Falstaff (Chimes at Midnight) (1965)

Orson Welles heeft deze film bij elkaar gesprokkeld met weinig geld en met de hulp van vrienden (John Gielgud zit ook in de film en nog zo wat sympathisanten) - en natuurlijk op zijn eigen eigenwijze manier door diverse stukken koningsdrama te mixen tot een (niet helemaal sluitend) geheel. Maar de hoogtepunten zijn fascinerend en erg de moeite waard.

Margaret Rutherford, de onvergetelijke Mrs. Marple met dat rare sympathieke rubberen hoofd, speelt hier een erg leuke maffe rol.

Welles' eigen favoriet.

Ik vind toch dat dit soort films gewoon de engelstalige titel eerst horen te nemen.

Maakt een grote kans om als de beste film van Orson Welles de geschiedenisboeken in te gaan. Meesterwerk!

*****/*****

Er schijnen geen fatsoenlijke prints meer van te bestaan. Alhoewel er is hoop voor een DVD release: (comment op IMDB)

One hears rumours of Martin Scorcese and Harvey Weinstein being interested in the project.

Mr Harris, the film restorer of Lawrence of Arabia , Vertigo etc, says there is a good print available to work on!

An apparently inferior DVD has recently been released in Spain!

Ik dacht aan Le Proces.

“Sir Henry Neville (nicknamed Falstaff) is a candidate for being the true writer of Shakespeare's works.”

http://en.wikipedia.org/wiki/Henry_Neville

Onmogelijk om geen sympathie te krijgen voor de olijke Falstaff en zijn kornuiten, ondanks de egoïstische beweegredenen waarmee hij zich van situatie naar situatie beweegt. Ook erg moeten glimlachen om de ‘fat’-jokes, mede omdat Welles hiermee lekker de draak met zichzelf steekt. Weer erg genoten van deze Welles.

Ik vond vooral de veldslag, midden in de film, zeer indrukwekkend. Adembenemende buitenscènes, scènes in het bos, scènes in en rondom het kasteel/de burcht buitengewoon mooi in beeld gebracht dmv. superieure cinematografie (camerawerk).

Man, die Orson Welles had bovendien oog voor mooie vrouwen; Jeanne Moreau en Marina Vlady (zeer kleine rol) in 1 film.

Heb via ebay een (matige) wide screen dvd op de kop kunnen tikken.

Ik ben erg benieuwd wat je van Chimes at Midnight gaat vinden. Je moet overigens een ander type film verwachten dan Touch of Evil.

Deze film is een verfilming van 3 bij elkaar gerapte Shakespeareverhalen, met daarbij behorend theatraal acteerwerk en anderen onvermijdelijk theatrale aangelegenheden.

Waarom stem je dan niet?

Ik zou deze heel graag willen zien. Wellicht ook maar via Ebay kopen dan...

Chimes at Midnight gaat over een jonge kroonprins Hal (Keith Baxter) die zijn tijd spendeert met toneelstukken spelen, drinken en dialogen houden met zijn vriend Falstaff (Orson Welles). Wanneer hij gedwongen wordt om ten strijde te trekken en hierbij, door louter toeval, zijn opponent Hotspur (Norman Rodway) weet te doden wordt hij tot koning gekroond en gaat de vriendschap met Falstaff verloren.

Door menig filmcriticus gelauwerd als één van Orson Welles beste films maar door anderen verguist en afgedaan als een linguïstisch experiment dat maar niet van de grond wil komen.

Wellicht ontstaat deze consternatie omdat Chimes at Midnight een moeilijk te doorgronden script hanteert. Het scenario betreft een mengelmoes van diverse verhalen van William Shakespeare, waaronder ´Henry IV´ en 'The Merry Wives of Windsor´.

Die mengelmoes van historische en komische toneelstukken, geschreven door William Shakespeare, uit zich op diverse manieren in deze film. Een historische veldslag wordt indrukwekkend in beeld gebracht, niet in het minst door de vaardigheid van cameraman Jesus Franco en afgewisseld door indrukwekkende dialogen en komische taferelen.

Chimes at Midnight toont een meesterlijk acteerwerk in samenspel met een eveneens meesterlijk script. Orson Welles en John Gielgud (Arthur - 1981) spelen met name hun rol met verve.

