menu

To Be or Not to Be (1942)

mijn stem
3,82 (272)
272 stemmen

Verenigde Staten
Komedie / Oorlog
99 minuten

geregisseerd door Ernst Lubitsch
met Carole Lombard, Jack Benny en Robert Stack

In bezet Polen tijdens de Tweede Wereldoorlog komt een groep acteurs tegenover de Nazi's te staan. Een spion heeft namelijk informatie die erg schadelijk voor het Poolse verzet zou kunnen zijn. Ze proberen er alles aan te doen om te voorkomen dat de informatie bij de Duitsers terecht komt.

TRAILER

https://www.youtube.com/watch?v=7W_B10VbYjI

Wanneer je deze, als ook andere ingevoegde media op de site wilt zien, dan moet je hier even toestemming voor geven.

Met het tonen hiervan wordt er mogelijk door een andere partij cookies geplaatst en/of wordt je ip-adres geregistreerd, zonder dat MovieMeter hier invloed op heeft. Lees ons privacybeleid voor meer informatie over hoe MovieMeter met je privacy omgaat.

zoeken in:
avatar van Mug
4,0
Mug
Ha ha. Yes, yes... we do the concentrating and the Poles do the camping.
To Be Or Not To Be is dus geen gewone komedie. Mijn mond viel open van verbazing zo nu en dan door deze verregaande grappen.
Het was even wennen, maar ik heb er ontzettend van genoten. Fantastische klucht. En de monoloog van de Jood Shylock uit Shakespeares The Merchant of Venice is er briljant in gestopt.
Voor nu 4 sterren.

4,5
Wow, die Lubitsch die kan er wat van. Een grappige, scherpe, satirische film die me op het puntje van mijn stoel hield want de plotwendingen waren niet alleen heel grappig maar ook spannend. Levens hangen er vanaf. Zoals anderen al aangeven: Lubitsch leek goed begrepen te hebben wat het gevaar van iemand als Hitler (en trawanten) was.
Felix Bressart mag opdraven als Shylock en doet dat even hilarisch als toen hij speelde in The Shop Around the Corner (eveneens van Lubitsch).
Ik vond Lombard heel goed, maar ze had niet dat stralende van Miriam Hopkins in Design for Living van Lubitsch (die film zag ik gister, dus daar komt de vergelijking vandaan). Haar man was eng; zo ijdel en daardoor gevaarlijk. Ik verwachtte bijna elk moment dat hij zou doorslaan ofzo. Maar wat ontzettend goed gespeeld, en wat een grappige fysiek. Hoe hij zijn lijf beweegt, de stiltes die hij neemt, de uitdrukkingen op zijn gezicht... meesterlijk allemaal. Eigenlijk verwachtte ik in de laatste scene dat dat het hele publiek zou weglopen bij zijn monoloog, maar het bleek er maar eentje te zijn. Ook heel grappig overigens hoor.
Absolute aanrader dus, To Be or Not To Be. Draait deze week nog twee keer in het Filmmuseum in A'dam.

avatar van starbright boy
4,0
starbright boy (moderator)
Stephan schreef:
is het huiveringwekkend te ontdekken dat er zo algemeen over concentratiekampen werd gesproken.


Ja, dat viel me ook op. De film ging er zondermeer vanuit dat het publiek dat woord kende in deze context.

Qua vorm een klucht, met persoonswisselingen en situaties die een scene later compleet wijzigen, maar vooral ook een film die erg opvalt doordat hij al in 1942 gemaakt werd. Wat de film beter maakt is de urgentie die daardoor onmiskenbaar in deze film zit.

