Tôkyô Monogatari (1953)

Ik ken 'm zelf niet (toch best een aantal films gezien), maar eens tijd voor in ruimen. Staat immers op 3 (!!) op de 'Sight & Sound'-lijst (beste films allertijden). Maar, gezien mijn ervaringen met films vanuit Japan, vrees dat ie niet in mijn eigen persoonlijke top 10 gaat eindigen..

Hoewel mijn score niet hoger komt dan 3,5 sterren heb ik weinig tot niks op deze film aan te merken. Tokyo story is een prachtig en puur gezinsportret. Het kalme ritme past perfect bij het centraal staande oude echtpaar. Niet vaak werd de bezadigdheid van de ouderdom fraaier verbeeld. Hoe mooi ook het shot van de oma die buiten wandelt met haar kleinkind; van afstand een idylle, van dichtbij echter blijkt het gebrek aan contact. Dat gegeven sijpelt in alles door, zoals aan het einde blijkt zelfs bij de sympathieke schoondochter. Toch is de film alleszins niet deprimerend, want ondanks dat het probleem je keihard in het gezicht wordt gesmeten ("het leven is een desillusie") wordt tegelijk getoond hoe je hiermee om kunt gaan ("we moeten niet zulke hoge verwachtingen hebben (van onze kinderen)", en wat zijn verwachtingen van je kinderen anders dan verwachtingen van het leven zelf?). Dit alles giet Ozu ook nog eens in een fraaie vorm, vol longshots en enkele mooie stilistische motieven (onder meer de shots die aan het begin en het einde terugkomen). Nogmaals; vooral theoretisch kan ik Tokyo story nauwelijks bekritiseren. Dat de filmervaring hiermee niet geheel overeenstemt ligt vooral aan m'n eigen smaak, minimalisme ligt me nu eenmaal wat minder. Misschien ooit voor de herziening, want genoten heb ik wel degelijk.

Tegenvaller.

Ik had nogal wat moeite met de emoties in deze film. In 50 jaar is er blijkbaar heel wat veranderd in de film-Japanner, want hoewel ik een kwijlende aanhanger ben van het vestild Japans drama vond ik de personages hier niet bepaald natuurlijk. Tokyo Monogatari heeft altijd in mijn hoofd gezeten als een prehistorische voorloper van Tokyo.sora, maar als ik de twee naast elkaar zit is er maar ééntje die mij het gevoel geeft naar een zeker realisme te kijken.

De personages praten iets te veel en wanneer ze dat doet zetten ze iets te opzichtig een masker op. Ofwel zitten ze te grijzen, ofwel zijn ze compleet apatisch. Had misschien ook wel een iets gemoedelijkere film verwacht, maar vond dit vooral érg kil en koud. De scene waar de zoon z'n vader apart neemt en zonder emotie verteld dat z'n moeder de nacht niet haalt is er eentje die er voor mij uitspringt. Geen emoties en het enige waar de vader toe in staat is, is 30 keer soka te zeggen..

Visueel niet uitzonderlijk, al hou ik wel van het beschouwende camerawerk. Acteerwerk vond ik iets te houterig waardoor de small talk niet altijd even goed overkomt. Ook de middensplitsing van de film (reis vs dood) was nogal hard, waardoor het tweede deel een soort tweede begin is, nooit makkelijk voor een film die het eerste uur toch al niet zo wist te boeien. Bij het tweede deel kreeg ik trouwens af en toe wat Ikiru flashbacks, maar dan vond ik Kurosawa's poging toch wat geslaagder.

Wel erg mooi is het laatste shot van het opatje. Misschien een beetje ironisch dat daar de emotie net wél erg zichtbaar is, maar 't is een mooie eindscene met een krachtig eindshot dat de film dan toch nog een beetje flair meegeeft.

Kon niet zoveel met deze Ozu. Heb liever z'n luchtigere films denk ik, waar de buzz en het gekakel het wat houterige acteerwerk weet te maskeren.

