L'Inferno (1911)

Laatst gezien. Het ziet er best leuk en knap uit, maar er gebeurt eigenlijk ook weer niet zo heel veel. Je volgt twee mensen, die telkens verschillende delen van het vagevuur/hel aanschouwen en vervolgens weer naar een nieuwe plek gaan. 3,5*

Soms is het moeilijk om te weten wat je met een film aan moet. Ik denk dat L'Inferno zo goed is als een film uit 1911 kan zijn. Natuurlijk zijn de effecten veroudert en natuurlijk gebruikt het de beeldtaal van dat moment. Maar het roept bij mij de vraag op of er nog wel een plaats is voor cinema als dit, buiten de gescheidenisboekjes om.

D.W. Griffith staat vaak (niet helemaal terecht) te boek als de man die de films hun definitieve vorm gaf, waarmee bedoelt wordt dat hij klassieke montage en dingen als close-ups aan de cinema toevoegde, waardoor een filmverhaal veel beter verteld kon worden. De meeste films volgen tot op zekere hoogte dit model of gaan er bewust tegenin. Er kwam toen ook gewoon meer oog voor zowel narratief als esthetiek in film.

L'Inferno stamt echter van voor die tijd en dat levert problemen op. Het is misschien hard om een film aan te rekenen dat hij typisch voor zijn tijd is, maar het levert wel een hoop gebreken op tijdens het kijken. De regisseurs hebben het zich ook wel moeilijk gemaakt om voor één van de eerste lange speelfilms meteen een van de moeilijkst verfilmbare verhalen te pakken, die van Dantes Inferno. Voor wie het gelezen heeft is het niet verwonderlijk dat er nog geen definitieve filmversie bestaat en deze drie regisseurs hebben het extra moeilijk. Het zijn niet eens zozeer de effecten die verschrikkelijk zijn; met uitzondering van het grote ijsmeer dat totaal niet lijkt op ijs of een meer is het knullig maar acceptabel. De filmstijl is het probleem. Er zijn dus geen close-ups, wat nogal frustrerend is, omdat je de verschillende straffen van de hel nauwelijks goed kunt volgen. Je zou op zijn minst wensen dat er nagedacht lijkt te zijn over de kadrering, maar de twee hoofdpersonen in het midden zetten lijkt genoeg voor de regisseurs. Dit is ook een film die baat zou hebben gehad bij meer editing. De hele tijd wou ik dichterbij komen en meer overzicht over de situatie krijgen, maar ik moest het doen met eeuwigdurende shots van een lange afstand.

Daar komt nog eens bij dat hier ook niet sprake is van een goede verteller. Kennelijk nemen de drie regisseurs aan dat ieder La Divina Comedia gelezen heeft, want alles wordt bijzonder slecht uitgelegd, ondanks de titel cards. Zo kan iedereen nu denken dat Fransesca in de Hel verblijft omdat ze haar geliefde gekust heeft, wat natuurlijk absurd is. Daarbij denken de schrijvers kennelijk diep te zijn door te vermelden wie Dante allemaal aansprak in de Hel, zonder vaak toe te lichten waarom en wat er überhaupt gezegd werd. What's the point? Wie snapt het die het gedicht niet kent? De complete moraal en de diepere lagen worden telkens minimaal aangehaald, waarna men lijkt te vragen aan de kijker om het zelf af te maken met hun Dantekennis. Nou heb ik het boek recent nog gelezen, dus dat lukte nog wel, maar wat moet iemand hier mee die niet bekend is met La Divina Comedia?

Dus waarom deze film nog bekijken? Omdat het een van de eerste lange speelfilms is (Hollywood had nog altijd geen poging gewaagd!)? Omdat het überhaupt een van de weinig overgebleven werken uit die tijd is? Wellicht, maar van alle belangrijke historische films behoort L'Inferno tot de groep die op zichzelf het minst overeind blijven. Het is gewoon verdomt saai om naar te kijken en zelfs objectief gezien bij vlagen een slechte film. Dat het 'belangrijk' is maakt het in dit geval duidelijk nog lang niet goed. En mensen die kennis willen maken met Dante moeten hier ook niet beginnen.

1,5*

Tijd voor een experimentje, waar ik al een tijd benieuwd naar was: L'Inferno, de Italiaanse Dante-verfilming uit 1911 en een van de oudste, zo niet de oudste nog intacte film van lange speelduur. Een film als dit is eigenlijk niet op normale wijze te beoordelen, het is echt een proto-film van voordat films ook echt via beeld een verhaal vertelden. Wat hier meer gebeurt is dat een tekstscherm uitlegt wie we gaan zien en wat er gaat gebeuren, waarna dit vervolgens uitgebeeld wordt. Wat dat betreft getuigt het van ambitie om dan ook meteen maar L'Inferno van Dante te nemen, een nogal stevig werk waarin Dante rondgeleid wordt door de hel, waarin heel veel gebeurt en waarin ontzettend veel bovennatuurlijke, helse taferelen zich afspelen die niet zo makkelijk te verfilmen zijn.

Deze keuze zorgt er gelukkig wel voor dat er een lekker tempo in de film zit, de makers hebben besloten om eigenlijk zo veel mogelijk van het boek erin te laten. En het ziet er behoorlijk cool uit, moet ik zeggen. Overal duivels, stoom, en gemartelde zielen, natuurlijk zijn de special effects heel basaal maar het werkt hier best aardig. Maar zoals al eerder gezegd, meer dan een uitgebreid met beelden geillustreerde serie tekstschermen is het eigenlijk niet; bij de beelden wordt er eigenlijk continu van dezelfde, verre afstanden gefilmd, waardoor de overgang naar een volgend tafereel al snel welkom is. En veel langer dan het goede uur die het nu duurt, hoeft van mij op deze wijze ook niet - al biedt het Inferno puur qua verhaal materiaal voor vele, vele uren film. Het zou nog een paar jaar duren voordat er ook echt met de filmbeelden zelf een verhaal verteld ging worden (is dat D.W. Griffith, of waren er anderen eerder bij?), maar alsnog is dit bijzonder leuk om een keer gezien te hebben. 3.5*