Het is indrukwekkend te zien hoe Orson Welles, die hier zichtbaar lijdt aan obesitas, met Chimes at Midnight een film wist te produceren waarin hij zijn liefde voor Shakespeare kon uiten maar, ondanks de beperking van Europese financiering, wel op basis van complete onafhankelijkheid van de Amerikaanse filmstudio's.

Toch speelt de gebrekkige financiering deze film parten. Zo is de geluidsopname onprofessioneel. Het vergt dan ook de nodige concentratie om de protagonisten hun Shakesperiaanse teksten te horen reciteren om deze te kunnen volgen, niet in het minst omdat de dialogen elkaar snel afwisselen.

Desondanks heeft de film alles weg van een klein meesterwerk. Voor mensen die van het werk van William Shakespeare kunnen genieten is Chimes at Midnight een absolute ´must see´.

4*

Shakespeare teksten halen mij vaak uit de concentratie, of althans ik kom buiten het volgen van de teksten, bijna niet aan filmkijken toe.

Dat is wel jammer. Ik had dat bijvoorbeeld bij Richard III.

Daarbij ben ik ook geen liefhebber van het taalgebruik. Hoe briljant gevonden het ook moge zijn.

Desalniettemin wil ik elke Welles gezien hebben en misschien valt het mee.

Heb ik ook last van. Weerhoudt me er ook van om waardering te krijgen van het werk van Shakespeare. Gek eigenlijk dat in Shakespeare teksten bewaard blijven. Het zijn volgens mij echt theaterdialogen en dus niet echt geschikt voor film. En dat terwijl regisseurs vaak juist ervoor willen zorgen dat films geen theaterregistraties worden.

Ik begrijp je mening hierin maar ik ben het toch niet met je eens.

Film betreft geen medium dat zich slechts leent tot 1 specifiek genre. Een film waarin louter teksten van William Shakespeare worden geuit is zeer goed mogelijk.

Musicals, documentaires, maar zo ook stromingen als het neorealisme, de Franse Avant-Garde cinema, Neo noir, Dogma, Blaxploitation enz. hanteren elk een specifiek methodiek om " film " te maken.

M.a.w. wat je hier stelt: "Het zijn volgens mij echt theaterdialogen en dus niet echt geschikt voor film. is mijns inziens een drogreden. Het zijn theaterteksten "en dus" niet geschikt voor film betreft mijns inziens, om eerder opgesomde punten, een kort door de bocht redenatie.

Of het voorts jou aanspreekt of niet is natuurlijk een ander verhaal maar Chimes at Midnight is mijns inziens juist een prachtige film. Niet ondanks maar eerder dankzij het gebruik van teksten geschreven door William Shakespeare.

Ik bedoel dus dat de teksten voor het theater geschreven worden. Daar worden dialogen op een heel andere manier gebracht; vooral omdat er anders geacteerd wordt in het theater. Ik kan me voorstellen dat daarin die dialogen beter tot hun recht komen. Bij films als Macbeth van Polanski of Romeo + Juliet van Luhrmann kon ik me gewoon nauwelijks controleren op de dialoog en wou ik datze die aangepast hadden voor films. Shakespeare is nogal theatraal en dat woord geeft het probleem al aan. Films gaan sneller dan het theater en staan qua acteerwerk meestal dichter bij het leven. Wat in het theater goed uitpakt werkt vaak in film minder goed (en andersom). Gewoonlijk wordt daar dan bij bewerkingen rekening mee gehouden, maar bij Shakespeare niet. Ik weet niet waarom.

Schitterende film die behoort tot het beste werk van Welles. Ook ik had oorspronkelijk moeite om de theaterdialogen te volgen (het hielp niet dat de Engelse ondertiteling van de Spaanse/Brazilliaanse dvd constant afwijkt van de Engels gesproken dialogen) maar gelukkig wist Welles' schitterende acteerprestatie mijn interesse te behouden. En hoe verder je in de film komt, hoe beter de film op zijn plaats valt zodat ik uiteindelijk toch onder de indruk was van het einde. Hoogtepunten voor mij zijn toch wel Falstaff die zijn versie geeft van de overval (waar hij met twee doden begint en eindigt met elf doden), de veldslag (met hilarische rondrennende Falstaff) en het einde.