4.0*

avatar van wibro
4,5
Uitstekende anti-nazi klucht, maar wel erg gedateerd. De film had geen jaar later gemaakt kunnen worden, want toen werd pas echt bekend wat met de joden in de concentratiekampen gebeurde. En regisseur Ernst Lubitsch was een naar Amerika geëmigreerde duitse jood. Ik kan mij eenvoudigweg niet voorstellen dat hij zo'n klucht zou kunnen maken als hij zou weten dat de joden massaal in concentratiekampen werden omgebracht.
Niettemin vond ik het een genot om naar deze film te kijken. Het acteerwerk was uitstekend en het openingsshot met "Hitler" vond ik geweldig.
Tragisch dat Carole Lombard, de vrouwelijke hoofdrolspeler, bij een vliegtuigongeluk in 1942 om het leven kwam.
Opvallend is het beeld dat wij van Warschau in het begin van de film te zien krijgen. Dat kon alleen maar in de studio zijn nagemaakt, dat lag er wel erg dik bovenop. Wel logisch natuurlijk, Warschau was immers door de nazi's bezet en tijdens de inval in september 1939 al deels door de duitsers platgebombardeerd.

Waardering verhoogd naar 4,5*

avatar van Chainsaw
5,0
Chainsaw (moderator)
Geniale komedie.

Na het erg sterke Ninotchka en het briljante The Shop Around the Corner waren mijn verwachtingen naar deze klassieker van Ernst Lubitsch behoorlijk hoog. In het begin van de film was ik niet helemaal zeker of hij die verwachtingen allemaal waar zou kunnen maken, maar wat heeft hij me aangenaam verrast met deze meesterlijke en vlijmscherpe komedie. Het acteerwerk is geweldig, met name Jack Benny speelt duidelijk de rol van zijn leven. Maar verder ook toprollen voor Lombard, Ruman en uiteraard vaste Lubitsch- acteur Bressart (ook geweldig in Shop Around the Corner). Een hoop geweldige over-the-top karikaturen en een vliegensvlug script vol met de meest schitterende dialogen en hilarische scènes zorgen ervoor dat de film werkelijk geen seconde gaat vervelen. Van hilarische opening tot briljante eindscène.

5 dikke sterren.

4,5
Ontzettend leuke film, met een geweldig geestig verhaal. De ene scène is leuker dan de ander, geweldige personages (concentration camp Eckhard en zijn Schultz) en fantastische dialogen en oneliners (What he did to Shakespeare we are doing to Polen). Als je ook nog eens de niet te missen politiek boodschap in zijn context plaatst, is het alles bij elkaar een haast perfecte film. Een van de beste ooit. Vette 4,5 sterren. Gaat dit zien!

avatar van Vinokourov
3,5
Natuurlijk is het een gewaagde film (zeker wanneer het een komedie betreft), maar zo héél opmerkelijk is het ook weer niet dat tijdens WO II films gemaakt werden over film WO II. Uit hetzelfde jaar 1942 komen ook Mrs. Miniver en natuurlijk Casablanca.

Hoe dan ook, To Be or Not to Be is wel aardig her en der met wel een intelligent plot en wat spaarzame glimlachmomenten. "Heil myself" uit het begin vond ik nog eigenlijk het leukste, daarna zwakte het allemaal helaas af. Het geniale kan ik er dan ook niet in zien.

avatar van Drs. DAJA
5,0
Onlangs werd mij op de set van een Duitse film door de regisseuse verteld dat de allerbeste film van Ernst Lubitsch afkomstig was. Afgelopen week heb ik de film dan ook bekeken en inderdaad To Be Or Not To Be is een meesterwerk en dat zit hem vooral in de zeer originele verhaalstructuur. Een duidelijk doel is er niet; de film is meer een opeenstapeling van gebeurtenissen die als een domino constructie begint te lopen. We vallen van de ene absurde situatie in de andere die door een bijzondere aanloop perfect weet te kloppen en te overtuigen. Het verhaal is gewaagd van toon (Hitler op een plein in Warschau…) en van structuur (onchronologisch!) en ik moet bekennen dat ik het vreemd vind dat hij niet vaker in één adem valt met het scenario van Citizen Kane omdat Lubitsch hier ook noemenswaardig innovatief bezig is. Daarbij komt een gevoel voor scherpe humor en effectieve cinema. Iconische scènes en veelbetekende oneliners (“So they call me Concentration camp Ehrhardt?”) volgen elkaar op in een film die misschien wel net zo gewaagd is als Charlie Chaplin’s The Great Dictator. Hulde aan Ernst Lubtisch voor een absoluut meesterwerk.

avatar van otherfool
4,5
Een verrukkelijke klucht tegen een grimmige achtergrond. Een heerlijk vlot tempo met een hoop twists en verrassingen, pareltjes van snedige dialogen en een karrevracht aan knipogen. De cast is in topvorm, de kijker de winnaar.

