Opera Jawa (2006)

Voor het eerst onder protest 0,5* gegeven, want dat halfje is zelfs te veel. Vervelende statische film met tenenkrommend gezang en gamalan muziek. (Moet je van houden wellicht) Maar als je dat niet doet, zoals ik heeft deze film je helemaal niets te bieden. No budget productie ziet er nogal kleurloos uit en dat terwijl Java toch over een prachtige (groene) natuur beschikt. (Laat je dan ook niet misleiden door het plaatje hierboven want dat ise de eindscene die pas na 2 uur komt en het blijft een statisch gebeuren en de kleuren van de 35 mm print die ik zag waren ook niet zo uitgesproken.) Ook de choreografien zijn kleinschalig en nauwelijks beter uitgevoerd dan een lagereschool ballet. Verder was de abstracte vertelling nauwelijks te volgen. Een paar aardige shots van wat oliepotjes op het strand doen het tij niet keren. Ik had beter na 10 minuten de zaal kunnen verlaten, want nu kent mijn top 10 van slechtste films allertijde een nieuwe nummer 1.

Bagger!

Tja.... een verhaal over een pottenbakker, zijn vrouw en een boze slager/veehandelaar... Wat hebben die te zoeken in het groene bos/planten-landschap van Java? Lekker kleien en lekker koeien slachten. Genoeg kleur en geur op het scherm.

Eerlijk is eerlijk, de muziek wist me ook amper te bekoren, maar de choreografie van de vele dansen waren veelal adembenemend. [niveau lagere school ballet, pardon?] Verder komen, naast de muziek en dans, andere aspecten van de Javaanse 'kunst'cultuur aan bod. De welbekende maskers spelen hier en daar een grote rol, tevens is er een prachtige schaduw-scene [real life wayang, schimmen-poppenspel] en het poppenspel zelf (zonder schaduwen).

De film wist me toch te prikkelen. Dat de regisseur moderne problematieken (verdeling van land, armoede etc) via symbolisme en moderniteit aan de kaak wilde stellen is leuk verzonnen, maar het ontgaat vele mensen. En komt ook geforceerd over. Wellicht zou het beter geweest zijn als het verhaal op een authentieke manier verteld en gevisualiseerd werd. Maar ja, dan wordt het eerder een pure uitdraging van cultuur.

Aparte ervaring, niet voor iedereen weggelegd bleek wel.

Het kleurgebruik en de tableaus van kaarsen, poppen, klei, en rieten Manden (hoeden?), theater en andere toestanden waren meestal heel fraai. Het verhaal over de deugd die zegeviert over ondeugd en de gezongen dialoog waren dan weer minpuntjes. Tóch werd ik halverwege de film erdoor gegrepen.

In de traditionele Indonesische keuken gebruiken ze rieten manden om rijst in te stomen [het komt zelfs nog voorbij in de film].

Aha, maar ze hebben ze vaker op hun hoofd dan dat ze eruit eten

Muziek/zang leidden tot onontdekte niveaus van persoonlijke irritatie. Dan houdt het op. De enige film waarbij ik tijdens dit IFFR ben weggelopen.

Even een berichtje om de ongelooflijk negatieve reacties hier wat tegenwicht te bieden. Dit is een geweldige film. Nee echt, een ge-wel-di-ge film. Dat je van gamelan moet houden... tja, dat is zo. Maar de film kraken omdat je niet van gamelan houdt, dat is net zo inhoudelijk als een opera van Verdi afkraken omdat je niet van opera houdt. Totaal niet dus.

De Ramayana is een verhaal dat in Indonesie heel erg bekend is en onderdeel van de volkscultuur. Bij een opvoering in Indonesie staat iedereen te joelen naar de karakters. Iedereen weet ook al wat er gaat gebeuren. Wij hebben het moeilijk bij het kijken naar een opvoering, of naar deze film, omdat we veel minder ingevoerd zijn in het idioom. Je kunt deze film dan ook alleen maar beoordelen als je hebt gekeken met de bereidheid je over te geven, en je in elk geval voor de duur van de film je cynisch/kritische houding laat varen en alles zoveel mogelijk op je in laat werken. Je vooraf een beetje verdiepen in de Ramayana helpt ook.

Deze film is goed te vergelijken met de verfilming van Romeo & Juliet met Leonardo DiCaprio. In die zin, dat dat klassieke verhaal vertaald was naar een moderne setting, zonder ook maar iets van zijn classicisme te verliezen. Dit is echt een schitterende vertolking van een gedeelte van de Ramayana.

Daarbij zijn de zang, de muziek, het decor, de fotografie gewoon erg goed. Maar vooral de dans! Mijn hemel wat een grote dansers spelen er in deze film mee. Opnieuw: Indonesische dans is heel anders dan westers ballet of jazzballet - een idioom waar wij niet aan gewend zijn. Maar als je je beperkte bril even afzet, dan zie je watvoor een enorme expressie uitgaat van deze bewegingskunstenaars. De belangrijkste emoties van deze film worden met dans verteld.

Het verhaal is werkelijk hartverscheurend. Als je je mee laat voeren, dan zul je diep geraakt worden door de lotgevallen van Sita, die ten onder gaat aan de strijd tussen haar man en zijn rivaal.

De beste film van 2007, wat mij betreft. En dat zeg ik als Werner Herzog-fan.

Ik kan je reactie wel begrijpen, maar als je als kijker niet interesseert in deze cultuur of kunstvorm is het gewoon een moeilijke film. De meesten die een reactie hebben geplaatst hebben de film tijdens het Filmfestival in Rotterdam gezien. Daar ga je soms op de gok gewoon naar films toe die op dat moment draaien (in je schema passen) en die kunnen dan verkeerd uitpakken. Vandaar de reacties.

Het is een film voor klein publiek, en daarvoor denk ik heel fraai. Dat heb ik er ook wel aan afgezien. Maar ik moet de grootste klagers nageven dat de film zelf verder geen poging doet om mensen aan te spreken mee te gaan en te verleiden in deze Ramayana geschiedenis. Uitgaan van voorkennis bij een film en hem alleen dan kunnen waarderen vind ik te beperkt.

Je merkt het. Nog steeds mixed feelings bij deze kijker. Ik was soms gefascineerd door het kijkspel en evenzo vaak verveeld en geïrriteerd: 2.5*