Ariel (1988)

Aki Kaurismäki is een regisseur die, meestal, ellende als basis gebruikt voor zijn films. Dat daardoor de situaties, waarin de personages zich bevinden, "grappig" worden maakt zijn films des te leuker om te zien.

In Ariel gaat het over Taisto, die eerst zijn baan verliest om daarna in de ene na de andere rotsituatie te komen. Het enige lichtpuntje is de ontmoeting met Irmeli, een vrouw die meerdere baantjes heeft om het hoofd boven water te houden.

Kaurismäki's voorliefde voor Amerika zie je terug in de auto waarin Taisto rondrijdt en de muziek die gebruikt wordt.

Dat het acteerwerk nogal onderkoelt is, maakt het een typische Kaurismäki film.

Voor de liefhebbers van komedies is deze film niet echt aan te raden, maar hou je van de films van Jim Jarmusch en Wim Wenders, dan zou ik deze zeker een kans geven!

4*

Net als The Match Factory Girl, is ook Ariel een zwart-komisch verhaal over iemand uit de Finse arbeidersklasse. Kaurismäki gebruikt hier wederom zijn minimalistische stijl, dat in combinatie met zijn typische zwarte humor vrij goed werkt.

Hoofdrolspeler Taisto heeft een vervelend leven, doordat hij van de ene ellende in de andere ellende terecht komt. Turo Pajala speelt een degelijke hoofdrol, met wie ik op een gegeven moment toch wel wat enig medeleven kreeg. De show wordt echter gestolen door Matti Pellonpää, die met zijn geweldige karakteristieke kop, zijn celgenoot speelt. Zijn laatste actie in Ariel, is ook het leukste moment van de film, en echt een geweldig droogkomische scene.

De rest van de film heb ik toch ook vaak met een glimlach zitten kijken. Het is een typisch Amerikaans verhaal, weet Kaurismäki de clichés te omzeilen, door ze op zijn eigen manier aan te pakken. Het levert in ieder geval een vermakelijke film op, zoals eigenlijk alleen Kaurismäki ze kan maken. Ariel is misschien niet zijn beste werk, maar wel eentje, die typisch is voor zijn gehele oeuvre.

3,5*

Ik kan hier zo'n beetje hetzelfde neerpennen als bij de andere 8 Kaurismaki's die ik zag. Alle ingrediënten zijn weer aanwezig, het is wel een van zijn betere, al ontloopt het elkaar allemaal niet veel. Heb me weer prima vermaakt, op nummer 3 in mijn Kaurismaki top 9. In één zin; van hetzelfde laken een pak, wat zowel een plus- als minpunt is.

Voordat het verhaal goed en wel begonnen is zijn we getuige van een zelfmoord die uitgevoerd wordt alsof de man het dagelijks doet. De reactie van de hoofdpersoon is op zijn zachtst gezegd onderkoeld. Het zet meteen de toon voor wat volgt. Het is één berg ellende, maar de personages zijn kennelijk zo gehard dat ze het allemaal maar ondergaan zonder zich al te druk te maken. Zelfs belangrijke keuzes die ze maken doen ze alsof ze niet verwachten dat er iets van komt, maar wat moeten ze anders. Het meest grappig vond ik nog wel de manier waarop die vrouw haar baan opzegt om met de hoofdfiguur te kunnen daten. De beslissing wordt zo abrupt en terloops genomen dat het waarschijnlijk haarzelf zou verbazen, mits ze niet de fase van het verbaasd raken door het leven allang gepasseerd lijkt te zijn.

Deze onderkoelde benadering van de gebeurtenissen zijn natuurlijk typisch voor Kaurismaki, maar vinden hier voor mij tot nu toe zijn beste plek. Het is even grappig als ontroerend. Je zit de hele tijd naar een stel apathische losers te kijken, maar Kaurismaki blijkt juist verrassend veel genegenheid te voelen ten opzichte van deze types. Het is een verrassend warme film voor het onderwerp en dat is misschien nog wel de manier waarop hij zich het meest onderscheidt. Hij is een soort maatschappelijk betrokken Jim Jarmush.

Ook wel geinig dat de stijl en hele opzet van de film ongeveer net zo nonchalant is als de hoofdfiguren. Het duurt kort en gaat vrij vlotjes. Gewoon doorgaan wat er ook gebeurt is waarschijnlijk het motto van de mensen hier en Kaurismaki volgt dezelfde procedure. Niettemin filmt hij veel knappe beelden, niet eens zo zeer esthetisch, maar verhaaltechnisch en zelfs op komisch vlak. Hij weet enorm veel te vangen in een kort shot en bewijst zo een meester te zijn. En ondanks de haast heeft hij nog tijd voor shots zoals die waarin de held met zijn co-werkers in zijn auto rijdt, terwijl ze naar de radio luisteren. In principe overbodig, maar essentieel voor de humor en het gevoel van verbondenheid met alles wat er op beeld beweegt. De afstandelijkheid die Kaurismaki hier laat zien is duidelijk een act, want Ariel is een werk van grote affectie.

4*

Klein maar heerlijk filmpje van Aki Kaurismäki. Een dramatisch verhaal van een pechvogel die in de gevangenis belandt, doospekt met een aantal droog komische momenten (het schuifbaar dak van de auto vind ik één van de beste, vooral de manier waarop vriend Mikkonen ontdekt hoe het moet).

Flegmatieke acteerprestaties in de sfeer van de film.

Op advies van zijn vader en net voordat hij zelfmoord pleegt, trekt Taisto de wijde wereld in, weg van de plek van somberheid en stilstand. Alleen is het gras aan de andere kant niet altijd groener. Matti Pellonpää eens niet in de hoofdrol, maar Turo Pajala die het overigens erg goed doet. Je zou verwachten dat hij met zijn brede borstkas tegen een stootje kan, maar ook dat valt wel tegen. Gelukkig wordt hij wat assertiever naarmate de film vordert.

Wel een erg leuk samenspel met zijn compagnon Mikkonen (Matti Pellonpää) en de scènes met de cabriolet zijn geweldig. In dat opzicht een beetje een roadmovie, maar er gebeurt wel meer. Het gaat wat richting het misdaadmilieu en ook de gevangenis komt eraan te pas.

En iets wat we minder gewend zijn van Karismäki is hier toch wel het duidelijke happy end, althans daar gaan we toch van uit als men met richting de Ariël vaart. Mikkonen daarentegen maakt het niet meer mee, heerlijke acteur toch ook die man!

Echt wel een mindere film van Kaurismäki. In zijn typische stijl maar nog kouder en afstandelijker waardoor zelfs de beperkte lengte niet kon verhinderen dat de film begon te slepen. En ik zie dat veel mensen de humor waarderen en konden lachen maar na enkele films van de beste man kan ik denk ik wel zeggen dat zijn humor de mijne niet is. 2,0*.