4,5*.

avatar van Spetie
4,0
Mijn verwachtingen waren vooraf niet al te hoog, omdat kluchten en alles wat enigszins met toneel te maken heeft, meestal niet helemaal mijn soort humor is. To Be or Not to Be wist mij echter positief te verrassen. Sterker nog, het is gewoon een ontzettend leuke film, vlot geschreven met diverse twists, scherp en het verveelt eigenlijk geen moment.

De film begint gelijk erg goed en scherp en houdt dat niveau gewoon constant vast. Hitler was nog nooit zo leuk. Heil Myself! en trouwens ook best knap dat zulke schrikbarende gebeurtenissen op zo’n vrolijke natuurlijke luchtige wijze verteld worden. Erg grappig ook hoe af en toe flink de spot met de Duitsers gedreven wordt. Het acteerwerk is prima en het tempo van de film is vlot en snel en past precies bij een verhaal als deze. Regisseur Ernst Lubitsch verdient een dikke pluim voor een film als deze, zeker gezien de tijd waarin deze film gemaakt is.

4,0*

avatar van The One Ring
4,5
Vinokourov schreef:
Natuurlijk is het een gewaagde film (zeker wanneer het een komedie betreft), maar zo héél opmerkelijk is het ook weer niet dat tijdens WO II films gemaakt werden over film WO II. Uit hetzelfde jaar 1942 komen ook Mrs. Miniver en natuurlijk Casablanca.


To Be or Not to Be is wel degelijk een opmerkelijk geval. Patriottistische, heldhaftige drama's werden er in 1942 inderdaad veel gemaakt, maar dat was dan ook de meest veilige manier om de oorlog te benaderen. Buiten de nazi's om zou niemand beledigt kunnen worden door Casablanca. To Be or Not to Be is een totaal ander geval. Ik vond de humor bij vlagen opvallend anarchistisch en zelfs zwartgallig. Chaplins The Great Dictator was natuurlijk eerder en misschien daarom nog gewaagder, maar persoonlijk vind ik To Be or Not to Be nog een stuk venijniger dan Chaplins film. Er is al eens hier gevraagd of je rekening moet houden met de tijd en de omstandigheden waarin deze komedie is gemaakt. Voor mij maakt het zeker verschil. Niet omdat ik nou zo'n geschiedenisfan ben, maar vooral omdat de ervaring van de film erdoor verandert. In plaats van een vermakelijke klucht komt er ook ineens een laag spanning om de hoek kijken bij de meer gewaagde grappen. Geen spanning als in een thriller, maar meer zo een die komt kijken bij het vertellen van een grap die je niet mag maken.

Het eerste kwartier behoren sowieso tot de meest grappige die ik ooit in een film gezien heb, eens te meer omdat ik iets veel bravers verwacht had. We zijn nog nauwelijks begonnen of Hitler marcheert al in zijn eentje door Warschau. Briljante opening. En dan die scène in het SS-kantoor, met die jongen van de Hitler-jügend, gevolgd door Hitlers binnenkomst met de opmerking "Heil myself" (op zich al een leuke grap, maar vooral de houding en stem van de acteur zijn hilarisch). En dan natuurlijk de onthulling dat het om een theatervoorstelling ging, met Carole Lombard die in een nette jurk een scène wil spelen in een concentratiekamp. Allemaal perfect gedaan en een geweldige manier om de film meteen op z'n kop te krijgen.