Ik heb een werkelijk smetteloze print mogen bekijken! Ik zal aankomend weekend eens enkele screenshots posten.

Na deze film zou ik bijna concluderen dat Welles echt de enige is die Shakespeareteksten geslaagd naar het doek kan toveren. Toch vind ik dat hij hier beter in slaagt bij MacBeth, dat ligt in mijn ogen vooral aan de hogere mate van intimiteit en uitbundigheid bij laatstgenoemde. Dit neemt uiteraard niet weg dat Campanadas a Medianoche ook zeer geslaagd is. Waar ik vooral van onder de indruk was is het slagveld, deze is namelijk op werkelijk fenomenale en zeer vooruitstrevende manier in beeld gebracht en gemonteerd. Het zijn deze grootse scenes en schitterende decors die van deze film een zeer memorabele epic maken.

Hoe kan ik aan deze film komen ? Ik ben er echt al tijden naar op zoek...

Zo door elkaar gehusselt is het verhaal ook weer niet,95% van de verhallijn en tekst zijn afkomstig uit (de 2 delen van) Henry iv,met wat snuifjes Richard ll en Henry v.Volgens sommigen zit er ook nog wat merry wives of Windsor tussen,ik heb het niet gezien.

Welles beschikte over een prima scenarist met groot taalgevoel en een voorliefde voor archaïsmen.Gecombineerd met de slechte geluidskwaliteit en dubbing maakt dit de film tot een af en toe intellectuele en auditieve uitdaging.

Welles was met zijn Santa Claus fysiek geknipt voor de rol van miles gloriosus Falstaff en in de kroningsscène maakt hij door zijn mimiek alleen al duidelijk dat hij ook een van de grootste acteurs aller tijden was.Hij maakte ook optimaal gebruik van zijn bescheiden budget door de battlefield-scène,gecopieerd door Branagh en Gibson,epische allure mee te geven(hij had in feite slechts een paar figuranten tot zijn beschikking).Falstaff in harnas is kostelijk.De muziek in deze sequentie lijkt trouwens verdacht veel op die van Prokofjev in Alexander Nevskij.Ook de paleisscènes zijn duidelijk door Eisenstein beïnvloed,m.n. Ivan Grozny.

De rolletjes van Rey en Moreau zijn bescheiden en vooral bedoeld als eerbetoon terwijl Gielgud(Henry iv) aantoont idd. een van de groten te zijn.Baxter is meer dan voldoende als prince Hal.De Oliver Twist achtige dans-en zangscènes konden me minder bekoren.

Geniale quote:the better part of valour is discretion .

p.s.:volgens Ebert heeft Welles gezegd dat dit zijn favoriete film was.Maar waarschijnlijk heeft hij dat ooit wel eens over al zijn films gezegd.

Ik ook! Iemand?

Hoewel best mooi geschoten (bijv. de lange veldslag in het midden), vond ik het in z'n geheel maar een moeilijke 'literaire' film. Misschien dat het makkelijker te verteren is, als je bekend bent met Shakespeare's stuk(ken).

Mooie film, waarmee Welles aantoont een veelzijdige regisseur te zijn.

En niet alleen als regisseur trouwens, want het is toch ook Welles die in deze film als acteur in de rol van Falstaff absoluut de show steelt in deze film. Wat is Welles hier trouwens dik geworden. Hij geeft zijn personage schwung mee, uitstraling en bovenal een enorme dosis humor. Ik heb toch een paar keer goed kunnen lachen om dit heerschap.

Het scheelt trouwens wel dat ik (Engelse) ondertiteling had, want anders zijn de dialogen soms lastig te volgen. Het absolute hoogtepunt van de film is duidelijk de veelgeroemde veldslag, die er subliem uitziet. Het doet een beetje Braveheart-achtig aan, maar dat is in dit geval zeker een compliment. De camera zit erg dicht op de huid van de strijders, elke pijl en zwaard komt hard aan en ik had echt het gevoel deel uit te maken van de veldslag. Het ziet er zelfs zo goed uit, dat het anno nu nog niet gedateerd oogt.