1.5*

De beste film ooit gemaakt volgens de Sight&Sound directors poll en bij de critici is Tokyo Story op de derde plek beland in de prestigieuze tienjaarlijkse poll. Na een eerdere mislukte poging heb ik nu de film toch opnieuw gekeken en helaas ben ik zelf niet zo lyrisch als de deelnemers van de Sight&Sound poll. Ik had ernstig moeite mijn aandacht erbij te houden door het uiterst trage tempo van Tokyo Story. Ik moet toegeven dat ik dan ook tijdens de film Mark Cousins' boek erbij heb gepakt (hij is behoorlijk fan van Ozu) en ook ontdekte dat er in Bordwell's Film Art een analyse van deze film stond, waarin ondermeer de ruimtelijke verhoudingen werden onderzocht die zo kenmerkend zijn voor Ozu's stijl.

Filmtechnisch gezien is Tokyo Story heel interessant en ook stilistisch is hij zeker de moeite waard. Maar om nou te zeggen dat ik zoals Roger Ebert het laatste half uur in tranen was, absoluut niet. Hoeveel bewondering ik ook voor de subtiliteit en thematiek van Ozu kan hebben en hoe interessant/mooi ik zijn camerastandpunten en composities ook vind, Tokyo Story heeft me niet kunnen grijpen.

Wellicht dat dit bij herziening nog eens verandert, maar voorlopig 7/10

Tōkyō Monogatari

alternatieve titel: Tokyo Story

het leven valt tegen hé?

Mijn eerste film van Ozu die ik heb gezien en ik vond het ook echt een mooie film.

Voor de rest heb ik zijn films helaas (nog) niet gezien, waar ik nu wel interesse in heb, maar ik ben wel bekend met de stijlkenmerken van deze man: dat hij camerastandpunten altijd heel erg laag opneemt, dat het tempo vaak erg sloom is en dat de thematiek meestal ligt op familiedrama's.

Dat was bij Tokyo Story precies hetzelfde geval. Maar wat met name opvallend was dat de camerastandpunten meestal op hetzelfde niveau liggen als de personages, en dat is heel erg belangrijk. De emotie is wat minder aanwezig (wat geloof ik vaker het geval is bij Aziatische films) maar daardoor komt het naar mijn mening alleen maar harder aan.

Het einde vond ik qua emotie en camerastandpunten een beetje poëtisch.

Een prachtfilm.

*4,5

Ik twijfel heel erg tussen 31/2*** of 4****.
In elk geval vond ik het een prachtige film waarbij ik het weer eens niet droog heb kunnen houden. In het begin kon ik de beide ouders niet zo velen maar halverwege was ik alweer verliefd op de moeder en nu de film is afgelopen besef ik dat ik gewoon smoor op moeder én vader ben, wat een lieverds.

Haha, het thema over de vervreemding van familieleden heeft ook deels met de nasleep van de oorlog en de revolutie te maken.

[/quote]Gewoon nog een keer kijken, dan leer je de film echt wel kennen en dan kun je wel opmaken wel cijfer je deze film moet geven. [/quote]

Gisteren je raad opgevolgd en dubbel genoten omdat mijn vrouw hem voor het eerst zag.

En ik ben 100% zeker van de 4 1/2**** ster die ik hem nu geef, één hele ster erbij dus.

Ik heb nog meer van de film genoten als de eerste keer, prachtig!!!!!

Gisteren je raad opgevolgd en dubbel genoten omdat mijn vrouw hem voor het eerst zag.

En ik ben 100% zeker van de 4 1/2**** ster die ik hem nu geef, één hele ster erbij dus.

Ik heb nog meer van de film genoten als de eerste keer, prachtig!!!!! [/quote]

Het wordt voor mij ook eens tijd om de film weer eens op te zetten. Misschien m'n moeder aanraden om mee te kijken. Die vind het misschien ook een mooie film.

Bestaat er een schijnbaar simpeler meesterwerk in de wereldcinema? Traag, lucide, aangrijpend. Het maakt niet uit hoe lang het zal duren voordat ik deze film een derde maal bekijk, want zelfs als dat pas in 2030 gebeurt zal ik me de Mmm…'s en Jaahhh…'s van grootvader weer onmiddellijk herinneren. Resoneert deze film sterker bij wie zelf (oudere) kinderen heeft?

Als jou stelling waar zou zijn, zou ik de film niet goed vinden. Ik heb namelijk zelf geen (oudere) kinderen. Ik heb wel mensen in mijn omgeving waar ik sommige van de thematieken in deze film in herken.

Het is ook geen stelling maar meer een open vraag, en met het vierde woord van de laatste zin bedoel ik ook dat het niet een kwestie is van "óf wel óf niet", maar van de (extra) máte van weerklank.

