Diva (1981)

Mooi vormgegeven, maar met een belabberd plot. Het verhaal ontspoort halverwege de film en de combi modern-klassiek pakt vaak niet goed uit.

Met een jonge Dominique Pinon, de hoofdrolspeler uit Delicatessen (de clown), de acteur die in elke film van Jeunet een rol heeft.

P.S. Ik wist niet dat Kees van Wonderen een blauwe maandag acteur was... Die hoofdrolspeler lijkt er in ieder geval sprekend op.

Wel eens de bewering gelezen dat Fransen niet zouden kunnen filmen. Het is wel een erg boude bewering. Maar bij het zien van Diva moet ik halverwege de film weer terug denken aan deze uitspraak. Het filmpje begint vlot met een aardig idee over een leuke grimmige verwarring tussen een gestolen zangstem van een operazangeres en het gestolen leven van een prostitué.

De haaiachtige ironie spreekt aanvankelijk niet alleen uit het verhaal maar ook uit een lekker agressieve montage en kleurrijke cameravoering. Het begint er alleen op te lijken dat de schrijvers van Diva halverwege het scenario, waarschijnlijk na een betalingsvoorschot, eerst zijn gaan genieten van heerlijk Bourgondisch eten met de nodige flessen wijn. Daarna moest het scenario nog even snel afgeraffeld worden met een aantal melig gemelijke oplossingen in een teruglopend tempo. Heel langzaam maar zeker verdwijnt uit de film een soort aangename zakelijkheid zoals sommige Amerikaanse filmers dat o.a. wel kunnen volhouden tot aan het einde van een film.

Jammer, de vondst dat een zangeres haar zangkunst niet wil laten reproduceren via een geluidsdrager vond ik zeer origineel en intrigerend. Het deed me denken aan die andere geweldige film met in het plot ook het opnemen van geluid. The Conversation van Coppola blijft gelukkig tot aan het einde wel op hetzelfde niveau als het al niet in de loop van de film steeds wat verder omhoog kruipt.

Ongelooflijk, al bijna zeven jaar geen bericht bij deze film, en in die vier jaar daarvóór ook maar twee – kennelijk is deze film op MovieMeter zo dood als een pier.
        Toen Diva in 1981 of 1982 in de filmhuizen verscheen ben ik er samen met een vriend twee keer in dezelfde week naartoe gegaan, zó onder de indruk waren we allebei, zó meegezogen door de wervelende verhaalstijl, de prachtige beelden, de subtiele humor en de bizarre personages. Het leek me dat deze regisseur álles kon (hoewel hij hierna eigenlijk alleen met Betty Blue – 37°2 le matin nog indruk maakte), en het was ook nog eens mijn eerste kennismaking met Dominique Pinon, later een vaste en dikwijls komische waarde in de films van Jean-Pierre Jeunet maar hier nog huiveringwekkend als de moordende punk met een oortelefoontje waaruit op het einde accordeonmuziek blijkt te komen – tjonge, wat heb ik tóén hard gelachen.
        Nu laat ik de film aan mijn kinderen zien en bekijk hem als het ware door hún ogen, en dan voel ik hoe zij zich moeten storen aan het trage tempo, net zoals de kinderen van een vriend van mij zich stoorden aan het trage tempo van Sophie's choice. De tijden zijn veranderd, de moderne manier van een verhaal vertellen is aanzienlijk sneller geworden, en als het verhaal onverhoopt even wat trager verloopt is er altijd wel een editor die de montage opschroeft en de film met snelle cuts vooruit jaagt.
        Jammer, ik moet mezelf er echt toe zetten om Diva te bekijken met ogen van drie decennia terug, ik kan er kennelijk niet meer onbezorgd van genieten. Het zal ongetwijfeld nog veel sterker voor films uit de jaren vijftig en zestig gelden – het is een andere manier van filmkijken, het vereist in ieder geval een blik die zich niet meer blindstaart op plot maar juist ook aandacht heeft voor beelden, sfeerschets, onderstroom, personages en associaties.
        Gelukkig kost het mij nog altijd geen enkele moeite om van Diva te houden.

Diva is een erg sfeervolle Franse Misdaad-Thriller. Een postbezorger neemt stiekem een concert van zijn favoriete operazangeres op waarna hij door zowel criminelen als politie achterna wordt gezeten. Wat staat er op de mysterieuze tape?

De film heeft een prachtige jaren '80 setting. Van operavoorstellingen tot new age goeroes. Een zwarte operazangeres en een bende Franse criminelen. De opnames zijn sterk en de muziek van Vladimir Cosma is werkelijk magnifiek. Van de prachtige operamuziek uit 'La Wally' en de suspensevolle synthesizers tot de melancholische pianomuziek.

Een erg prettige variatie op Hitchcockiaanse thema's in een zeer eigentijds jansje.

Deze film heeft me vooral visueel en auditief weten te bekoren. Het weerkerende stukje opera is prachtig en geeft een bepaalde grandeur. Dat in combinatie met de haast surrealistische lofts waarin de hoofdpersonages verblijven. Het zorgt voor een artificiële sfeer maar zonder dat het mij stoort. Geen realistische noir maar meer een soort fabel. De booswichten werken dan wel meer op de lachspieren dan dat ze dreiging uitstralen (vooral die kerel met de zonnebril is een karikatuur). Het verhaal lijkt een Hitchcock motief te bevatten met “the wrong man” die achtervolgd wordt door zowel booswichten als politie. Dat draagt bij aan de charme van het verhaal - een narratief dat op zich ook al niet realistisch overkomt maar so what. Uitstekende fotografie en regie, met enkele beklijvende scenes maken deze stadsfantasie af. Parijs is een bijzondere stad, maar deze kant van haar had ik nog niet ontdekt.