Na de veldslag houdt de film zijn hoge niveau niet helemaal vast. De dialogen kwamen niet allemaal even goed door en richting het einde was het soms wat lastig om geconcentreerd te blijven. Toch heb ik best genoten van deze originele film. Welles heeft Shakespaer een beetje door elkaar gehutseld in deze film, maar het is absoluut een goed drinkbare mix geworden, al moet je er wel voor openstaan. Wie een simpele makkelijk te begrijpen film verwacht, komt namelijk bedrogen uit.

3,5*

Tja, daar zijn ze weer: Shakespeare's oud-Engelse dialogen, die al moeilijk verstaanbaar zijn op zichzelf. Volgens een rijke traditie aan Shakespearefilms bevat de enige beschikbare versie van Chimes at Midnight uiteraard geen ondertiteling. Om de pret af te maken is dit ook nog eens een film die de reputatie heeft enorm slecht nagesynchroniseerd te zijn. Ik raad heel erg aan de film te gaan zien, maar ik wens iedereen sterkte die er geen ondertiteling (Engels of Nederlands) bij heeft.

Dit terzijde moet dan ook echt gezegd worden dat dit een van Welles' beste is (ik verkies hem wellicht boven Citizen Kane en Touch of Evil) en dat het de beste verfilming is van Shakespeare die de dialogen van de Bard in stand houden. Toegegeven, het hielp hier ook wel dat het om een verfilming ging van twee toneelstukken die ik daadwerkelijk gelezen heb (beide delen van Henry IV), waardoor ik alle scènes goed kon plaatsen en als ik de dialoog niet kon verstaan de strekking begreep. Welles gaat met veel respect voor Shakespeare te werk. Hij heeft de toneelstukken wat verknipt om Falstaff op de voorgrond te krijgen, maar heeft wel alle dialogen bewaard en bovendien houdt Welles' zijn stijl in. Het kwam allemaal rustiger en minder barok op me over dan enige andere film die ik van Welles zag. Er zijn nog steeds wat flamboyante scènes en shots, zoals Henry IV die door de lege kamers van zijn kasteel loopt of de oorlogsscènes op de helft. Toch is de rest wat natureller, maar wel met mooie deep focus en een sterk gebruik van afstanden in de shots. Ook opmerkelijk dat Welles nogal zijn beste doet om zijn eigen dikke fysiek zo nadrukkelijk mogelijk vast te leggen, met veel shots die tegen de onderbuik aankijken. Het past bij het personage.

Wat het vooral zo bijzonder maakt is dat de emotionele kern aankomt. Door Falstaff op de voorgrond te plaatsen krijgt de opkomst van Prins Hal een extra lading, maar ook de scènes tussen Falstaff en Shallow zijn sterk, ook al zijn die het slechtst te verstaan op het gebied van dialoog. In ieder geval brengt Welles Falstaff minder als een komisch personage dan voor de hand ligt en benadrukt hij diens tragedie. Dit komt het best tot zijn recht bij de kroning van Hal tot Henry V. Vanuit het perspectief van Hal zou het een heroïsche scène zijn, maar we zien het vanuit Falstaff, die met moeite door de toeschouwers kan kijken. De laatste uitwisseling ("I know thee not, old man") komt hard aan, zowel door het sterke acteerwerk, als door de koude uitstraling van het kasteel (kennelijk was het ook koud tijdens de opnames). Onnodig om te zeggen dat de cast enorm sterk is. Welles is hier minstens zo goed als in Kane, Touch of Evil of The Third Man. Wellicht zelfs beter. Keith Baxter is een geweldige Hal en iedereen had kunnen raden dat Gielgud een geschikte Henry IV was. Maar geen bijrol is verkeerd gecast.

Een parel. Nu wachten op een fatsoenlijke dvd-release, met gerestaureerde beelden en bovenal ondertiteling. Zit dan misschien een hogere score in.
4*

Tip: Probeer eens alternatieve kanalen

How ill white hairs become a fool and jester

Chimes at Midnight was de laatste Shakespeare verfilming van Orson Welles die ik nog moest zien. Wat direct opviel was het verschil in gemiddelde (Macbeth staat op 3.25, Othello op 3.30 terwijl deze Chimes het met 3.74 mag doen) waardoor ik hier wel erg benieuwd naar was geworden. Ik vind Othello één van Welles sterkste (misschien zelfs wel zijn beste) films en ik vroeg me af of hij dat niveau terug ging kunnen bereiken. Cinema Zuid sloot zijn Shakespeare/Welles reeks gisteravond af en ik zat vol verwachting in mijn cinemastoeltje.