Misschien had ik hier wel te veel verwachtingen in, gezien de status van de film als 'klassieker'. Blijft dan ook een relatief begrip. Het is in elk geval weer eens iets anders, en zeker voor zijn tijd een progressieve film. Geen samurai's of traditionele verhalen, maar het hedendaagse (toen toch) relaas van een familie dat te maken heeft met de reis van het leven. Hoe alles constant voorbijgaat als een trein en voor je het weet mis je een station waar je niet meer naar terug kan gaan.

Het concept van de film is wel goed en na een tijdje kom ik er ook wel in. Maar meer dan de creativiteit van de regisseur, zit er voor mij helaas niet in bij deze film. Misschien ben ik als Westerse man anno 2014 teveel afgeleid door de Japanse setting anno 1953, zodat de essentie van de film niet helemaal overkomt.

Tokyo Story is een mooie film, maar de emoties plakken bij mij niet echt en ik vrees dat de film ondertussen wat gedateerd is (qua kwaliteit, niet qua thema). Zal in de 50's ongetwijfeld wel z'n stempel gedrukt hebben.

Niet al te best. Het eerste uur is verschrikkelijk om doorheen te komen. De dialogen zijn vooral veel geneuzel, en de beelden zijn maar spaarzaam mooi. Voornamelijk registreren, en soms gaat ook de mist in met dat er sprake is van naar mijn smaak te weinig contrast. De wijze waarop de dialogen geregistreerd worden gaat op een gegeven moment ook vervelen. Veelal dat iemand tegen de camera spreekt, waarna er een shot komt van de ander die ook tegen de camera spreekt. De muziek die spaarzaam klinkt is wel mooi, maar wordt soms hardhandig afgekapt bij een overgang naar een andere scène.

Pas de tweede helft komt het drama enigszins op gang. Inderdaad is het treurig als alleen je schoondochter, die nota bene al jaren lang weduwe is, tijd voor je neemt. Wat ergens jammer is, is dat het zo uitgespeld wordt. Ik zie het allemaal, waarom moet het dan later nog eens door de personages bevestigd worden? Het helpt ook niet dat de personages veelal glimlachen, wat enigszins ten koste van de emotie gaat.

Niettemin is die tweede helft qua plot wel stukken interessanter, waardoor de film toch nog op 1,5* uitkomt. Maar gezegd moet worden dat een ander Japans drama uit die tijd, Ikiru van Kurosawa, me toch wat beter beviel.

Vanaf 14 mei in de bioscoop (EYE re-release)

Heb deze film beetje bij beetje, in stukjes gekeken. Want geduld is wel vereist. Als je het de tijd gunt ontdek je waarom het zo een bijzondere film is. Een met compassie verteld en zeer onderhouden familierelaas waarin een heel scala aan emoties verborgen zit onder de Japanse oppervlakte. De moeder/schoondochter uitwisseling is heel vertederend. Het laatste half uur is het mooist. Ook de cameravoering is vrij uniek te noemen, voor als Ozu nieuw voor je is, zoals voor mij. Hoewel het veel geduld van me heeft vereist was het zeker de moeite waard.

Het was,mzoals anderen het ook aangeven, tijdens de film even afschakelen naar andere tijden en tempo's, maar op een gegeven moment wendde dat. De film was zeer bijzonder omdat nog veel van het oude Japan te zien was en de thematiek en vraagstukken des levens toch weer typisch de moderne tijd versus de oude tradities, het kleine goed en kwaad. Het zwart-wit, de interieurs, de belichting, en de buitenopnamen maakten het tot een compleet en bijzondere film. Niet voor niets een echt klassiek meesterwerk.

Setsuko Hara overleden. Wat een prachtactrice met een interessant leven was het.

Sublieme eenvoud in dit menselijk drama van ouder worden en er niet echt meer bijhoren, van kwetsende priotiteiten stellen en pijn doen zonder het te beseffen of als dusdanig te erkennen en van ontgoocheling in wat je aanbidt...

Het wordt allemaal gebracht in dit Oosters meesterwerk dat, naar ik kon vaststellen, uitsluitend met vaste camera werd opgenomen. Het blijft dus erg rustig in de handeling maar, vreemd genoeg, het verscherpt de aandacht.

