Notorious (1946)

Alicia: Say it again, it keeps me awake.

Devlin: I love you.

Madame Sebastian: Wouldn't it be a little too much if we both grinned at her like idiots.

Alexander Sebastian: An old friend is never an extra guest.

Devlin: A man doesn't tell a woman what to do. She tells herself.

Voor Alfred Hitchcock was het schrijven van de film tijdens de pre-productie de belangrijkste fase van het productieproces, belangrijker nog dan het maken van de opnames zelf, die hij zelfs saai vond omdat hij de film reeds helemaal in zijn hoofd had zitten. Hitchcock had er dus geen enkel probleem mee om tijdens de opname van de ene film reeds bezig te zijn met het schrijfproces van de volgende film. Gezien het grote belang van die fase van het productieproces weegt de keuze van de schrijver of schrijvers waarmee samengewerkt moet worden dan ook erg zwaar, en vereist dus niet alleen iemand die capabel is in zijn of haar vak maar moet ook een goede chemie hebben met Hitchock. Gelukkig voldeed Ben Hecht, de schrijver voor Notorious waarop Hitchcock zijn keuze had laten vallen, aan beiden vereisten.

Dat Hitchcock voor Ben Hecht koos is geen verrassing aangezien beiden al met elkaar hadden gewerkt bij Foreign Correspondent (1940), Lifeboat (1944), Watchtower Over Tomorrow (1945), en Spellbound (1945). In de jaren na Notorious zouden ze samenwerken aan de Paradine Case (1947), Rope (1948) en Strangers On A Train (1951). In Notorious is de hand van Ben Hecht duidelijk te zien in de scherpe en romantische dialogen tussen Ingrid Bergman en Cary Grant.

En daar hebben we meteen het sterkste element van Notorious te pakken: de romantische verhouding tussen Alicia en Devlin. De chemie tussen hen beiden is erg goed en dit maakt de film niet alleen tijdloos maar toont ook Ben Hecht op zijn best. Nog interessanter en meeslepender wordt Notorious als Hitchcock er een driehoeksverhouding van maakt door Claude Rains eraan toe te voegen. Dit element zorgt ervoor dat Notorious boven het standaard spionageverhaal uit die jaren wordt verheven, maar draagt er tevens toe bij dat Notorious een van Hitchcock's beste producties uit de jaren veertig is.

Een belangrijk gegeven hier is dat Hitchcock in staat was een goed fundament onder de film te leggen doordat hij hier voor het eerst als producent kon optreden. Dat dit kon was doordat David O'Selznick, die Hitchcock onder contract had, weinig interesse in het script toonde en tot over zijn oren bezig was met zijn steeds meer geldverslindende productie Duel in the Sun. Deze productie (waarin zijn minnares Jennifer Jones) een rol in speelde) eisde een groot deel van zijn aandacht op en hij verkocht daarom het script en de productie van Notorious aan RKO. Dit had tot gevolg dat Hitchcock voor het eerst producent werd van een film. Vrij van de bemoeienissen van een producent die geloofde dat boeken letterlijk verfilmd moesten worden en heel graag zijn eigen stempel op producties legde, en die tot rampspoed bij Suspicion en kwaliteitsverlies bij Spellbound leidden, kon Hitchcock een stevig fundament leggen voor niet alleen Notorious maar ook zijn status als producent. Het is dankzij dit en Hechts bijdrage dat Notorious de voorafgaande producties qua structuur overstijgt.

In Notorious slaagt Hitchcock erin veel flexibeler te zijn dan in Spellbound, waar Selznick nog te veel invloed had, en zien we ook hem ook een richting op gaan die gerust duister mag worden genoemd en een voorproefje is op zijn successen in de jaren vijftig. Dit leidt ertoe dat de verhouding tussen Alicia en Devlin veel echter aanvoelt en dat de spanning die met de komst van Alex (Claude Reins) wordt geïntroduceerd langzaam maar zeker goed op wordt gebouwd.

