Mr. Arkadin (1955)

Erg rommelige, slecht gefilmde en waardeloos geacteerde variatie op Citizen Kane. Alle bekende thema's uit die film worden gewoon klakkeloos overgedaan, en Welles raffelt het allemaal op zo'n sfeerloze en haastige manier af dat ik helemaal niet in het verhaal kon komen. Alle dialogen dienen alleen maar om het plot voort te stuwen en van een beetje karakterontwikkeling is al helemaal geen sprake. Zelfs het erg hoge tempo en het (eindeloze) gezoek in een handjevol Europese locaties is al na een halfuurtje niet erg interessant meer.

Helaas heeft de film erg te lijden onder een gebrek aan budget en de afwezigheid van een paar goede acteurs. Vooral Robert Arden en Paola Mori zijn een verschrikking om naar te kijken (en te luisteren), maar ook Welles komt met zijn flauwe Russisch-Spaanse accent niet veel geloofwaardiger over. Daar komt nog bij dat hij zichzelf op de meest ongelukkige momenten opdringerige close-ups geeft, die door zijn nadrukkelijk wenkbrouwengefrons eigenlijk een beetje belachelijk zijn.

Voor de rest barst de film van de continuiteitsfouten (waar kwam dat stoppelbaardje van Van Stratten ineens vandaan?), wordt er gretig gebruik gemaakt van stoffig archiefmateriaal en worden de dialogen zo drammerig en gehaast aan elkaar gemonteerd dat de uiteindelijk clou in het rommeltje verloren gaat.

De enige momenten in de film die me echt konden boeien waren de twee 'rustige' scènes: een gesprek tussen Van Stratten en Arkadin in een zolderkamertje, en de lange take op het einde waarin Arkadin vijftig miljoen dollar biedt voor een zitplaatsje in het vliegtuig. Maar voor de rest was de film echt ondermaats, en dubbel zo teleurstellend als je bedenkt dat Welles zo veel moeite heeft moeten doen om het dubget bij elkaar te schrapen.

Leuk om als Welles-curiositeit een keertje gezien te hebben, maar als film op zich allerminst geslaagd.

1.5 sterren.

I never remember pretty women. It's too expensive

Er zijn weinig regisseurs als Orson Welles wiens oeuvre zo schandalig verminkt is en toch zo enorm interessant blijft om naar te kijken. Ten tijde van Mr. Arkadin was Welles het al wel gewend geraakt dat hij nooit de volledige controle over zijn film kon behouden, maar met deze film is het wel erg gesteld. Gebaseerd op The Lives of Harry Lime, een serie die Welles voor de radio schreef en welke diende als prequel voor The Third Man, zijn er welgeteld 5 verschillende versies (een opgedoken screenplay dat erg hard van de uiteindelijke versie verschilt wordt niet meegerekend) uitgekomen.

Het is dus wat zien welke versie je eigenlijk voor kiezen krijgt. Twee van de versies zijn echter Spaanstalig gedubt, hoewel de rollen van Baroness Nagel en Sophie vertolkt worden door Amparo Rivelles en Irene Lopez Heredia in plaats van Suzanne Flon en Katina Paxinou, en dan resteert er nog de Confidential Report cut (te herkennen aan vleermuizen in de openingscredits en ook de enige versie die effectief opent met het gelijknamige titelscherm), de Corinth versie (te herkennen aan het gebrek aan vleermuizen) en de Public Domain versie (te herkennen aan het gebrek aan vleermuizen en aan flashbacks). Ik heb zelf de Confidential Report versie gezien en eerlijk gezegd, het is Welles weer op zijn best. Beetje jammer dat we nooit de versie zullen te zien krijgen die hij zelf voor ogen had omdat hij nooit de film heeft kunnen monteren zoals hij het wilde. Zo zou bijvoorbeeld het shot van Milly's dode lichaam op het strand veel eerder te zien zijn, maar dit is toch weer de moeite. Verder is dit een film die geïnspireerd lijkt te zijn door andere bekende Welles (niet altijd onder zijn regie) films zoals Citizen Kane en Third Man en bovenal eentje die er een lekker hoog tempo op nahoudt.

Zelfs in die mate dat je tijdens het kijken weinig tijd krijgt om bepaalde acties van personages te evalueren en dat je pas na het einde het gevoel hebt dat dit met haken en ogen aan elkaar hangt. Toch slaagt Welles er in om je zo mee in zijn wereldje te trekken dat je dat allemaal met de mantel der liefde bedekt. Vooral omdat de regisseur hier weer een aantal leuke visuele spielereien bovenhaalt en ook als acteur weer zijn imposante zelve is. Robert Arden daarentegen balanceert wat meer op het randje. Hij oogt nogal pulpachtig (sowieso voelt de film qua plot wel wat aan als zo'n ouderwets pulp boekje) en schmiert hij er hier en daar nogal op los. Op zich echter weinig op te merken aan de bijrollen. In ieder geval zitten daar een aantal fijne karakterkoppen (onder andere Michael Redgrave en Gert Fröbe) tussen.

Belangrijk dus om een 'juiste' versie te zien. Mij lijkt Confidential Report of de Corinth versie (al mis je in die laatste naar het schijnt nog wel een geweldige monoloog/toast op vriendschap van Welles tijdens een feestje) de way to go in ieder geval. Zeker en vast niet de public domain versie, die is echt zo kapot gemonteerd dat het niet meer schoon is.

4*