Dawson City: Frozen Time (2016)

Ik vond het ook hartstikke interessant en goed dat de film twee uur de tijd neemt om zowel het verhaal van het stadje als ook de films te vertellen. Ik vond de muziekkeuze deels te penetrant en dramatisch. Misschien daarom ook dat de totaalbalans op een wat gemiddelde score uitkomt.

Ik ben toch wel behoorlijk onder de indruk van Dawson City: Frozen Time. Het avant-garde niveau vond ik wel meevallen (al liepen er hier ook een man of vijf, zes ruim voor het einde de zaal uit); weliswaar is het wel wat langzaam vertelde documentaire met vrijwel alleen maar beelden uit oude films die zo gemonteerd zijn dat ze het verhaal illustreren, maar de chronologie en de ontwikkeling van het verhaal was toch vrij duidelijk en simpel te volgen. En het is een bijzonder interessant verhaal, zeker voor iemand met enige interesse in geschiedenis, in silent cinema, en een beetje tolerantie voor experimentalisme - ik kijk dan ook naar bijvoorbeeld een John Milton als iemand in wiens straatje het goed zou passen, verwacht ik.

Eigenlijk volgen we twee samenkomende historische verhalen, die beiden zo eind 19e eeuw beginnen. De geschiedenis van Dawson City, met zowel aandacht voor de lokale details alsook hoe dit in een bredere context van de gold rush en de Noord-Amerikaanse geschiedenis past, is daar één van. En de tweede verhaallijn volgt de vroege ontwikkeling van de cinema, die op een gegeven moment mooi samenkomt met de eerste. Beiden waren erg interessant, al weidt Morrison af en toe iets te lang uit over wat minder relevante zaken (dat hele honkbalverhaal, of de vakbondsgeschiedenis bijvoorbeeld. Maar dat vergeef ik 'm graag, er was genoeg interessants om dat te compenseren, en van de gigantische hoeveelheden historisch materiaal en silent-fragmenten heb ik lopen knorren van plezier.

Ik denk dat dit een film is voor hardcore filmliefhebbers want ik vond er niks aan. De film gaat over Dawson City en de film is vooral een opsomming van eindeloos veel (onbekende) namen van wie welk huis heeft gekocht en hoe dat huis is genoemd (maar wie boeit dat nou?). Het vaste patroon in deze saaie geschiedschrijving van het stadje is dat de huizen voortdurend in brand vliegen, want zo leren we meteen aan het begin van de film: film is gemaakt van explosief materiaal en vliegt zelfs spontaan in brand (pas in 1949 werd onbrandbare film gemeengoed). En dat verklaart waarom we nog maar zo weinig oude films hebben (afgezien van het feit dat toen de geluidsfilm kwam niemand nog geïnteresseerd was in de stomme films zodat die massaal werden weggegooid). Dat maakt het zo bijzonder dat er in Dawson City toch nog een paar honderd stomme films zijn gevonden.

Het aardige van de film zijn de fragmenten uit die gevonden stomme films waarmee het verhaal over Dawson City op een letterlijke en dus vrij idiote manier wordt geïllustreerd (dus vertelt iemand anno nu dat hij werd gebeld dan krijgen we een fragment van een oude film uit 1917 te zien waarin iemand staat te bellen): die hele oude films ogen vanwege hun ouderdom erg charmant, zelfs artistiek, maar die stomme films zelf kwamen helaas niet aan bod. De hele tijd dacht ik: houd eens op met dat saaie gezeur over Dawson City en laat gewoon zo’n stomme film zien. Ik ben ervan overtuigd dat sowieso elke stomme film interessanter c.q. minder slaapverwekkend is dan deze documentaire over de bioscopen in een Canadees stadje. Zoals hierboven al door anderen aangegeven is de muziek bij de film vreselijk: heel monotoon en minimalistisch en als je al niet in slaap viel vanwege de documentaire dan werd je wel in slaap gehypnotiseerd door het vervelende synthesizerdeuntje dat simpelweg een miljoen keer werd herhaald bij wijze van soundtrack.

Het idee van de film is aardig: Dawson City ontstond als gevolg van de goudkoorts en nu wordt er opnieuw een bodemschat gevonden, namelijk oude films omdat Dawson City het eindpunt van de distributielijn was. En zoals de titel al aangeeft is er ook een leuk verband te leggen tussen de vrieskou in Dawson City en dat die oude films ons terugbrengen naar 100 jaar geleden dus als het ware de tijd hebben bevroren. Maar met het leuke van de titel heb je meteen het leukste van de hele film gehad.

Op 1 september 1979 vond in Dawson City, een voormalig goudzoekersstadje in Canada gelegen aan de Yukon, niet ver van de grens met Alaska, een voorstelling plaats van zwijgende films die daar jaren eerder waren opgegraven. Regisseur Morrison gebruikt beelden uit de gevonden films als basis voor een geschiedenisles die zich in eerste instantie richt op Dawson City zelf, maar later ook nationale gebeurtenissen aanhaalt. Zo gebruikt hij de beelden van speelfilms over de goudkoorts om de geschiedenis van de Gold Rush in Dawson City tot leven te laten brengen. Niet dat je daar veel wijzer van wordt, overigens. Meestal is de vraag wat slechter is: de beeldkwaliteit of de kwaliteit van de films zélf. Zo nu en dan komen er interessante flarden voorbij uit 'news reels', maar je krijgt al snel de indruk dat de 372 gevonden films alleen maar aantonen wat we eigenlijk al weten: de meeste films uit de jaren '10 zijn in geen enkel opzicht aan te gluren. Verder is dit in feite een oppervlakkige geschiedenis in de vorm van een fotovoorstelling met zeer monotone muziek. Lees liever een geschiedenisboek, ook als je in Dawson City woont. Oh, en nitraatfilm is extreem brandbaar, voor wie het nog niet wist.