Helaas verliest de film daarna ietwat aan vaart. Het spionnenplot wordt opgezet en helaas koos men ervoor om dit zo droog mogelijk te brengen, met nauwelijks humor. Dus we zitten 20 minuten naar expositie te kijken, die ietwat tegenvalt na zo'n briljante opening. Zodra Lombard en Benny echter weer de hoofdrollen overnemen van die ietwat charismaloze piloot vind de film zijn humor terug en blijft het tot het einde briljant en grappig (met een speech uit The Merchant of Venice als een mooi serieus moment). Het is nogal een klucht, vol met vermommingen, maar ik heb het zelden zo leuk gedaan zien worden, vooral omdat de nazi's er wel erg lullig mee afgebeeld worden. Anderzijds is het opvallend hoe menselijk die dokter gebracht wordt. Eigenlijk is hij een van de grootste vijanden in de film, dus ik zou eerder zo'n smerige rat verwachten zoals gewoonlijk in oorlogsfilms uit de jaren '40. Dat Lubitsch er een vrij normale man van heeft gemaakt is net zo gewaagd als de grappen, al is het eerlijker, omdat Lubitsch zich lijkt te beseffen dat nazi's niet alleen in psychopaten schuilen.

Dit is dus een fantastische komedie. Benny en Lombard zijn perfect in de hoofdrollen. De dialogen zijn gedenkwaardig en de situaties worden goed uitgebuit. Eigenlijk heeft criticus David Thomson het 't beste gezegd: "In some total conflict, if one side is making To Be or Not to Be in the middle of a war and the other is not - you know which side to root for."
4,5*

avatar van 606
3,5
606
Een erg leuke film maar ik vind qua WO2 komedie film The great dictator net wat leuker.
Wel hier werd er ook sterk geacteerd en verhaal lijn was leuk.
De grappen waren ook goed.

3,5 ster

3,5
Erg sprankelende komedie in de beginne met humor, plezierige zinspelingen en een volgbaar plot. Persoons- en gedaanteverwisselingen alom, knap en schalks maar naar het einde toe wordt het wel wat veel en lichtjes geforceerd.
Een korrel zout over de achtergrond en dan is het best verteerbaar.
"Bless 'em all" had ik in jaren niet meer gehoord en wat is Robert Stack (razend populair destijds in de TV-reeks "The Untouchables") priljong, zeg.
Studio-film, toneelachtig maar, na 70 jaar, nog best genietbaar.

avatar van Donkerwoud
4,5
Sommige klassieke komedies verliezen niks van hun waarde met het verstrijken van de tijd, en To be or not to be kan zeker tot die groep films gerekend worden. Bijna zeventig jaar oud en nog steeds even hilarisch als het toentertijd was. De tijdloosheid komt met name omdat het nog steeds een tikkeltje risky is om hard en onbedaarlijk te lachen om zoiets groots als de Tweede Wereldoorlog. Deze film zit echter vol met sterke grappen die balanceren op het randje van de goede smaak. Maar zoals het een goede komedie betaamt gaat het nooit de grens van het onbetamelijke over.

avatar van BBarbie
5,0
Heerlijke klucht, een van de allerbeste komedies ooit. Opnieuw een juweeltje van regisseur Ernst Lubitsch, de man achter een handvol meesterwerken. Ongelooflijk eigenlijk dat hij in die donkere tijden zo’n luchtige, uitermate grappige film wist te maken over zo’n serieus onderwerp.
Niet onvermeld mag blijven de prachtige, perfecte cast met geweldige rollen van Jack Benny, Carole Lombard en Sig Ruman (hilarisch als Captain Ehrhardt). Een schitterende film, die 70 jaar na dato op geen enkel vlak slijtage vertoont. Heel jammer dat zulke komedies heden ten dage niet meer gemaakt worden.

Tragisch dat Lombard de film zelf nooit gezien heeft, omdat zij in januari 1942 om het leven kwam bij een vliegtuigongeluk, één maand voor de première.
Persoonlijk vind ik Carole Lombard een van de beste Hollywood comédiennes, o.a. in My Man Godfrey (1936). Het valt helaas niet mee om haar films te pakken te krijgen, maar het goede nieuws is dat in december 2011 een geheel gerestaureerde versie van Nothing Sacred (1937) op Blu-Ray wordt uitgebracht. Ik kijk er nu al naar uit.

