L'Intrus (2004)

Dit vond ik een grote tegenvaller. Ik ben namelijk wel een liefhebber van Claire Denis. Hoewel ik nog nooit een volledig sterke film van haar heb gezien, vind ik alle films die ik van haar zag bijzonder, om hun pure beeldende kracht.

En ook L'Intrus werd weer aangekondigd als een film die met mystieke beelden heel veel zou vertellen. Maar dat heb ik gemist. Mijn favoriete filmcritica Dana Linssen vergeleek de film met Pola X, maar voor mij gaat die parallel niet op. In Pola X is niet alleen ieder shot een lust voor het oog, maar riep ieder beeld ook en sfeer op en vertelde het een verhaal op zich. Daar bleef ik door gefascineerd. Dat miste ik vaak in L'Intrus: veel mooi plaatjes, maar slechts soms werd ik erdoor geraakt.

Jammer, maar ik kijk evengoed weer uit naar Denis' volgende film!

Vendredi Soir vond ik al vrij slecht van Denis. Nee, mijn regisseur kan ik het niet noemen.

Zoals ik de afgelopen week wel vaker zeg; een film die bijzonder sterk begint, met close-ups die de personages voorzichtig aftasten en zo voor een lekker intiem sfeertje zorgen, maar gaandeweg raakt zo'n film het spoor bijster. Als het hoofdpersonage op reis gaat wordt hij plotsklaps vergeten en eindigt de eens zo veelbelovende film in een verzameling vakantiekiekjes zonder spanningsboog.

Ik stel mijn oordeel een beetje bij. De film heeft een sterkere indruk nagelaten dan ik toen had vermoed. Alleen de kop van de hoofdpersoon al roept beelden en sferen uit de film weer op. Ik verhoog mijn stem van 2,0 naar 3,0 * en wil hem toch nog graag herzien.

Te zien in het Filmmuseum Vondelpark van 27 oktober (premiere) t/m 9 november!

Dat is je geraden! Sterke, cryptische film die een hoop puzzelstukjes door de kijker laat neerleggen. De cinematografie vind ik ijzersterk, net als de soundtrack (fecit Stuart Staples van Tindersticks) die nog weken door mijn kop bleef spoken. 4/5

Vreemde eend die Denis,

Intrus `L begint.

Personages lopen wat rond in de vrije natuur en doen zich tegoed aan het zichtbaar verfrissende water en aan elkaar. Er worden enkele dorpsperikelen doorlopen, maar nooit volgens een bepaalde chronologie.

Een inluiding van een nieuw schip, wordt gevierd compleet met fles en bijhorende slierten en vlaggetjes. De hoofdpersoon staat er maar wat beteuterd bij, nergens maar een greintje blijheid of voldaanheid te bespeuren. Een gevoel van leegte overheerste bij mij. Gelijk ook een beetje tekenend voor deze film. De man in deze film is geen sympathiekeling, meer iemand die graag op zichzelf is. Op zich geen probleem ware het niet dat zijn personage echt niks losmaakt, charismaloos en gespeend van elk mysterieus tintje loopt hij wat rond. Stille wateren hebben diepen gronden gaat hier niet op.

Achter de beelden zal ongetwijfeld symboliek steken of anders een metafoor voor een gemoedstoestand maar ik kon het er niet uit halen. Daar waar Beau Travail over vele prachtige shots bezit en een constante onderhuidse spanning met zich meedraagt is het hier visueel vaak behelpen en zo spannend als een hibiscus stek die wacht tot hij kan gaan bloeien.

De soundtrack zij het nogal eenzijdig is overigens wel een sterk punt van de film. Maar als je die monteert onder een scène waarbij geen enkele spanningsboog zit komt het op mij over om door middel van geluidseffecten het een en ander te camoufleren. Want, er gebeurt helemaal niets interessants. Ook veel herhalingen van zetten, bv. de auditiescène die maar door blijft gaan, terwijl nauwelijks doordrongen is waar men mee bezig is en waarvoor men zich moet presenteren/verantwoorden. Cryptische puzzel, leuk maar dan wel als de ene na de andere scène boeit, iets waarbij hier de vlieger niet opgaat. Een ronduit vervelende film rondom een man met wie ik niks kon beginnen, lelijk geschoten omdat elke vorm van een interpretatie de grond in wordt geboord door het ontbreken van dromerige, hypnotiserende shots en kleurenpracht. Veel te normale beelden om bij weg te dromen. Ook de enige houvast in een verhaal waarbij er nooit duidelijke ontwikkelingen gaande zijn en waarbij ik nergens sympathie voor wat dan ook voelde.

