Arrowsmith (1931)

Arrowsmith is de verfilming van John Ford van de gelijknamige roman van Sinclair Lewis uit 1925. De roman leverde destijds een belangrijke bijdrage aan het debat over de snel voortschrijdende vooruitgang in de geneeskunde en de ethische vraagstellingen die daaruit voortvloeiden. Met name veroorzaakt doordat plotseling een hele bedrijfstak zich vanuit een commerciële insteek met de ontwikkeling van geneesmiddelen ging bemoeien.

De roman gaat over de ambitieuze wetenschapper Martin Arrowsmith die een geneesmiddel tegen infectieziektes ontwikkelt dat op een fictief Caribisch eiland op mensen wordt getest. In het boek is Arrowsmith een personage met een ascetisch, strikt rationeel en wereldvreemd karakter. Een matig sympathiek personage dat als filmpersonage niet echt de genegenheid van het publiek zou opwekken. Voor de film kreeg hij derhalve een sympathieke update. Hoofdrolspeler Ronald Colman verleent Martin Arrowsmith een zekere charme en toont in een speciaal voor de film verzonnen scène waarin hij een jongen van een zere tand verlost, dat hij een zachtmoedig en menslievend persoon is.

Centraal in het levensverhaal van Martin Arrowsmith staan conflicten en dilemma’s. Conflicten die worden aangewakkerd als de integriteit van Arrowsmith wordt aangetast of als jaloezie het slechte in de ander naar boven brengt. Twijfel is er steeds over de beroepsmatige keuzes die hij moet maken. Keuzes die soms ten faveure en soms ten koste gaan van het gezinsleven. Ook zijn er ethische dilemma’s die keuzes van Arrowsmith verlangen waarbij het belang van de wetenschap soms zwaarder weegt dan de individuele wens om een schoon geweten te behouden. Martin Arrowsmith is geen archetype of stereotype maar een interessant uitgewerkt personage dat in de film van meerdere laagjes is voorzien.

Hier en daar tekent de tand des tijds zich wel af. Te zien aan overdreven melodrama, de statische beeldregie en het stilistische acteerwerk. Het verhaal is over het algemeen redelijk boeiend maar bevat ook episoden die niet prettig aansluiten bij de loop van het verhaal. Het gebeurt ook dat episoden wat onbevredigend worden afgerond. Het slotstuk van de film dat zich op het fictieve Caribische eiland afspeelt, imponeert met sombere, schaduwrijke en nevelige beelden. Arrowsmith beviel me. Sowieso leuk om eens een vroege film van John Ford te hebben bekeken.