Judex (1963)

Interessante film van Georges Franju, al is het misschien nog niet zo bijzonder als het had kunnen zijn. Ik had eigenlijk een surrealistische film verwacht, maar dat is het niet. Het is een eerbetoon aan de stomme films van Feuillade, die dergelijke serials als Les Vampyres, Fantomas en het originele Judex maakte. Ik heb daar nooit wat van gezien, maar ben wel geïnteresseerd.

Franju's Judex is dus een remake en de sfeer van de film deed me ook sterk denken aan het alleen door de setting! Het gebruik van de technieken is duidelijk moderner (ondanks af en toe een tussentitel), maar wordt gebruikt voor een wat expressionistischere sfeer, met veel schaduwwerk, gestileerde decors en opvallende kostuums. Zelfs de acteurs zijn duidelijk gecast omdat ze gewoon qua uiterlijk in het totaalbeeld passen. Ja, visueel mag de film er zeker zijn. De film creërt een wereld die op de echte wereld gebaseert is, maar er toch een eigen draai aan geeft.

Inhoudelijk is het allemaal een stuk minder bijzonder. Het is een erg typisch pulpverhaaltje, met een mysterieuze wreker en verschillende kleine schurken die allemaal zo hun duistere plannetjes hebben. Daartussenin lopen ook nog een onschuldige jongedame en een wat sullige detective die vooral in zijn element lijkt te zijn als hij het verhaal van Alice in Wonderland (dat hij schijnbaar uit zijn hoofd geleerd heeft) aan kleine kinderen verteld. Het plot wringt zich door veel complexe bochten, maar diep gaat het nooit. Het is zelfs allemaal volslagen belachelijk, maar toch wel vermakelijk als je van dit soort pulpvertelsels houdt.

Jammer alleen dat de potentie niet volledig benut wordt. Al vroeg in de film zit er een geweldige scène op een gekostumeerd bal waar het personage Judex op een fenomenale manier geïntroduceert wordt. Het is niet echt een surrealistische scène, maar het heeft toch een soort magisch realisme in zich (wat ondersteund wordt door de sterke vondst om de gemene bankier te laten 'sterven' voor hij aan de champagne drinkt, wat ik verwachte) dat heerlijk mysterieus is. Helaas verlaat de film het mysterie daarna snel en horen we telkens van de plannen van de verschillende personages voordat ze hem gaan uitvoeren. Ik zag juist veel mogelijkheden om de kijker te verrassen en zelfs te vervreemden als Franju gewacht had met verklaringen geven voor de verscheidene fratsen die op het beeld verschenen.

Neem bijvoorbeeld de scène waarin een circusartieste die schijnbaar bevriend is met de detective Judex redt uit het gebouw. Ik vond haar bijdrage vooral erg leuk omdat het zo uit het niks komt, maar het was nog leuker geweest als we haar niet eerst met de detective hadden zien spreken en we haar voor het eerst zagen als ze het masker van Judex afhaalde. Dat zou pas echt voor een komische verwarring hebben gezorgd (wie is deze vrouw in dat vreemde pakje en wat doet ze hier?). Toch wel een gemiste kans en wellicht dat een nog iets betere regisseur er meer mee gedaan had.

De film is evenwel toch de moeite waard door de raak getroffen sfeer en enkele gave scènes (het gekostumeerde bal, een scène waarin een man zichzelf gefilmd ziet worden) en actrice Francine Bergé in een opvallend strak kostuum. Jammer dat Franju er niet meer inhoud aan wist te geven.
3,5*

Overigens is het gemiddelde hier wel opvallend laag. Verdient toch wel zeker meer dan een onvoldoende!

Heerlijke, maar typisch, Franse avonturenfilm.

Gebasseerd op de serial van Louis Feuillade uit de jaren 1910. Ik heb dat origineel niet gezien, maar de film schijnt het plot behoorlijk te volgen.

De film ziet er prachtig uit, wat vooral komt door het mooie trage camerawerk, maar ook door de schitterende decors en kostuums.

Als acteur is Channing Pollock aardig, maar de eye-catcher is toch wel Francine Bergé, die een heerlijke slechterik neerzet.

Een hele goede film en binnenkort de tweede film in het setje (Nuits Rouges) bekijken!

4*

Met deze remake bracht Franju een hommage aan Louis Feuillade. Deze regisseur had na Fantômas de kritek gekregen dat hij een misdadiger als held voorstelde. Daarom bedacht hij Judex, een gelijkaardige held die ten strijde trekt tegen onrecht, al doet hij dat wel door het recht in eigen handen te nemen, wat hem ethisch dubbelzinnig maakt.

Nog dubbelzinniger is Diana, alias de gouvernante Maria, die vermomd als non of in een strak inbrekerspakje grof geldgewin najaagt. Deze dievegge is het personage dat bij mij het meeste sympathie opwekt. Mevrouw Jacqueline Aubry, weduwe en bankiersdochter, is hiervoor te veel een heilig boontje. De detective en het jongetje dat mee op speurtocht gaat, zijn ook leuk.

Wit en zwart staan symbool voor goed en kwaad. Denk aan de vredesduif en de kleren van Jacqueline en acrobate Daisy. Laatsgenoemde is een deus ex machina, een kunstmatige plotingreep.

Judex was een voorloper van pulphelden als The Shadow en Batman. Hij benutte moderne technologie, grenzend aan science fiction. Hoe hij die schijndood van bankier Favraux veroorzaakt zonder dat deze zelfs maar hoeft te drinken, blijft een raadsel. Vermomd als secretaris Vallières is hij onherkenbaar. Diana was een voorloper van Catwoman. In de vroege twintigste eeuw waren spannende avonturen met vermommingen en dubbele identiteiten populair. Dergelijke verhalen dienen beoordeeld te worden op hun vermakelijkheid, niet op hun geloofwaardigheid.

Een hommage aan Feuillade, een van de pioniers van de cinema. De verhalen die Feuillade op het witte doek toverde zijn onderhoudend, maar logischerwijs ook statisch, traag en soms nogal knullig, en in dat opzicht was het aardig zijn typerende werk vol vermommingen, listen, ontvoeringen en acrobatische toeren eens te zien in de context van een speelfilm van anderhalf uur. Net als in Feuillade's origineel is de held nogal kleurloos, al had hij aardige goocheltrucs en was zijn hier al vaker genoemde introductie op het gemaskerd bal veelbelovend mysterieus. De ster is uiteraard Francine Bergé als schurk zonder scrupules. Passend, want in het origineel werd de show gestolen door Musidora die diezelfde rol vertolkte.

Als hommage vond ik het wel geslaagd. Maar als film vond ik het verder niet heel interessant omdat het weinig toevoegt behalve dan antwoord geven op de niet bijzonder prangende vraag: hoe zou Feuillade een film van anderhalf uur gedraaid (kunnen) hebben in de jaren 60?