Shanghai Express (1932)

Het is bij Shanghai Express duidelijk te zien dat Josef von Sternberg meer met de regeltjes van Hollywood moest werken. Alhoewel de liefdesrelatie duidelijk subtieler is dan die van vele Amerikaanse tijdsgenoten valt hij nooit uniek te noemen. Marlene Dietrich speelt weer geweldig maar de mythe die rond het personage is geschreven blijft in de film vooral een mythe. De sfeer van het land en de opzet van de trein vond ik overigens zeer charmant. Het hele onderdeel van het kidnappen kon me helaas maar weinig bekoren en Shanghai Express kan dan ook duidelijk niet in de schaduw staan van het veel betere Der Blaue Engel.

Lang naar deze film gezocht. De film zit niet in de "Marlene Dietrich collectie". Vreemd want het is voor mij een meesterwerk die zeker in haar verzamelbox thuis hoort. (Sorry diehards maar You tube bracht voor mij uitkomst).

Deze film wordt toch erg onderschat. Het is verdomd stijlvol geschoten. Bijna alle camera standpunten zijn met zorg gekozen en Dietrich komt hier prachitg uit het lichtspel naar voren. Als men naturel spel verwacht dan heeft men de esthetische opzet van de film niet begrepen. De personages hebben allemaal iets nadrukkelijks zonder dat ze te stereotyp zijn. Dat spel met stijl zie je terug bij David Lynch. Lynch heeft stijl tot de hoogste perfectie in Mulholland Drive weten op te voeren, maar Josef Sternberg is in 1932 al bezig met stijl en schoonheid die bewondering afdwingt.

De trein (de locomotief!) als belangrijste locatie geeft sfeer en ritme aan een groot deel van de film. De geluiden spelen daarbij ook een opvallende rol. Het eerste kwartier met de trein door de nauwe straten vol met mens en dier is fenomenaal geënsceneerd: het verschil tussen de soorten culturen komt perfect uit de verf. Die locomotief is ook terug te vinden in "The Devil is a Woman". Filmisch is zo'n oud vervoermiddel een ''lustobject' het is één en al dynamiek. Een passend metafoor ook voor de gang van de tijd...

Ondanks de relatieve eenvoud van het verhaal zijn de personages interessant en blijven de dialogen tot het eind boeien. En Dietrich heb ik nog nooit zo mooi onderkoeld, laconiek, erotisch, kortom superieur suggestief, gezien. Sternberg geeft haar een mythisch proportie: hoe ze op het eind in vaag licht met een sigaret in de camera kijkt is van ongekende schoonheid. Het spel dat ze speelt met afstandelijkheid en erotische aantrekkelijkheid lijkt in haar verfijndheid een uitsterfend fenomeen. Kleine bewegingen in haar gelaat komen prachtig uit de schaduw.

De andere personages schieten niet tekort maar kunnen in Dietrichs nabijheid alleen maar een bijrol zijn. Dietrich verstaat de kunst een eenvoudig motief een intrigerende lading te geven en Sternberg heeft dat meesterlijk uitgebuit.

Sterk in beeld gebracht en vooral halverwege erg onderhoudend. Ben geen fan van Dietrich, maar hier laat ze toch wel veel talent zien. Bijzonder ook om letterlijk te zien hoe een regisseur en actrice elkaar bespelen. Die interactie is vaak tussen twee hoofdrolspelers uiteraard wel waarneembaar, maar een match tussen de regisseur en de hoofdrolspeelster is toch wel uniek.

Verder nog even kort een aantal; opvallende zaken; De enscenering bij het vertrek van de trein in een claustrofobisch Peking is heel sterk. Verder is het gelaagde liefdesverhaaltje bovengemiddeld sterk. Film is wellicht een klein beetje gedateerd op sommige vlakken en lang niet alle momenten zijn even sterk, maar toch is dit wel een erg prettige kennismaking met von Sternberg. 4 bescheiden sterren.

Een mooie sfeervolle film, die zich grotendeels afspeelt in een locomotief. Een mooie locatie die vaak al bijdraagt aan een mooie sfeer en dat gebeurt ook hier.

