Greed (1924)

Amper uit te zitten.

De lange versie gekozen, dat was duidelijk een vergissing. Niet dat het het eindoordeel veel beïnvloed zou hebben, maar het betekent wel 100 extra minuten zonder enige meerwaarde. De "opvulling" met de stills vond ik een povere oplossing, al zal dat voor liefhebbers van de film misschien wel anders zijn.

Greed is zo'n film die wil enerzijds wil vertellen, anderzijds z'n boodschapje kwijtwil. von Stroheim is zo ongeveer even subtiel als Noé, wie de titel leest weet eigenlijk al waarover het gaat, het enige wat de film doet is een hoop drama opstapelen die de titel dient te onderstrepen. Veel nuance is er niet te vinden.

Veel sfeer ook niet. Het is toch vooral een opsomming van gebeurtenissen geworden. Enkel op het einde wordt het wat filmischer, maar dan was het kalf al lang verdronken. Matig acteerwerk en een vreselijke soundtrack maken de film alleen maar lastiger om uit te zitten. Dit soort kronieken doen mij erg weinig, ook niet in de hedendaagse cinema trouwens.

0.5*

Hoe kan je deze film nuchter bekijken, als toch één van de meest mythische films ooit gemaakt? Ik heb gekozen voor de vier uur durende versie van Turner Entertainment, met toevoeging van stills en in de regie van Rick Schmidlin, en waarin respect voor de continuïteitslijn van Erich von Stroheim voorop staat.

De eerste drie uur zien we, behalve het familiaal epos van McTeague, nog twee nevenverhalen afgespeeld waarin eveneens het slijk der aarde een hoofdrol speelt. Deze nevenverhalen ontspringen aan dezelfde locatie maar mengen zich inhoudelijk eigenlijk nergens met het hoofdverhaal van McTeague. De twee nevenverhalen worden hier volledig weergegeven door een opeenvolgende serie stills, want waren volledig weggesneden uit de MGM cut. Het laatste uur, na afronding van de twee nevenverhalen, ligt de focus volledig op de neergang van McTeague met een schitterende finale in Death Valley, die misschien niet had misstaan in een western.

Mijn kijkervaring. De nevenverhalen konden me niet boeien en leken me ballast. Al kan het natuurlijk zijn dat het in de door von Stroheim bedoelde versie wel goed was gekomen (die nog veel langer duurde dan wat ik nu achter de kiezen heb). Verder heb ik een eerder middelmatig melodrama gezien wat het verhaal van McTeague betreft. Met weliswaar leuke visuals, zeker voor die tijd. Het is pas na drie uur dat ik me ergens betrokken voelde raken in het verhaal. Nogmaals ben ik me ervan bewust dat het sowieso gaat om een verminkte film. Maar niettemin heb ik nergens het gevoel gehad dat het zou gaan om een verminkt meesterwerk. Jammer voor von Stroheim, moet voor hem toch een bittere pil geweest zijn om zijn werk zo behandeld te zien. Maar het zegt ook wel iets over zijn eigendunk en koppigheid om na Foolish Wives eigenlijk opnieuw hetzelfde te ambiëren met een overlange film. En tussendoor werd hem door de filmstudio ook nog eens Merry-Go-Round uit handen genomen. Het is niet dat hij de kansen niet gekregen heeft om met grote budgetten te werken.

Net zoals bij Foolish Wives heb ik bij Greed het gevoel dat de mythe vele keren groter is dan het veronderstelde eindresultaat. Hoe moeilijk is het om een film te beoordelen die heel wat critici omhoogschrijven maar die - behalve een handvol acolieten in 1924 - niemand in de director’s cut gezien heeft? Kan er ooit sprake zijn van een eerlijke beoordeling? Maar misschien is de mythe voor Hollywood per definitie belangrijker dan de feiten. Net zoals de mythe rond het figuur Erich ‘von’ Stroheim, die bij aankomst in Hollywood zichzelf ook een hoge status aanmat - als zogenaamde Count von Stroheim - wat niet bepaald overeenstemde met de werkelijkheid.

Mja, die gerestaureerde versie met de stills... ik vind dat nog steeds een film van 140 minuten met 100 extra minuten aan annotaties, ik vind niet dat je dat kan verkopen als 4 uur film.

Hoe dan ook, het werkt niet echt voor mij. Ik denk niet dat die stills er op een betere manier in konden verwerkt worden, voor mij hoeft het hele concept van uitleg met fotootjes gewoon niet. Op zich zijn de extra plotlijnen met de andere koppels nog wel vrij interessant, het grootste probleem is McTeague zelf, diens verhaal is niet slecht, maar heeft te weinig inhoud of gewicht om het over 4 uur uit te rekken. De eerste 2 uur kon je op 20 minuten samenvatten zonder iets essentieels kwijt te spelen.

Opnieuw gekeken na 10 jaar, er zijn in de tussentijd zo te zien niet heel veel fans bijgekomen. Het is ook wel een film waar je moeite voor moet doen met die vele stills, maar nu ik een beetje wist wat ik kon verwachten viel het me best mee. Extra jammer dat de scenes met de ouders van McTeague ook sneuvelden want dat stuk zag er geweldig uit. En vond beide geknipte verhaallijnen ook best boeiend (en ik lette 10 jaar geleden kennelijk niet goed op want de vragen die ik toen stelde over Maria en Zerkow zijn vrij eenvoudig te beantwoorden: dat hele gouden servies was verzonnen en hun dood was een klassiek geval van een moord en zelfmoord).

Maar centraal staat de plot van McTeague, de goeiige, oersterke maar driftige tandarts, die zijn zinnen zet op de wat muizige Trina. Met name Zasu Pitts als Trina viel me nu op, erg goed hoe ze na de winst in de loterij transformeert in een gierigaard waarbij menig Nederlander of Schot zou verbleken. De slotscene blijft ijzersterk, alleen met die scène -soort filmisch equivalent van Murphy's Law- maakt Greed zijn klassiekerstatus al waar.

Von Stroheim was een begenadigd regisseur, enigszins megalomaan wellicht, maar vrijwel geen enkele film overleefde ongeschonden de montagekamer- en daardoor blijft er bij zijn oeuvre toch vaak de vraag hangen- wat als...?