Acteerwerk is af, zekerlijk van de drie bijzonderste personges, maar ook van Haruko Sugimura, de dochter die sterke accenten legt op het gebeuren.

Yasujiro Ozu neemt in 'Tokyo Monogatari' de tijd voor zijn vertelling over een vader en moeder die in het grote Tokyo op bezoek gaan bij hun kinderen. Die hebben op hun beurt totaal geen tijd voor de oudjes. Gefilmd in lange shots met nauwelijks camerabeweging. Dat wat er aan actie gebeurd (bijv. de treinreis heen en terug) krijg je niet eens te zien. Ik denk dat Jim Jarmusch deze film vaak heeft bekeken.

De films uit de Noriko-trilogie worden algemeen beschouwd als de artistieke hoogtepunten in het oeuvre van Yasujirô Ozu. Het slotstuk van deze trilogie, Tôkyô Monogatari – bekend onder de Engelse titel Tokyo Story, geldt voor vele filmliefhebbers als de eerste kennismaking met de filmografie van de Japanner. De films vormen de blauwdruk voor het naoorlogse werk dat Ozu zou gaan typeren; de botsing tussen traditionele familiewaarden en moderne invloeden in een Japan dat bezig is met de heropbouw na de grote verliezen tijdens de Tweede Wereldoorlog en de atoomaanvallen op Hiroshima en Nagasaki. Opvallend aan de films is het repetitieve gebruik van thema’s, verhaallijnen, camerastandpunten, muziek, onderwerpen, acteurs en zelfs personages, zonder dat deze dan precies hetzelfde zijn. Noriko (gespeeld door Ozu-muze Setsuko Hara) is het hoofdpersonage in elk van de films. In Banshun is ze de dochter die moeite heeft haar eenzame vader achter te laten om te gaan trouwen en in Bakushû is ze de dochter die verdeeldheid in de familie zaait door haar onconventionele en radicale keuzes in de liefde. Tôkyô Monogatari wijkt iets af; Noriko is hier de schoondochter die het verleden los moet laten om opnieuw te trouwen. Een andere vaste Ozu-acteur, Chishû Ryû, keert in elk van de films terug in een patriarchalische rol. Ook verschillende andere acteurs zijn twee- of driemaal te zien. Ozu stond erom bekend graag te werken met steeds dezelfde mensen. Dit lag aan de zeer methodische werkwijze van Ozu, die van zijn acteurs absolute discipline verlangde. Hij nam soms tientallen takes op van schijnbaar simpele, korte scènes. Dit doet sterk denken aan de dogmatische methodes van Robert Bresson, regisseur van o.a. Pickpocket (1959) en Au Hasard Balthazar (1966). Bresson zag, als iconoclast van de Franse nouvelle vague, zijn acteurs als modellen; hij droeg ze op om zo min mogelijk emoties te tonen en simpelweg precies te doen wat hij ze opdroeg. Zo radicaal als Bresson was Ozu niet, de overeenkomst is echter voor de hand liggend.

Lees verder op Cinema Interruptus

Eerlijk, confronterend… pijnlijk. Deze film —mijn eerste kennismaking met Ozu— heeft mij aardig uit het lood geslagen. Bij het kijken schoten mij herinneringen aan De Sica’s Umberto D. (1952) en het hartverscheurende Make Way for Tomorrow (1937) van Leo McCarey te binnen, twee aangrijpende films over ongewenste ouderen die in de weg lopen.

In mijn ogen is de film een meesterwerk, dat in al zijn eenvoud langzaam, maar zeker helemaal in je kruipt. De slotscènes zijn subliem. Allereerst de vertederende scène van de schoondochter (een prachtige bijrol van Setsuko Hara) met haar erfstuk, passend onderstreept door het gebulder van de voortrazende trein. Vervolgens, terwijl op de achtergrond een scheepshoorn loeit, de oude vader, die de toekomst zuchtend, gelaten tegemoet ziet. Schitterend.

Met dank aan de verwijzingen van TheBunk ga ik zeker werk maken van Ozu’s Banshun en Bakushû

Prachtig; had de vader graag een knuffel gegeven. Schitterend die cultuurverschillen trouwens; dacht dat Brabanders al moeite hadden om hun emotie te tonen, maar in Japan hebben ze het tot kunst verheven. Ook grappig dat de perceptie van ouderdom verschoven is; als je nu 68 bent begint het leven pas.