Het liefdesverhaal tussen Alicia en Devlin ongetwijfeld het krachtigste element van de flim, maar qua plot en MacGuffin had Hitchcock het tij erg mee. De kranten berichtten uitgebreid over ontsnapte Nazi's die naar Zuid-Amerika waren gevlucht. Het probleem voor Hitchcock was dat hij niet kon bedenken wat die Nazi's aan complot aan het uitvoeren waren dat goed zou passen in Notorious. Terwijl hij met dit probleem worstelde werd hij door de Senaat gevraagd om naar Washington te komen om te werken aan Watchtower over Tomorrow. Tijdens zijn werk aan die film hoorde hij allerlei geruchten over een nieuw wapen dat door de Amerikaanse overheid werd ontwikkeld en waarbij uranium een belangrijke element in zou zijn. Hitchcock had zijn complot voor zijn Nazi's.

In Notorious zien we ook het effectieve gebruik van de subjectieve camera, een element waardoor Hitcock er niet alleen een krachtig subjectief element weet toe te voegen, maar ook de kijker nog dichter weet te betrekken bij liefdesverhouding tussen Alicia en Devlin, want hoewel de dialoog voldoet aan de censuur van die jaren is het de camera die hen beide, metaforisch gezien, als het ware omvat. Dit is vooral tijdens de romantische scenes het geval. Hitchcock kon hier gebruik maken van de topcamera man van RKO Ted Tetzlaff, die eerder voor Frank Capra had gewerkt.

Tijdens de jaren veertig, en vooral tijdens de periode onder Selznick slaagde Hitchcock er maar zelden in zijn door hem gewenste acteurs en actrices voor de camera te krijgen. Er was altijd wel iets waardoor het niet mogelijk was om die en die actrice of acteur te krijgen die hij had willen hebben: of ze werkten voor een andere studio of Selznick drong een van zijn contractspelers op et cetera. Het is daarom wonderbaarlijk dat het Hitcock voor Notorious wel gelukt is om een droomcast bij elkaar te brengen, zij het dat Claude Rains een idee van Selznick was.

Het spel tussen de drie hoofdrolspelers is werkelijk fenomenaal en alle drie krijgen ze het voor elkaar om hun personages te laten worstelen met hun innerlijke conflict tussen liefde en plichten want dat conflict is het belangrijkste thema van Notorious. We zien Claude Rains als de klassieke Hitchcockiaanse sympathieke schurk worstelen tussen zijn liefde voor Ingrid Bergmans personage en zijn verplichtingen als lid van het complot. Dit geld nog meer voor Cary Grants personage Devlin die lijdzaam moet toezien hoe Alicia steeds verder van hem dreigt af te drijven. Ook van het spel van Ingrid Bergman valt enorm te genieten, ze speelt de in het nauw gedreven Hitchcock-vrouw in nood met verve en wie zien duidelijk hoe zij worstelt met haar liefde voor Devlin aan de ene kant, en haar afschuw voor het pattriotisme aan de andere kant.

Leopoldine Konstantin speelt een van de beste monster-moeders die Hitchcock op het witte doek heeft gebracht, en kan gerust als het fundament van zijn latere monster-moeders worden gezien.

Notorious markeert ook de eerste keer dat hij gebruik kon maken van de talenten van kostuumontwerpster Edith Head, en die in de jaren vijftig de kleding zou ontwerpen voor o.a. Grace Kelly, Doris Day en Kim Novak en later Tippi Hedren.