Op een paar prachtige plaatjes van een turkoise kleurende zee en de camera die dicht op de huid zit van rennende honden die je wat doen duizelen nergens echt mooi. 1,5*

Jammer dat de film je niet beviel. Ik hoop niet dat je Denis nu al opgeeft

Ik zal proberen iets van mijn gevoel hierover te duiden. Misschien dat het je verder helpt. Ik geef toe dat het niet eenvoudig is deze harde noot van Denis te kraken. Toen ik de film voor het eerst zag heb ik er met mijn Denis-vrienden ook veel discussie over gehad: ”Was dit niet een tegenvaller, na al die prachtige films?” Mijn antwoord: nee!

Maar goed, je geeft aan dat je niet met de hoofdpersoon uit de voeten kon. Da’s belangrijk, daar kan ik je niet verder mee helpen. Ik vind het juist een enorm herkenbaar (weliswaar onsympathiek) mens. Zo’n bonkig natuurmens. Ik weet niet of al die rare dames (zowel Golubyeva als Dalle maken het heel bont in de film) wel échte personages zijn of dat het donkere afspiegelingen zijn van het verwoeste leven dat deze einzelgänger heeft achtergelaten. Stille wateren hebben juist wél diepe gronden.

Je gaat in je stuk volledig voorbij aan het uitgangspunt van de film. Heb je nagedacht over de titel? L’Intrus (de indringer). Wat ook opvallend is dat je de stijlbreuk in de film halverwege helemaal niet noemt. Dat was bij mijn eerste viewing hét onderwerp van gesprek. Het eerste deel is waanzinnig, mysterieus, beklemmend etc (ik vond de beelden juist wél tintelend, zwanger van onheil, maar goed dat kan ook mijn blinde adoratie van Denis & Godard (DoP) zijn). Het tweede deel in (eerst) Korea, later Tahiti is totaal anders. In stijl, toon, cameravoering etc…

Wat is er gebeurd? Hij heeft een (illegale) harttransplantatie ondergaan. In het eerste deel is hij afstandelijk, nors en daarna opener, op zoek naar zijn roots, naar aansluiting.

Wat Denis aan de kaak heeft willen stellen (ze vertelde dat ze een kort essay van Jean-Luc Nancy als grondslag voor de film heeft gebruikt) is de functie van het hart. Iedereen zegt altijd dat je iets met je hart moet doen, met gevoel, je ziel. Wat betekent het als je een andere hart krijgt? Wordt je dan een ander mens ook al blijft de buitenkant hetzelfde? Krijg je een ander gevoel, een andere ziel? Maar de 'duistere kanten' van vroeger laten m niet los en achtervolgen hem tot diep, diep in de wouden. Wel erg symbolisch, niet?

Ik vind dat ze daar wonderwel in geslaagd is. L’Intrus is onderhuids bij mij binnen gekomen en dat uitgangspunt van die andere ziel heeft mij niet meer losgelaten.



Je begrijpt, ik heb het totaal anders ervaren…



Inderdaad, en daarom is ze zo ongelofelijk fijne regisseur!

Ik ben eigenlijk nu twee jaar later nog steeds van mijn stuk van deze film.

Nee hoor. Met Beau Travail heeft ze wel wat krediet opgebouwd.

Op zich hoeft mijn sympathie ook niet altijd uit te gaan naar personages om een film goed te bevinden. Het zat hem er vooral in dat ik nauwelijks affiniteit met de hoofdpersoon verkreeg. Als ik van een hoofdpersoon geen hoogte krijg, voegt het wat mysterieus toe. Hier vond ik hem er de hele film wat bijlopen als een grijze muis. In het begin was het nog wel apart, een man die wat rondloopt en zwemt maar al gauw werden dit nietszeggende herhalende beelden veelal gespaard van esthetisch/technisch vernuft of emotionele betekenis.

