Dunkirk (1958)

Epische oorlogsfilm over de evacuatie van ruim 300.000 Engelse en Franse manschappen vanaf de stranden van Duinkerken in mei en juni 1940. Dit verhaal vertelt over een groep jonge soldaten die vanuit hun benarde positie terug naar Engeland moeten zien te komen. En met de historische reconstructie van het debacle bij Duinkerken is verder niets mis maar die lotgevallen van individuele militairen zijn enigszins voorspelbaar: officier offert zich op voor zijn manschappen, gewonde soldaat wordt achtergelaten door kameraden etc. Het is vergeven aangezien het ook vrij moeilijk is om deze realiteit tot een film te verwerken. Natuurlijk zijn er ook de fameuze ‘kleine bootjes’ die de Britse marine had gevorderd van burgers om de troepen uit Duinkerken weg te halen. Die vaartuigen werden slechts bij hoge uitzondering door Britse burgers zelf bestuurd in veruit de meeste gevallen nam de marine die taak op zich. Pas later ontstond de beeldvorming die de prominentere rol van burgers etaleerde. Een dankbaar gebruik van symboliek over de burger en soldaat die gezamenlijk optrekken, verenigd in de strijd tegen het kwaad. Deze film haalt wel de uitzondering van de marine aan maar laat het een beetje in het midden hoeveel er daadwerkelijk uitvaren. Echter is naast de verhaallijn van de soldaten er ook veel tijd ingericht voor die dappere burgers. Churchill en het War kabinet blijven afgezien van één keer te noemen verder buiten beeld. Een pluspunt van de film is dat het verder is ontdaan van sentimentele of romantische elementen. Iets wat vooral te danken is aan regisseur Norman want deze deed veel bronnenonderzoek. De film is erg goed gedaan maar overstijgt de driedelige miniserie Dunkirk van de BBC uit 2004 niet. Deze was aanzienlijk realistischer in aanpak. De makers daarvan benadrukten veel meer de wanhoop en de angst van de Britse soldaten in hun hopeloze situatie.

Filmtechnisch van onze tijd niet meer en sommigen zullen wellicht een lach niet hebben kunnen bedwingen bij het zien van de massascènes in het water en op het strand, maar...het is raar maar, het puur ontbreken van de hedendaagse, overdonderende speciale effecten die onze mond doen open vallen van verbazing en bewondering en ook het niet in beeld brengen van een massa bloed en afschuwelijk verminkte lichamen, dat precies gaf me eigenlijk een gevoel van authenticiteit van het gebeuren. Als het ware uit zijn tijd getrokken. Het wit-zwart deed daar nog een stootje bovenop en eigenlijk viel deze film best mee.

Anderzijds werd in het verhaal de reddingsoperatie en de voorbereiding er toe behoorlijk toegelicht, ook het chaotische en onwezenlijke van de oorlog. Dat er wat accent komt te liggen op hero-aspect kon ook al niet storen.