen universum te slepen, met als hoogtepunt de prachtige scène in het platgebrande huis langs de rivier, magistraal mooi.

Op zijn zoektocht/zwerftocht doorheen de Balkan komt A (Harvey Keitel, ik vond hem schitterend gecast, heb werkelijk een zwak voor de man) niet alleen zijn passie voor film en cultuur tegen, maar ook verschillende personages die doorheen de film cyclisch lijken terug te keren. Sommige stukken waren wat te aanslepend en hierdoor raakte ik soms de focus kwijt, maar over het geheel gezien is dit gewoonweg uniek in mijn ervaringen.

Een grootste film, die soms in zijn theatraalheid op een oud Grieks stuk lijkt (wat gezien de link met Homerus’ Odyssee, niet al te onlogisch aanvoelt). Absoluut niet makkelijk om door te komen (was soms echt doorbijten om niet in te dommelen), maar in zijn geheel erg, erg mooi.

avatar van danuz
gimli f schreef:
Ramon, de prachtige muziek is van de Griekse Eleni Karaindrou [..] Vind haar muziek echt heel mooi. Schitterende kruising van verstilde klassieke en folkloristische muziek. Meest geliefde filmcomponist voor mij.

Prachtige muziek inderdaad, weet schitterend klassieke muziek met folkloristische invloeden te vermengen. Geweldig mooie melancholiek , dramatiek en zo sierlijk en lyrisch.

avatar van wibro
4,5
De film maakte op mij destijds een enorme indruk. Ik vond het een lust voor het oog toen om naar deze film te kijken, zo mooi spraken mij de beelden van deze zoektocht door de Balkan.
Wat mij nog het meest bijblijft is de volgende sequentie;
De boottocht naar Belgrado met een reusachtig beeld van Lenin, die als een gevallen reus over de Donau glijdt.
Film geeft ook een indrukwekkend beeld van de oorlog destijds in het voormalige Joegoslavië (In deze film Sarajevo).
Ook de muziek is schitterend.
Ik vond dit zonder meer de beste film van Angelopoulos.
Ik vraag me af of deze film eigenlijk wel op DVD te verkrijgen is. Ik heb hem ieder geval nog nergens gezien, ook niet bij Boudisque.

avatar van starbright boy
4,0
starbright boy (moderator)
Bij mijn weten alleen op DVD in Griekenland, volgens mij wel met Engelse ondertiteling.

avatar van Paolo
danuz schreef:
(quote)

Prachtige muziek inderdaad, weet schitterend klassieke muziek met folkloristische invloeden te vermengen. Geweldig mooie melancholiek , dramatiek en zo sierlijk en lyrisch.


Mocht er iemand geïnteresseerd zijn in de muziek en hem niet kunnen vinden, laat het dan even weten. ik heb de originele cd en wellicht is er een oplossing te bedenken.....

avatar van wibro
4,5
Onlangs in het bezit gekomen van de DVD van deze film. (Australia import/Regio 4/ directorssuite.com.au) en vandaag deze film weer eens herzien.
De eerste 1½ uur vond ik ijzersterk, waarbij de volgende sequenties opvielen; de manifestaties waarmee de film opende, het desastreuze effect van 5 jaar communistisch bewind op een welgestelde familie in Constantsa in Roemenië en zoals ik al in mijn eerdere bericht vermeldde; de boottocht naar Belgrado met een reusachtig in stukken gezaagd beeld van Lenin die de ondergang van het communistisch systeem in Oost Europa uitstekend symboliseerde.
Het gedeelte wat zich afspeelde in Sarajevo vond ik minder geslaagd, het werd soms erg langdradig en de regisseur maakte zich imo toch enigszins schuldig aan behoorlijke overdrijving. De scène van het orkestje dat in dichte mist aan de Donau aan het spelen was had voor mij best weggelaten mogen worden. Ik vond het nogal kitscherig. De scène van de slachtpartij in dichte mist - we zien niks maar horen alleen maar bange stemmen en schoten - was wel weer erg sterk.
Al met al toch een geweldige kijkervaring deze film van Angelopoulos, hoewel het geduld van de kijker wel op de proef wordt gesteld, want de films van Angelopoulos zijn doorgaans erg traag.
Vermeldingswaard is verder nog de uitstekende muziek van Eleni Karaindrou, die deze film een bijzondere sfeer gaf.