avatar van gauke
4,0
Deze combinatie van melodrama, romantiek en scherpe zwarte komedie is waarschijnlijk een van de grootste kluchten (snel, bitter en ondeugend) uit de filmgeschiedenis. Het script, gebaseerd op scherpe politieke en maatschappelijke waarnemingen, was werkelijk hilarisch, de satire was anti nazi en de woordgrappen (rond het spelen van een rol en verkeerde persoonlijkheden) waren gedurfd, geslepen, gekruid, zonder enig respect.

avatar van Film Pegasus
4,0
Film Pegasus (moderator)
De voorloper van 'Allo 'Allo. Het begint vrij goed met de nodige humor. Maar de film is niet zomaar de slapstick uit Hollywood, maar ook een ware oorlogsfilm. Het zakt even in als de serieuzere toon ingezet wordt. Het is wennen aan die overstap, maar al snel wordt het een goeie mix van spanning en humor. Een film uit 1942 dat in volle oorlog werd gemaakt. Niet evident, want Hitler was wel bekend, maar de verwijzing naar de concentratiekampen (waar de meeste slachtoffers vooral eind van de oorlog vielen) is voor Amerikanen minder evidentie. Dit zal denkelijk wel gevoelig hebben gelegen in zijn tijd, en de jaren kort na de oorlog. Ook al is het een regelrechte satire op het nazi-regime. Toch mist dit de charme van bvb The Great Dictator die op een subtiele manier nog veel verder gaat. Maar men had wel een goed beeld op het nazi-regime en speelt daar sterk op in.

Knappe film dus, misschien niet de beste, maar wel opvallend in zijn genre. Jammer van actrice Carole Lombard die nog voor het einde van de productie in een vliegtuigongeval om het leven kwam. Had haar nog wel meer aan het werk willen zien.

avatar van HarmJanStegenga
4,0
Mijn 1e Ernst Lubitsch film nog maar, deze 'To Be or Not to Be'. Wel een bijzonder aangename kennismaking. Schitterende film. Heb me tijdens het kijken bij vlagen echt zitten verbazen hoe ontzettend leuk dit eigenlijk wel niet was. Wát een humor. De film raast in een heerlijk rap tempo voorbij.

Die Hitler wordt echt fantastisch neergezet hier. Droge gast. De opening als-ie in z'n uppie door de stad loopt is onbetaalbaar, net als z'n ''Heil Myself'' quote daarna. Verder gewoon een prachtig avontuur met een leuke groep acteurs, waarvan Jack Benny voorop loopt. Heb erg genoten van deze klassieker.

avatar van arno74
4,0
Ijzersterk plot. Jammer dat vandaag de dag de aandacht veel meer uitgaat naar vorm dan naar inhoud, want films als deze kom je de laatste jaren zelden tegen. De vorm slijt snel en voor de inhoud geldt dat veel minder, waardoor ik denk dat tegenwoordig weinig films gemaakt worden die zoals deze herinnerd zullen worden. Het script zit erg goed in elkaar. Ook met de humor, de chemie tussen de acteurs, de prestaties, de dialogen en de sfeer zit het goed. Vreemd eigenlijk dat er relatief gezien zo weinig op deze film is gestemd. Filmisch is deze uitstekend.

Het doet snel denken aan Inglourious Basterds (2009) en ik zie dat ik niet de enige ben die het verband tussen die twee ziet. Beide films dienen hetzelfde doel: het publiek vermaken door Nazis belachelijk te maken, en ook het plot van Inglourious Basterds mag er wezen, al is het plot van To Be wel meer verfijnd. Beide films kunnen ook verkeerd vallen (zoals IB bij mij de eerste keer viel) als je het niet als vermaak ziet.

Maar veel verder dan vermaak zie ik deze echter niet gaan, in tegenstelling tot The Great Dictator (1940). To Be voelt een beetje afstandig aan, wat grapjes maken over ene niet serieus te nemen kerel (ene Hitler) aan de andere kant van de plas die een of ander landje heeft geïnvadeerd en ook nog iets met "concentratiekampen" doet. Ik overdrijf, maar verder dan dit gaat deze film niet. Ik zie geen andere boodschap in, en de achtergrond van de regisseur doet er daarbij niet toe wanneer dat niet in de film tot uiting komt. Veel verder dan lachen over Hitler gaat het niet. Natuurlijk maakt het "do we not bleed" indruk, het is wel makkelijk scoren en het komt van Shakespeare af en niet van Lubitsch.