De indringer suggereert voor mij dat er iets spannends gaat gebeuren. Daarom is het ontbreken van een spanningsboog jammer. De beelden zijn nooit onheilspellend,wellicht dat het daar mee te maken had.

Er zit inderdaad een wending in de film. Maar daar kon ik ook weinig mee. Soms een keer een mooi contrast, de turkoise zee die weerkaatst tegen dat huisje of tegen het strand. Maar veelal teveel van hetzelfde, misschien had Denis er beter voor gekozen om wat meer natuurscènes in te passen. Die brachten zeker in het begin van de film en later nog een beetje vervreemding en dus bijna een onbehaaglijk gevoel teweeg. Maar vooral de gesprekken die binnenshuis werden gevoerd waren dodelijk saai doordat ik er niks bij voelde.

Inderdaad, zoals ik al zei de film zal vast vol van symboliek zitten. Ik kon het er echter niet uithalen. Wel een aardige theorie trouwens. Er valt wel het een en ander te plaatsen nu. Alleen haal ik het liever zelf uit de beelden. Zoals bij een film van Lynch, daar word ik naar een vaak intrigerende, onheilspellende wereld meegevoerd. Daar ontbrak het hier dus aan. Wellicht ook doordat de personages, ook de vrouwelijke, weinig tot de verbeelding spraken.

Wat komt een beetje in de beurt van Beau Travail, qua visuele stijl? Ik wil nog wel eens een keer een film van Denis proberen.

Een mysterieuze film over identiteit. Anders dan bij sommige andere films (die van Weerasethakul bijvoorbeeld) die ook films maakt die ik niet helemaal doorheb, had ik bij Líntrus wat meer moeite om het plot wat meer los te laten. Dat zat me bij deze eerste keer kijken toch wel in de weg en maakte de film wat afstandelijk. Ik vond de film wel erg boeiend, sterker nog, hij vloog om voor mijn gevoel.

Ik kan me erg vinden in de interpretatie van Mochizuki, dat waren de conclusies die ik ook had getrokken. In het tweede deel lijkt zijn nogal dynamische gevoelsleven tot stilstand gekomen. De cameravoering wordt veel rustiger. Veel minder close ups. We zien beelden die afwisselend heden, verleden en dromen zijn en heeft hij nou uiteindelijk het hart van zijn eigen zoon gekregen?

Maar ik heb dus nog meer kijkbeurten nodig.

Vandaar voor nu een 3.5*

Onmogelijk om hier iets steekhoudends over te schrijven. Heb er genoeg over gelezen, ook van Denis zelf, maar ik kan me van het zien van de film nu al weinig coherents herinneren. Ervaren als heel fysieke film met geweldige montage/cinematografie, die zonder dat het willekeurig wordt geheel onder je huid kruipt en heden en verleden tot één smelt. En dat is al genoeg als ontroerende portrettering van een bonkige, stugge, maar heel herkenbare en fascinerende protagonist. Poëtische cinema van het zuiverste water. Moeilijk beoordeelbaar, want ergens diep voel ik nog wat reserve. Zit dus niets anders op dan heel lang blijven tobben, dromen en misschien nog eens bekijken. Denis weet in ieder geval wel werkelijk unieke, organische, ademende cinema te maken.

L'Intrus is een zeer vreemde film, die ik maar moeilijk kan typeren, laat staan ergens goed mee vergelijken. Een ouwe knakker wordt gevolgd in zijn doen en laten, maar zijn doel in de film interpreteerde ik als dat ie op zoek is naar zijn zoon in Tahiti. Echt veel wijzer werd ik er niet van, het is ook niet mijn kop thee dit soort onduidelijke films, al vond ik dit nou ook niet strontvervelend. Sommige scenes waren wel aardig namelijk en na het einde bleef ik met vragen en een bevreemdend gevoel achter. Als je dan naar meer info op zoek gaat voor wat meer uitleg, dan is dat toch positief te noemen.