Waardering; 4,5*

avatar van eRCee
3,5
Erg mooie film, die het vooral van zijn iconische enscenering moet hebben. Als verteller heb ik Angelopoulos niet zo hoog zitten (ook hier weer; het verhaal is te warrig, te onduidelijk, te fragmentarisch) maar hij weet wel zeldzaam krachtige beelden tevoorschijn te toveren. Het hoogtepunt hierin was voor mij de verplaatsing van dat enorme Lenin-standbeeld, magnifiek. Ook de shots wanneer de auto het besneeuwde Albanië binnenrijdt zijn prachtig, maar goed, eigenlijk barst de film van de mooie scenes. Zoals gezegd blijft het verhalende aspect hier een beetje bij achter, en ook de dialogen zijn vaak zwak. Wel een fijne rol van Erland Josephson trouwens. De muziek, hier al veelgeprezen, is inderdaad fraai en ondersteunt de klassieke uitstraling van de film. Van de drie films die ik zag van Angelopoulos is To vlemma tou Odyssea denk ik de beste.

avatar van 93.9
3,5
Bijzondere kijkervaring met prachtige beelden en muziek. Een film waarvan ik zeker weet dat ik 'm nog eens ga belijken. Over 10, 20, 30 jaar? Hoop dat ie nog aftespelen is, want ik keek 'm vandaag op een ex rental VHS, uit een videotheek die destijds overging op dvd...

Weet overigens niet of het mag, maar liefhebbers van de muziek van Eleni Karaindrou en die met geen mogelijkheid de originele soundtracks kunnen bemachtigen, wil ik graag een cd branden en deze opsturen.
Vraag het me maar.

4,0
93.9 schreef:
Hoop dat ie nog aftespelen is, want ik keek 'm vandaag op een ex rental VHS, uit een videotheek die destijds overging op dvd...
Is inmiddels gewoon op DVD te krijgen hoor. Maar daarvan is het ook maar zeer de vraag of die over 20 jaar nog af te spelen zijn natuurlijk.

avatar van Verhoeven
3,0
Na vier films lijkt die ooit fijne (beginnende) klik met Angelopoulos - O Thiasos - grotendeels verdwenen. Weet ook niet precies waar het aan ligt. Heel af en toe voel ik het. Zoals de scène waar we naar het beeld van Lenin kijken, of de scènes aan de kade vanuit het oogpunt van de boot of de scènes in de auto waar we langzaamaan het sneeuwlandschap inrijen. Dat is filmmagie en meer. Maar zoveel scènes daarna en daarvoor die in mijn ogen niet werken. De hele opzet en de vele zijwegen (c.q. ideeën). Het bestaan, de mensheid, het persoonlijke, de dromen, de nachtmerries, het verleden, de toekomst, verwijzingen, de hele geschiedenis, het celluloid, et cetera. Wat wil Angelopoulos ons nu allemaal vertellen? Het is gewoon teveel. En ook nog eens op momenten te pompeus. Te artificieel. En zo'n acteur als Harvey Keitel hierin ronddwalen helpt al helemaal niet.

avatar van starbright boy
4,0
starbright boy (moderator)
Veel van zijn films (de paar die ik zag dan toch en volgens mij zijn latere werk nog meer dan zijn vroegere) zitten inderdaad erg vol met thema's en refereren constant aan kunst, religie, filosofie en met name ook mythologie en de geschiedenis van Griekenland. Maar ik moet de wil om dat allemaal te kunnen plaatsen ook wel los kunnen laten.

Ik begrijp goed wat je bedoelt. Het is een regisseur die voor mij op een dun draadje loopt en waar ik eigenlijk ook maar zelden echt zin in heb. Hij is vaak nauwelijks geïnteresseerd in personages maar veel meer in wat ze vertegenwoordigen bijvoorbeeld. Maar als ik het op een goed moment zie wordt ik er gelukkig van. Bij de enige die ik ooit in de bios zag (Eleni) ging het bij mij ook een beetje mis en liet het me ondanks heel bijzondere beelden ook best wel erg koud. Het is ook cinema zoals je eigenlijk nooit meer ziet. Er is geen regisseur van nu die je echt met 'm kunt vergelijken. Dat epische en grootse en die over tig thema's uitwaaierende vertelstijl is zelfs eerder tegengesteld aan wat je tegenwoordig op festivals en in de filmhuizen ziet.

Moet er trouwens weer eens (met mate dus) induiken, al vele jaren geen film meer van 'm gezien. Maar sneller dan een in de 3 maanden zou ik ze niet gaan kijken.

avatar van Verhoeven
3,0
Ben de thematisch verbonden trilogie over 'grenzen' aan het kijken. Iedere maand eentje. Wel per ongeluk bij de laatste begonnen waardoor ik ze nu dus zo kijk: Eternity and a Day --> Ulysses' Gaze --> The Suspended Step of the Stork. Als die laatste ook tegenvalt stop ik er voorlopig mee.

Vond Impressions of a Drowned Man op momenten heel erg denken aan het werk van Angelopoulos.

Gast
geplaatst: vandaag om 02:49 uur

geplaatst: vandaag om 02:49 uur

Let op: In verband met copyright is het op MovieMeter.nl niet toegestaan om de inhoud van externe websites over te nemen, ook niet met bronvermelding. Je mag natuurlijk wel een link naar een externe pagina plaatsen, samen met je eigen beschrijving of eventueel de eerste alinea van de tekst. Je krijgt deze waarschuwing omdat het er op lijkt dat je een lange tekst hebt geplakt in je bericht.

* denotes required fields.

Let op! Je gebruikersnaam is voor iedereen zichtbaar, en kun je later niet meer aanpassen.

* denotes required fields.