Wat Zien Ik (1971)

Paul Verhoevens eerste film is eigenlijk best wel slecht en hij wil er ook niet graag herinnerd aan worden, maar toch kon ik me wel enigszins amuseren met dit curieuze stukje cinema. Een verhaal erin ontdekken is vrij lastig, eigenlijk wordt het leven gevolgd van de hoer Greet (Ronnie Buurman). Bizarre (en hilarische) seksscenes worden plichtmatig afgewisseld met de beslommeringen tussen haar en andere karakters, die evenwel toch grappig zijn. Niet echt hoogstaand dus, maar met een lengte van anderhalf uur is dit wel door te komen.

Verre van geweldig, maar wel redelijk vermakelijk. Dat vermaak lag met name in de bizarre rollenspellen die gespeeld wordt, met voor mij als hoogtepunt de kippenren. Om al die rollenspellen heen wordt een verhaal geweven om alles aan elkaar te knopen, het heeft allemaal weinig om het lijf, maar het heeft zo z'n charme, en het sfeertje is ook wel prettig.

Visueel ook niet zoveel om het lijf, wat je er voor terugkrijgt is het sfeertje van Amsterdam in de jaren zeventig. Voor de muziek geldt hetzelfde, maar het past wel fijn bij de algemene sfeer van de film.

Verder veel BN'ers spotten: een aardige rol voor Piet Römer, Sacco van der Made komt even voorbij, net als Carry Tefsen, en Paul van Gorcum draaft net als in Turks Fruit op als trouwambtenaar.

Uiteindelijk kan ik deze film beter waarderen dan Turks Fruit, het bevat nauwelijks drama, heeft totaal geen pretenties, waardoor het veel lichter verteerbaar is. 2*.

Amusant niemendalletje. Paul Verhoeven surft in zijn debuut mee op de fel veranderde zeden en nieuw verworven vrijheden binnen het filmlandschap van die tijd. In dat zelfde jaar kwam ook het redelijk beruchte Blue Movie (1971) uit dat net zoals Wat Zien Ik een topsucces in de Nederlandse cinema werd. De jaren ‘70 was dan ook een bijzonder tijdvak waarin dit soort films - in die tijd baanbrekend op vlak van naakte toestanden - enkel bekeken kon worden in de cinema aangezien video pas in de jaren ‘80 beschikbaar zou worden. Het doet nu wel wat vreemd aan dat dergelijke films volgens de statistieken nog steeds tot de best bezochte Nederlandse films ooit behoren maar er is dus een goeie verklaring voor.

Wat Zien Ik? Ronny Bierman en Syiva De Leur zijn op dreef als prostituees in het Amsterdam van begin jaren ‘70. Fijn tijdsbeeld met die wagens van toen, die meestal erg klein waren vergeleken met nu. De sekstoneeltjes zijn leuk bedacht, al blijft men wel altijd binnen de lijntjes van het welvoeglijke, omdat men misschien toch een zo breed mogelijk publiek wilde aanspreken, ondanks het onderwerp van de film. Ja er zitten op dat vlak toch enkele pareltjes tussen (het haan- en kippenspel, de schoonmaak, de begrafenistoestand, de schoolbank). Naast de sekstoneeltjes ook nog grappige scènes met ontploffinkjes en taarten die in gezichten worden uitgesmeerd. Bij deze film heb je wel het gevoel dat de productie enkel is opgezet omwille van de leuke scènes die een publiek kunnen animeren. Al kan dat ook te maken hebben met de opzet van het boek van Albert Mol waarop de film gebaseerd is. De verhaallijn stelt in de film in elk geval bitter weinig voor, doet er niet echt toe. Het kabbelt wat voort aan de oppervlakte zonder toe te werken naar een climax (en dat voor een film die focust op het seksuele leven in al zijn variaties). Onderhoudende film dus maar niet eentje die lang zal bijblijven, of het moet zijn voor één van die anekdotische sekstoneeltjes. Wel mooi in beeld gebracht door Paul Verhoeven en camareman Jan De Bont, dat is zeker waar.

De wereld was veranderd in 1971. In hele korte tijd kwamen Mira, Blue Movie en deze Wat Zien ik in de bioscopen. Films die verder durfden gaan dan voorheen en een zeer groot publiek wisten te bereiken. Wat Zien Ik bracht de twee figuren samen die de Nederlandse film in de jaren ´70 volledig zouden domineren. Producent Rob Houwer wilde in Nederland een film voor een groot publiek van de grond krijgen. Houwer had in Duitsland films geproduceerd van jong talent als Volker Schlondorf alsmede een aantal commerciele succesfilms geproduceerd en zelfs een paar films geregisseerd. Houwer voelde aan dat het publiek zat te wachten op seks. Hij kocht de rechten van een bestseller van Albert Mol, die een boekje vol anekdotes uit het Amsterdamse leven van prostituees op de wallen had geschreven. Voor de regie werd Paul Verhoeven benaderd. Die wilde vooral heel graag en had zich bezig gehouden met Floris en hoewel hij het pikante boekje van Albert Mol vreselijk vond hapte hij toe. Wat Zien Ik werd zijn debuutspeelfilm.

De film is nog steeds vooral een verzameling anekdotes van prostituee Greet. Met een wat dramatscher verhaal (over een bevriende prostituee met nare pooier die uit het wereldje probeert te stappen als lijm die de film bij elkaar houdt. Veel uit de film hangt heel erg aan het feit dat niemand dat in 1971 had gezien en Henk Molenberg met alleen een schortje en plumeau dat wekte nieuwsgierigheid. De verzameling piekanterietjes voelt nu vooral erg achterhaald. Toch is Wat Zien Ik een stuk minder saai dan de veel verder gaande jaargenoot Blue Movie. De film heeft een paar pluspunten die de boel na al die jaren nog best kijkbaar maken. Bierman speelt een sterke hoofdrol en bulkt van het charisma. De film bevat veel nostalgische blikken op Amsterdam en de cast is een ware who is who tot in de kleinste bijrol. En vooral Verhoeven lukt het om een samenhangende film ervan te maken. Niet echt goed. Maar wel met net iets meer bezoekers dan Blue Movie een enorme hit. Toen de op twee na best bezochte Nederlandse film ooit en sindsdien alleen gepasseerd door Turks Fruit.

Rob Houwer had nogal de neiging om zich met de regie te bemoeien en succes op te eisen en flops af te schuiven op de regisseur en acteurs. Maar dat Verhoeven en hij nog een film zouden maken was duidelijk. Dat werd Turks Fruit. Daar gooide Verhoeven door de bemoeienis van Houwer bijna de handdoek in de ring en toen het de best bezochte film ooit werd eiste Houwer alle eer op. Wim Verstappen schreef ondertussen een stukje waarin hij zich afvroeg of Turks Fruit niet vooral Jan de Bont en Rob Houwers verdienste was. Na Soldaat van Oranje klapte de samenwerking tussen die twee en toen Verhoeven Robocop in de VS maakte, was Houwer begonnen aan een flinke rij flops met af en toe een enkel lichtpuntje. Zijn ego hield hij altijd. de door hem geproduceerde films van de succesvolste Nederlandse regisseur ooit kwamen op DVD uit in de Rob Houwercollectie. Waarin hij wel zo eerlijk was ook zijn flops uit te geven.