Nog maar mijn derde film van Denis, maar deze vind ik de beste. Eigenlijk vanaf minuut één heb ik gebiologeerd zitten kijken naar L'intrus. De surrealistische vertelwijze en geweldige cinematografie leveren een fascinerende ervaring op. Het is jammer dat het stuk waarin de hoofdpersoon zich ergens in Azië bevindt beduidend minder intrigerend is, maar dat kenmerkt tegelijkertijd hoe ongelofelijk veel gezichten de film heeft (het klinkt misschien stom, maar elke scene is haast een kortfilm op zichzelf). De eigenzinnige en stijlvolle cameravoering van Agnes Godard is echt onontbeerlijk voor de filmervaring; ik noem het shot van de glimlachende baby in de draagzak, de diverse shots van de zee, de palmbomen vanuit het hutje. Ook de score is zeer sterk trouwens, zoals hierboven ook al is aangegeven. Jammer dat de film wat wegzakt in de laatste drie kwartier, anders was ik op vier sterren uitgekomen. Nu met enige spijt niet. Nog maar eens zien, deze indringer.

De vierde film van Denis die ik gezien heb en tevens ook zijn minste. Dat ligt zeker niet aan het gedeelte dat zich in Europa afspeelde. Mooie beelden, mooie honden - zelden zoveel honden in beeld gezien in een film - en natuurlijk het mysterieuze sfeertje waarbij ik mij soms toch wel afvroeg waar het allemaal om ging. Het gedeelte dat zich in Tahiti afspeelde vond ik vrij oninteressant, met uitzondering van de shots van de zee, het geluid van de golven en de shots van de palmbomen dan. Met de hoofdpersoon - een vreselijk irritant personage - en ook die mensen op Tahiti had ik helemaal niks. Met het verhaal kon ik eigenlijk niet zo veel, maar het kan natuurlijk zijn dat ik het niet goed begrepen heb. De soundtrack vond ik daarentegen wel weer goed.

3,0*

Film die aan je ribben blijft plakken !

Intrigerend, haunting, vanuit de buik, beklijvend, sfeervol.....

Visueel sterk, heerlijke loop van Stuart Staples.... film naar mijn hart !

Het verband met anderen, of het ontbreken daarvan.

Rond het summiere plot – oudere man ondergaat een illegale harttransplantatie en gaat op zoek naar zijn sinds lang uit het oog verloren zoon – groepeert Denis een aantal scènes, waarbij de kijker zelf maar moet uitvogelen wat ‘realistisch’ is, en wat zich afspeelt – al dan niet als droom – in het hoofd van protagonist Louis. Of nog anders: wat te denken bijvoorbeeld van de – droogkomische – selectieprocedure van de eilandbewoners teneinde de zoon van Louis te vinden? Er zijn meer functies denkbaar dan alleen het uitbeelden van droom of werkelijkheid.

Al met al lijkt de film gaandeweg een voortdurende sabotage-actie op een straightforward verhaal, dat toch blijft fascineren; want Denis weigert wel voor de hand liggende aanknopingspunten te bieden voor de verschillende lijnen en het optreden van diverse personages, maar dát dit een geheel is, weet zij wel duidelijk te maken. Lijnen zijn hier niet meer dan stippellijnen; ze worden niet doorgetrokken naar een ondubbelzinnig eindpunt. Een reeks van scènes als onafgemaakte verhalen.

Misschien vreemd – en mogelijk aanleiding gevend voor misverstanden – maar dit deed me wel wat denken aan Tarkovsky’s Zerkalo, ook gezien de morele component die hier te ontwaren valt: het beeld van Louis dat oprijst, is dat van een afstandelijke en koude, ja (inderdaad)... harteloze man, die desondanks iets wil goedmaken, maar daar niet in lijkt te slagen.

Hij heeft uiteindelijk een nieuw hart, maar hij laat dat hart niet aanraken, zoals hij Henri (de man van de eerder genoemde ‘selectieprocedure’), toch iemand die hem welgezind is, ondubbelzinnig duidelijk maakt. Je zou het statement aan het begin van de film, van de voortdurend Louis achtervolgende... ja wie of wat is het eigenlijk? engelbewaarster of engel des doods (zoals Denis haar zelf aanduidt in een interview), misschien als motto kunnen zien: Je ergste vijanden bevinden zich in je eigen hart.