The Great Dictator, twee jaar eerder gemaakt, daarentegen neemt de dreiging van de Nazis veel serieuzer, denk aan de scène waarin Hitler met de wereldbol speelt. En ook de speech, door Chaplin geschreven en niet door Shakespeare, windt er geen doekjes om. Een speech trouwens waarvan elk woord (helaas) nu nog steeds even actueel en sterk is als toen. Dat maakt voor mij The Great Dictator de betere van de twee, een film die de dreiging van Hitler in 1940 beter herkende dan deze film in 1942 dat doet. Puur als film is To Be breder, maar tegen die speech kan het niet op. The Great Dictator is een film met een boodschap, en dat is bij To Be veel minder het geval. Neemt natuurlijk niet weg dat To Be als film (net als The Great Dictator) een kwaliteitsprodukt is.

4*

5,0
Lachen met Hitler in een film, gemaakt midden in de oorlog. Regisseur Ernst Lubitsch was zelf al twintig jaar weg uit Duitsland, waar dat lachen hem wel zou zijn vergaan. Carole Lombard overleed vlak voor het verschijnen van deze film, vol met humor die de tand des tijds schitterend heeft doorstaan.

avatar van LuukRamaker
4,0
Jack Benny speelt de rol van zijn leven in deze Hollywoodklassieker die de wereld wilde laten lachen tijdens een zwaarmoedige tijd. Doordat wegens bepaalde gebeurtenissen rondom deze film het publiek het lachen verging voordat de film in première ging heeft het even geduurd voordat de film op waarde werd geschat maar gelukkig wordt deze heerlijk vermakelijke film vandaag de dag (zeer terecht) in diverse toplijstjes van het komediegenre opgenomen. De beide hoofdrollen van Dhr. en Mw. Tura worden erg goed ingevuld en daarnaast vind ik, als het op humor/komedie aankomt, bepaalde duo's ook altijd voor een goede komische noot zorgen. In dit geval zijn het zowel Greenberg en Bronski als Ehrhardt en Schultz die een flinke steen bijdragen aan het succes van dit bijzonder leuke pareltje.

3,5
Lombard en Benny stelen de show in deze vlotte film. Leuke vondst, dat leden van een theatergezelschap hun acteertalenten inzetten ten dienste van het verzet. De vertolking van Carole Lombard maakt blijkbaar deel uit van een prettige traditie van opvallend sterke en charmante vrouwelijke hoofdrollen in de jaren '40.

Doordat de gehele cast consequent Engels spreekt, worden bepaalde ongeloofwaardigheden verbloemd: dat Mr. Tura zich bijvoorbeeld voordoet als Duitse officier zal normaal gesproken niet gepikt worden door zijn landgenoot. Het lijkt er op dat de makers hier niet te zwaar aan tilden - en ach, misschien wel terecht.

4,0
TMP
Prima komedie waarin een toneelgezelschap probeert te voorkomen dat een spion tijdens de Tweede Wereldoorlog informatie aan de Duitsers weet te verschaffen. Best gewaagd om daarover al tijdens de Tweede Wereldoorlog een film te maken. De film heeft een kleine aanloop nodig om het verhaal en de personages goed te introduceren, maar eenmaal op stoom kijkt het erg fijn weg. De komische ondertoon is telkens aanwezig, maar enige spanning is hier en daar ook best aanwezig. Het acteerwerk is bovendien prima en het tempo ligt lekker hoog.

avatar van IH88
4,0
“So they call me Concentration Camp Ehrhardt?”