Hoewel de opzet van het verhaal vrij eenvoudig is, slaagt von Sternberg erin om het boeiend te houden. Dat komt grotendeels door het uitstekende acteerwerk van Marlene Dietrich, die een grote verscheidenheid aan emoties moeiteloos aan de kijker weet over te brengen. De dialogen zijn ook van een goed niveau en von Sternberg brengt het allemaal prima in beeld.

Verder is het allemaal erg onderhoudend, verveelt het geen seconde, maar mis ik net dat grootse wat een film echt bijzonder of uitzonderlijk goed maakt. Der Blaue Engel had dat bijvoorbeeld wel, maar hier is dat net niet aanwezig.

3,5*

Avontuurlijke romantiek uit 1932.

Alleen de knok-en schietscenes werken wat op de lachspieren, maar voor de rest heden ten dag best te smaken.

Von Sternberg creëert zo een broeierig, mysterieus sfeertje waarin personages van diverse pluimage bewegen en hun meningen uiten. Daarbij zijn de dialogen en gezegden best geslaagd al lijken mij deze tussen de twee hoofdpersonages wat stug, gekunsteld en zelfs onwennig, precies of het zopas afgesloten tijdperk van de stille film nog naweegt. Vooral de act van Clive Brook overtuigt niet, terwijl mooie (ze moet zelfs haar duur verzekerde benen niet tonen om het te zijn), clevere Marlene de kijker van in het begin inpalmt.

Is het begin, zeg de kennismakingsronde, eerder gewoon, nadien wordt met het intrige de kwaliteit opgevoerd met meerdere sterke scenes, waarin af en toe ook wat humor opduikt.

Al bij al meevaller, uit de oude doos.

Mijn 4e Von Sternberg/Dietrich en ik begin een steeds grotere fan te worden. De regie van Von Sternberg is echt geweldig. Hij houdt enorm de vaart erin, waardoor je je als kijken geen moment hoeft te vervelen. Ik den dat een moderne remake zeker een uur langer zou duren en in handen van Marvel vast uitgesmeerd zou worden over twee of drie films. Maar iet bij Von Sternberg. Zijn film dendert door als de trein uit de titel.

Maar ok op visueel vlak valt er constant van alles te beleven. Zal ermee te maken hebben dat het nog de nadagen van de stomme film zijn en beeld het belangrijkste medium. Vaak gebeuren er zowel zaken op de voor als achtergrond en hij maakt ook regelmatig gebruik van doorkijkjes. Het shot van de trein die door de smalle straten van Shanghai rijdt (gefilmd in Hollywood) is niets minder dan magistraal.

En dan is er Dietrich. Natuurlijk zijn haar looks een grote troef, maar daarmee gaan we misschien voorbij aan dat ze steeds geweldige personages speelt met een moraal die tegenwoordig het finale script niet meer zou halen. Heerlijke gelaagde karakters met rauwe randjes.

Wat verder opvalt is dat ik het acteerwerk toch behoorlijk naturel vind. Ook dat is bijzonder aangezien veel spelers hun opleiding nog in de stomme film hadden. Of misschien ben ik er aangewend en hou ik wel van die zwoele blikken die ze mij toewerpt.

4*

We reizen mee met de trein van Peking naar Shanghaii tijdens de Chinese burgeroorlog. Aan boord zou een zekere Shanghai Lily, meteen goed voor de nodige geheimzinnigheid. En aan boord een hoop kleurrijke figuren met elk hun geheime achtergrond. We krijgen geen moordscenario zoals bij Murder on the Orient Express, maar ik hou wel van zo'n treinrit en een groep uiteenlopende passagiers. Bovendien krijg je hier echt wel de spanning van de Chinese burgeroorlog, zelfs als het dan door de ogen van Hollywood wordt gebracht. Met achter de schermen van deze film ook de nodige spanning waarschijnlijk. Er was al een schandaal van een relatie tussen regisseur Josef von Sternberg en Marlene Dietrich, en er waren ook geruchten dat tijdens Shanghai Express Dietrich en Anna May Wong een verhouding zouden hebben.