C'est un Nagra. C'est Suisse, et très très précis.

Het begin van de film is gewoon echt geniaal. De setting, de decors, de opkomst van de diva met alle maniertjes die daar bij horen - van haar jurk tot haar buiging, haar lonkende ogen. En dan begint ze te zingen. Heel, heel even dacht ik dat de soundtrack een dub van Maria Callas was, maar nee, deze diva zingt zelf. Wilhelmenia Fernandez heet ze, en wat een ontdekking is haar muziek, haar stem, maar net zo makkelijk haar acteertalent. En ons ondertussen alweer ontvallen, begin vorig jaar.

Jammer dat de film niet precies op het niveau van de opening blijft, maar allerlei zijlijntjes in gaat die het tot een soort misdaadkomedie maken. Wellicht onvermijdelijk, want het gegeven van de diva en de postbode op zich is wel wat dun om een film mee te vullen. En ook op zich wel weer erg fijn, want hoe kom je anders op de combinatie van iemand als Fernandez en iemand als Bohringer in een en dezelfde film. En hoe jammer is het dat Andréi maar in zo weinig films gespeeld heeft, als je ziet hoe natuurlijk het hem hier afgaat.

In de vertelling, in de setting, de decors - in alles is de film een soort uitvergroting van alles wat de Franse films van die periode tot iets bijzonders maakt. Er is zo onwerkelijk veel te zien overal, de beelden zijn zo fris, morsig, kleurig en grauw allemaal tegelijk. De soundtrack is buiten de stem van Fernandez zo lelijk en bruut. De karakters van de bijrollen zijn zo plat en eendimensionaal - maar ook zo legendarisch dat ik daar een echo in herken van een van mijn Franse makkers, die bij elke gelegenheid roept 'J'aime pas les' en wellicht zelf niet eens doorheeft dat hij deze film citeert.

En hoe plat het verhaal ook is, Beneix slaagt er wonderwel in om het met alle omwegen op het enig denkbare spoor tot het einde te krijgen. Knap werk, en ook daarvan vraag je je af waarom hij eigenlijk maar zo weinig films gemaakt heeft. En waarom deze zo vergeten lijkt te zijn - net als Betty Blue tegenwoordig, terwijl de poster daarvan toch een jaar of twaalf op mijn deur gehangen heeft, totdat ik moest verhuizen en bleek dat ik 'm niet zonder deur kon meenemen. En hoe lang die film niet gedraaid heeft in de Alfa indertijd. Dat had deze film ook zonder enige twijfel verdiend, want het is echt zo'n film die je talloze keren kan zien, en dat je dan nog steeds elke keer iets nieuws ziet.

Jules is een jonge Parijse postbode en operaliefhebber, die stiekem een opname maakt van de ongrijpbare Amerikaanse diva Cynthia Hawkins. Door een tweede, compromitterende tape raakt hij verstrikt in een gevaarlijk web van gangsters, corrupte politie en achtervolgingen door een neonverlicht Parijs. De film mengt thriller, romantiek en stijlbewust spektakel tot een opvallend eigenzinnig jaren-tachtig-sprookje.

Jean-Jacques Beineix’ “Diva” is een heerlijk stijlvolle en nog altijd opvallend frisse Franse cultfilm die meer vertrouwt op sfeer, beeld en muziek dan op pure plotlogica. De film is visueel zeer verfijnd, met een zinderende neonuitstraling en enkele memorabele setpieces, zoals de metro-achtervolging, die de spanning en de esthetische bravoure perfect samenbrengen. Wat mij het meest treft, is hoe de film opera, noir en romantische fantasie met elkaar vermengt zonder zijn eigen eigenzinnigheid te verliezen. Onder de flair zit een verhaal over obsessie, verlangen en het vastleggen van iets wat in wezen ongrijpbaar hoort te blijven. Daardoor voelt de film vandaag nog steeds elegant, inventief en een tikje buitengewoon. 4/5 blijft na herziening op 4K UHD.

Overgewaardeerde Franse misdaadfilm die het vooral moet hebben van individueel bijzondere scènes, want de inbreng van regisseur Jean-Jacques Beineix is hopeloos gedateerd. De slechte geluidsmontage en het weinig energieke cameragebruik zijn daar primair voor aan te kijken, maar ook het acteerwerk is zwaar ondermaats. Veel namen lijken geen idee te hebben wat ze met dit materiaal aanmoeten en schakelen daardoor over in vol theaterspel. Diva verslikt zich ook in het neerzetten van vreemde typetjes, Dominique Pinon bijvoorbeeld die in slecht belichte tunnels zijn zonnebril op blijft houden. Je moet het maar kunnen verzinnen. Positief is dat het tempo naar het laatste halfuur toe wordt opgeschroefd en uitpakt met enkele opvallend stijlvolle scènes, zoals een aantal complexe achtervolgingen. Daar haalt een geheel als Diva genoeg kracht vandaan, maar niet genoeg om het als geheel over de eindstreep te trekken.