Geweldige klassieker die satire en de Tweede Wereldoorlog bijna achteloos combineert. To Be or Not to Be laat zien dat ook een komedie op effectieve wijze een politiek belangrijke en menselijke boodschap kan verkondigen. De film heeft een serieuze kant, maar er valt ook genoeg te lachen en Lombard en Benny zijn fantastisch. Vooral de scènes rond Ehrhardt (Sig Ruman) zijn briljant. Het de script zit sowieso ingenieus in elkaar, en regisseur Lubitsch zorgt ervoor dat geen enkele scene overbodig aanvoelt. Het tempo ligt hoog en To Be or Not to Be is een film die constant weet te verassen.

avatar van Onderhond
1,0
Gefilmd tijdens de oorlog.

Als dat je aanspreekt, veel plezier met deze film! Het zal zeker wat toevoegen, gezien een aantal (gewaagde dan maar zeker?) grapjes hier en daar. Voor mij maakt het deze film er niet echt beter op, daarvoor is het gewoon in de basis niet goed genoeg.

Al begon het dan nog wel redelijk vlot. Niet zo heel grappig ('Heil Myself' enzo) maar wel met voldoende tempo. Alleen gaat het kluchtige snel vervelen en wanneer de film dan maar serieuzer wordt verliest het meteen dat beetje appeal dat er nog inzat.

Vond de humor eerder flauw dan grappig, acteerwerk ligt er veel te dik op (en zonder echt komische acteurs die dat soort werk aankunnen) en naarmate het vorderde werd het ook steeds minder. Veel meer dan een aardig eerste kwartiertje was dit niet.

1.0*

avatar van cinemanukerke
5,0
In volle oorlogstijd (onze teletijdmachine duidt aan WO II 1940 – 1945) spotten met het nazisme, het ligt niet voor de hand en zeker niet in Hollywood waar de kassa meer dan eens de kunst dicteert. Maar ook dan waren er regisseurs die geen moeite hadden om tegen zere schenen te schoppen. Charles Chaplin deed het 2 jaar eerder met het magnifieke The great dictator en ook Ernst Lubitsch gaat hier heerlijk te keer. Lubitsch was van origine Oostenrijker die de nazi terreur moest ontvluchten (ook collega’s als Billy Wilder, Fritz Lang en Robert Siodmak maakten de overtocht – Tip : voor wie van oude Hollywood films houdt, moet beslist eens hun werk opzoeken). Bezetting door de nazi’s en joden vervolging was hem dus niet vreemd en dus lijkt het logisch dat Lubitsch voor dit onderwerp koos. Nochtans maakte hij in Europa vooral venijnige comedy’s waarin het aristocratisch milieu (en vooral hun liefdesaffaires) op de korrel werd genomen. Lubitsch gooide met plezier modder naar een status of naar het rollenpatroon. De recescenten hadden zelfs een eigen omschrijving voor zijn – soms pikante - grappen nl de Lubitch touch maw niemand zoals hij kon een onschuldig beeld dubbelzinnig laten schijnen. Eenmaal in de USA aangekomen ging hij verder op zijn elan. Trouble in paradise, het superbe Ninotchka en het zoetere Shop around the corner zijn stuk voor stuk hoogvliegers. Maar met To be or not to be maakte hij misschien wel de grappigste film ooit. Er waren nog anderen maar in feite was de keuze snel gemaakt. TBONTB is pure classic. Vooral het scenario valt op. Dialogen zijn stuk voor stuk pareltjes. Meticuleus plot waarin de personages springen van hindernis naar hindernis. Een theatergezelschap probeert een verrader van het verzet te onderscheppen vooraleer die de Duitse officieren kan briefen over de verzetsstrijders in Polen. De acteurs vermommen zich en doen zich voor als de vijand wat vooral misverstanden en persoonsverwarring met zich meebrengt. De film is een perfecte mix van romantic en avontuur, heerlijke personages  (SHULTZ !) maar ook knappe scenes zoals wanneer het doek wordt opgetrokken om de dood van een spion vast te stellen. In deze volbloed zwart wit classic is het trouwens niet alleen de oorlog die op de korrel wordt genomen. Evenzeer staat het arrogante acteurs wereldje te kijk. De titel (een echo die in alle klaslokalen te horen valt) refereert dan ook in die richting. Acteurs plaatsen hun ego op de voorgrond, verwaand en onzeker, enkel bekommerd om hun prestatie. Ze zijn zelfs bereid hun leven te riskeren om te bewijzen dat ze een straffe acteur zijn of ze mekkeren over welke naam er eerst op de affiche komt. Carole Lombard is heerlijk : in haar eerste scene die handelt over concentratiekampen – we do the concentration and the polisch do the camping grapt er een Duitse officier – komt ze op in een gala jurk. Kwestie van er goed uit te zien. IJdelheid van acteurs, Lubitsch wist er alles van. Het onthaal bij de release was maar lauwtjes, velen vonden dat het lijden van Joden niet was om mee te lachen maar de film is uitgegroeid tot een unanieme lofzang voor een knap gemaakte comedy. Tragiek kwam op het einde dan toch nog om de hoek loeren toen Carole Lambord nog voor het uitbrengen van de film om het leven kwam in een vliegtuigongeval. Voor haar een happy end te gunnen, moet je naar de bioscoopzaal gaan.