Eén van de langzaaamsteeee films die ik heb gezien. Inderdaad is de eerste helft erg moeilijk om door heen te komen, wat ik wel meer bij oude Japanese films heb. Ik wil wat meer dan alleen bj elkaar zitten en thee drinken of gesprekken. De tweede helft, in Tokyo krijg je wat meer variatie en mooie stadsgezichten te zien. Maar de schade is dan allang geschied. Desondanks geen slechte film maar niet mijn soort.

In Banshun (Late Spring, 1949) wordt Noriko (Setsuko Hara) constant geconfronteerd met haar ongehuwde staat. Het huwelijk is een conventie waar in Ozu’s film-Japan maar weinigen van afwijken. Noriko is de humanistische uitzondering zelve: om haar heen regent het mogelijke vrijers, maar de goedlachse protagonist ontfermt zich liever om haar eenzame vader (Chishû Ryû).

Ook in Tôkyô Monogatari ontfermt Hara’s personage zich over dat van Ryu. Ryu speelt ditmaal niet Hara’s vader maar haar grootvader, en de kloof tussen de twee is initieel wat groter: Hara’s Noriko (ja, ook hier) woont en werkt in een buitenwijk van Tokio, terwijl haar grootouders een verblijf op het platteland betrekken. Aan het begin van de film wagen Shukichi en zijn vrouw de ellenlange reis naar de stad. Samen hopen ze tijd te kunnen doorbrengen met hun (klein)kinderen, die hun plaats in de arbeidsketen van Tokio stuk voor stuk gevonden hebben.

Het duurt niet lang voor de dramatische ironie van deze situatie zichtbaar wordt. Geen van de Hirayama’s heeft echt tijd voor opa en oma, maar eerlijk zijn is natuurlijk geen optie. En dus worden de twee (hypocriet of hilarisch?) en passant naar een accommodatie aan zee gestuurd, waar ze – tot wanhoop van hun egocentrische kinderen – al snel weer van terugkeren. Alleen Noriko heeft tijd voor haar ouders. Ze neemt zelfs een dag vrij – wat dat betreft is er geen enkel verschil tussen de Noriko van Banshun en de Noriko van Tôkyô Monogatari. Ook haar manische glimlach werkt in beide films even sterk op de zenuwen.

Ozu classificeert zichzelf als auteur door te spelen met filmnamen (spelen met seizoenen), thema’s (klasseverschillen, spanning tussen menselijke zorg en sociaal-culturele rolpatronen, egoïsme) en terugkerende acteurs (o.a. Ryu en Hara). Ook de filmvorm is immer consistent. De herkenbare camera-stijl (framing op zithoogte) staat hier volledig in dienst van het narratief, dat voor een gedramatiseerde karakterstudie behoorlijk geestig is: zwart-komische opmerkingen gaan hand in hand met ronduit kolderieke slapstick-taferelen. Het café-avondje en de wankele thuiskomst van het herenigde familiegezelschap staan in schril contrast met de tragiek van een naderend levenseinde. De toon is dus wisselend, maar Ozu weet te veranderingen te presenteren als verschillende scherven van dezelfde film-spiegel: de spiegel van het leven zelf. Zijn ontroerende humanistische portret is geen wankele genremix, maar een uitgebalanceerde kijk op de doorleefde dynamiek van intermenselijke relaties.

Helaas enerzijds veel te laat ingestapt en anderzijds was ik ook wel wat afgeleid aanvankelijk dus ik kan niet over de hele film oordelen, wel over het laatste uur wat schijnbaar ook het beste is van de film. En dat is toch wel een 'fijne' confronterende film over de samenleving en de rol van de kinderen richting de ouderen, en over de prioriteiten die we, al dan niet ten dele gedwongen, hebben. Het leek soms of ik wel naar een oosterse Haneke zat te kijken, want het beeld wat wordt geschetst is wel behoorlijk pessimistisch, maar het maakt indruk. Een voorlopige ruime 3,5* tot ik het in de toekomst in zijn geheel kan zien.

Heel erg traag, maar dat vond ik beslist niet erg in dit geval. Het melancholieke verhaal, de hoofdpersonen en de mooie zwart-wit beelden bleven me nog dagenlang bij.

We tonen de film op 11.05 in Brussel CINEMATEK - Programma - Tokyo Story