Al vraag ik me af of ik misschien niet teveel verwachtte, want van de drie Shakespeare verfilmingen vind ik Chimes at Midnight de minste. Het probleem hier is dat Welles precies niet goed weet welke richting hij eigenlijk wil uitgaan. Er worden erg komische stukken (alles met Falstaff) afgewisseld met droog drama en de combinatie werkt niet altijd even goed naar mijn gevoel. Sowieso voelt Chimes at Midnight af en toe nogal fragmentarisch aan doordat de regisseur het werk van Shakespeare hier echt compleet naar zijn hand zet. Hij had in 1939 al een theaterproductie (genaamd Five Kings) op poten gezet en het was een vertelling van de levens van Richard II, Henry IV, Henry V, Henry VI en Richard III. Het was in zijn geheel samengesteld uit de War of the Roses cyclus, met wat invloed van The Merry Wives of Windsor, maar wegens allerlei omstandigheden (onder andere vernietigende kritieken en Welles die meer oog had voor zijn tegenspeelster Burgess Meredith) is die voorstelling nooit in zijn geheel gespeeld kunnen worden. Welles keerde jaren later terug naar het project en deze versie van Chimes at Midnight was geboren. Hierin speelt Welles met de bekende teksten van de bard, laat de personages andere evoluties doorgaan en verhuist soms hele dialogen naar andere personages. En hoewel ik Welles als de ultieme brenger van het werk van Shakespeare zie, geraakt hij hier niet overal mee weg. Naar het einde toe begint de film ook nog een tikkeltje te slepen (van mij had het mogen eindigen met Falstaff die door het steegje strompelt) waardoor de film niet het effect had dat ik verwachtte.

Maar zelfs een mindere Orson Welles film blijft nog altijd een meer dan uitstekende film. Ik heb lange tijd getwijfeld tussen 3.5* of 4*, maar vanwege een aantal visuele vondsten (de veldslag halverwege de film is werkelijk subliem) uiteindelijk toch maar het voordeel van de twijfel gegeven. Daarbovenop draagt Welles als Falstaff ook de gehele film en weet hij het met gemak naar een hoger niveau te tillen. De nodige zelfspot is de (ondertussen toch redelijk corpulente man) niet vreemd, maar hij zet hiermee wel de ultieme Falstaff neer. Welles trekt het gehele laken naar zich toe en toch is er bij de rest van de cast ook nog wel wat interessant volk te ontdekken. Jeanne Moreau heeft nog een goede bijrol als Doll Tearsheet, maar Keith Baxter weet zich vrij goed staande te houden ten opzichte van Welles.

Misschien waren de verwachtingen na het fantastische (en enorm ondergewaardeerde!) Othello toch te hoog gespannen. Al getuigt dat wel van de klasse van Welles, want je legt de lat automatisch erg hoog (althans ik toch) en hij weet wel elke keer ofwel dicht in de buurt te komen ofwel er zelfs finaal over te gaan. Blij dat ik dit op groot scherm heb kunnen aanschouwen, al liet de tweetalige ondertiteling soms wel wat te wensen over. Ach, beter zo dan helemaal geen ondertiteling.

4*

Wel eens een poging ondernomen om deze film te kijken zonder ondertiteling. Maar dat was echt niet te doen.

Ik zie dat er bij Amazon eind juni 2015 een blu-ray versie verschijnt. Wellicht die maar eens aanschaffen!

Volgens mij hebben de Mr Bongo releases ook geen subs.

Ik keek net de trailer van die Mr. Bongo release. Ik kijk er naar uit, de beelden zien er extreem indrukwekkend uit, maar wel een vervelende ruis op de geluidsband... Kan me voorstellen dat dit lastig wordt zonder ondertitels. Of ze moeten het nog extra oppoetsen.