een uittreksel uit mijn boek 'mijn 100 favoriete films' met op nr 77 : To be or not to be

4,0
Zeer vermakelijke komedie die entertaint van begin tot eind. De film verandert van een soort backstage toneelstuk in een dolkomische klucht boordevol zwarte humor. Het is opvallend goed geschreven en de cast speelt geweldig op elkaar in. Vooral Jack Benny steelt de show als jaloerse echtgenoot en 'Concentration Camp Ehrhardt'. De dialogen zijn simpelweg geniaal en combineren pure onzin met scherpzinnigheid. De schrijver behandelt het publiek niet als idioten en laat e.e.a. aan de verbeelding over. Verder dus een bijzonder boeiend verhaal, waarin de Nazi's voortdurend in de maling worden genomen door een bende ruziënde Poolse toneelspelers. Het is een waar spektakel dat spionage, verraad, de dreiging van Nazi Duitsland, maar ook het zelfingenomen gedrag van acteurs op een fantastische wijze in het belachelijke trekt. De film bevat enkele screwball elementen, maar Carole Lombard transformeert gelukkig niet volledig in het typische warhoofd dat haar man het leven zuur maakt. Het verhaal en de humor heeft meerdere lagen die allemaal mooi samensmelten. Een verrassing, want Lubitsch had hiervoor weinig indruk gemaakt.

avatar van scorsese
4,5
Prachtige film waarin een Pools theatergezelschap het verzet een handje helpt aan het begin van de tweede wereldoorlog. Op zich al interessant genoeg aangezien de film gemaakt is kort na de inval in Polen. Maar bovenal een bijzonder goed geschreven komedie met een vlot tempo. De ene vermakelijke situatie/plotwending na de andere. Vol dubbelzinnigheden en scherpe dialogen.

avatar van Woland
3,5
geplaatst:
Redelijk vermaakt met deze komedie gemaakt tijdens en zich afspelend in de Tweede Wereldoorlog, maar zo geweldig als sommige bovenstaande dames en heren 'm vinden vind ik 'm ook weer niet. To Be Or Not To Be gaat over een groep acteurs in Warschau, die na de Duitse inval in Polen betrokken raken bij het verzet en op die manier de lokale nazi's weten te foppen. Het verhaal zit goed in elkaar, de sfeer is luchtig en de film is redelijk vermakelijk om te volgen. Maar niet heel veel meer dan dat, de humor was toch een beetje te vaak van de kluchtige kant, met bijbehorende overgeacteerde typetjes. De grappen neigen op momenten nogal naar het niveautje 'Allo 'Allo, en dat is soms best leuk, maar een film lang was het toch te veel van het goede.

Gast
geplaatst: vandaag om 15:04 uur

geplaatst: vandaag om 15:04 uur

Let op: In verband met copyright is het op MovieMeter.nl niet toegestaan om de inhoud van externe websites over te nemen, ook niet met bronvermelding. Je mag natuurlijk wel een link naar een externe pagina plaatsen, samen met je eigen beschrijving of eventueel de eerste alinea van de tekst. Je krijgt deze waarschuwing omdat het er op lijkt dat je een lange tekst hebt geplakt in je bericht.

* denotes required fields.