Maar misschien moet je niet per se alles willen begrijpen. Dit is werkelijk een zeer boeiende, sensuele film, met onder meer prachtige scènes in de sneeuw, en ook het kleurgebruik – overigens bijna nergens echt overvloedig – is weer opvallend.

Laat ik concluderen dat van de films die ik niet begrijp, l’Intrus één van de mooiste is

'Beau travail' had me - ondertussen al weer 7 jaar geleden...waar is de tijd? - geïntrigeerd, 'L'intrus' van Jean-Luc Nancy leek me volstrekt onverfilmbaar en ineens brak eRCee een lans voor deze film. Meer was er niet nodig om een intentie in handelen om te zetten. En voilà. We zijn ondertussen ruim twee uur verveling later, niet?

These: of je vertelt een verhaal, of je vertelt er geen. Wat dat laatste betreft, denk bijvoorbeeld aan de meest recente perikelen van Terrence Malick. Je laat de suggestie van een narratieve logica dan achter je en fundeert je filmtaal op de grammaticale principes van, bijvoorbeeld, de poëzie. Associaties, flarden van menselijkheid, de suggestie van een transcendent beginsel, beelden en woorden die in hun onalledaagse samenhang toch duidelijk betekenis dragen. Tot zover Malicks procedé. Zowat alles wat Denis niet doet, eigenlijk.

Ik stel me ‘L’intrus’ voor als een afgerond verhaal waar de auteur achteraf, louter om een effect van mystiek op te wekken, uiteindelijk 2/3 van heeft geschrapt. En net daar situeert zich voor mij het grootste probleem van de film: de stijl impliceert dat er een bepaalde coherentie is, een sluitende verklaring voor hetgeen de toeschouwer ziet gebeuren, terwijl die schijnbaar aan elk paar ogen ontsnapt. Vraag: wat is dan nog de waarde van dat vermeende (onzichtbare) construct, als niemand het voor zichzelf (laat staan voor anderen!) in kaart kan brengen?

Een aantal commentaren op dit forum beschouw ik als exemplarisch voor datgene waar ik vorige alinea mee afsluit. Het “niet begrijpen” wordt hier een aantal keer expliciet geformuleerd. Cinema die de narratieve structuren doorbreekt maar toch iets wil communiceren – opnieuw: neem Malick als voorbeeld – laat mensen echter zelden achter met het gevoel de film niet begrepen te hebben. De notie "niet alles" te kunnen vatten, dat wel. Hier blijven de fundamentele pijlers van het zijn van Louis – zijn geschiedenis, zijn drijfveren, zijn demonen, zijn verhouding met de ander – evenwel volledig in het duister. Dat maakt het personage tot een hol begrip, een vacuüm waar ik als toeschouwer helemaal niets mee kan aanvangen.

Wat overblijft? Een sfeervolle soundtrack, enkele mooie plaatjes, vage mogelijkheden om de theorie van het boek aan de contouren van de film te koppelen, maar bovenal: veel arbeid. Mijn arbeid. De arbeid om dit twee uur durend elliptisch (rondom een niet te traceren, blijkbaar ook niet onder woorden te brengen en volgens mij zelfs onbestaand centrum) parcours uit te zitten.

Niettemin, dank je voor de suggestie, eRCee. Ander werk van Denis wil ik op korte termijn toch graag een kans geven. Heus waar - want al dat enthousiasme hier, dat neem ik ernstig!

2,25*

Haha, u is me er een. Ik heb twee films van Denis op 4* staan, 35 rhums en Les Salauds (beiden zijn wat beter te volgen dan deze).

Enkele dagen na het kijken denk ik eigenlijk alsmaar positiever terug aan een film die beeld nadrukkelijk boven woord verkiest en visueel veel te vertellen heeft. Mijn derde Denis nu en absoluut degene die het meest beklijft.

Als ik kan ga ik zeker naar de IFFR-masterclass.