Een element dat zelden besproken wordt over Notorious is de muzikale bijdrage van Roy Webb. Hitcock was blij dat hij voor Notorious, net als bij de andere elementen, geen last zou hebben van Selznick wat betreft de muziek, en gezien de vervelende ervaring hiermee tijdens de productie van Spellbound (met name tussen de scene waarin Gregory Peck en Ingrid Bergman elkaar voor het eerst ontmoeten) is dat wel te begrijpen. Eerst wilde Hitcock met Bernard Hermann samenwerken, maar die was niet beschikbaar en dus kreeg hij Roy Webb. De muziek van Roy Webb, die eerder de muziek deed voor de films van Val Lewton heeft iets fragmentarisch en tegelijkertijd iets tegenstrijdigs. Tijdens één spannend moment is vrolijke Braziliaanse muziek te horen in plaats van de verwachte spannende muziek en op andere momenten, met name de latere romantische scene's, is de muziek weggelaten. Roy Webbs muziek past gevoelsmatig uitstekend bij de interne chaos en duistere zijde waar Hitchcock mee te maken heeft. Niettegenstaande Bernard Hermann, is het jammer dat Hitchcock en Webb niet meer met elkaar hebben samengewerkt.

Notorious is een volmaakte Hitchcock-thriller waarin het duidelijk te zien is dat hij erin is geslaagd te ontsnappen aan de knellende band van de vorige producties van David O'Selznick en waarin hij het voor elkaar heeft gekregen om met een schitterende cast (en crew) een van zijn beste thrillers uit de jaren veertig te maken waarin het romantisch element ervoor heeft gezorgd dat de film een tijdloos fenomeen is gebleven.

Fraaie film met de mooie Ingrid Bergman in de hoofdrol, samen met Cary Grant. Er valt weinig op aan te merken, het verhaal zit fijn in elkaar en boeit tot het einde. Wel wordt het op den duur vrij voorspelbaar, het viel me ook op dat er (te)veel wordt gehint en uitgelegd, dat had wel minder gemogen want hierdoor blijft er weinig subtiliteit over en hoef je je verstand niet te gebruiken. Vandaar net geen 3,5*.

Aardige film maar hier had ik toch qua suspence en spanning wel meer van verwacht ,alleen het einde is wel sterk gedaan .

Het verhaal van deze film is evident en flinterdun. De good guys proberen te infiltreren bij de bad guys om hun plannen te achterhalen, veel meer gebeurt er niet. De spanning moet komen van de driehoeksrelatie tussen Grant, Bergman en Rains en de emotionele impact daarvan. Daar zit voor mij mijn probleem met deze film, want ik voelde helemaal niets. Het eerste, nogal zwaar saaie half uur wordt besteed aan de ontwikkeling van de relatie tussen Grant en Bergman en kreeg het gevoel dat ik naar niets zat te kijken. Bergman doet zeker heel hard haar best, maar Grant ziet er vaak uit alsof liever Randolph Scott zou zitten aflikken. Ik zie slechts erotische spanning aan één kant en dan blijft de rest van de film ook maar met moeite overeind. Rains doet zijn ding, Hitchcock doet zijn ding, Bergman zelf is gewoon heel sterk en er zitten tegen het einde wel wat spannende scènes in, maar het hart van de film werkte helaas niet voor mij.

Waving the flag with one hand and picking pockets with the other, that's your "patriotism"

Hitchcock weet me met Notorious (1946) toch weer te verrassen. Het was een zware bevalling met de matige dvd kwaliteit en zonder ondertiteling. Er wordt namelijk veel afgekletst in deze film (ondertiteling is aanbevolen).

Het verhaal is spannend doch simpel. De vader van Alicia (Bergman) wordt berecht wegens collaboratie met de Nazi's en zij wordt door (federaal?) agent Devlin (Grant) gevraagd om te gaan spioneren bij een nazi bolwerk in Brazilië geleid door Alexander Sebastian, een vriend van haar vader. Ondertussen is ze verliefd geworden op Devlin.

Ondanks het spannende verhaal, met de van Hitchcock bekende suspense aan het einde, intrigeert vooral de relatie tussen de twee hoofdrolspelers. Romantische (de vonken spatten ervan af) en cynische gesprekken (zoals bovenstaande quote) wisselen elkaar af tussen Ingrid Bergman en Cary Grant. Beiden schitteren, al zet Bergman het soms wat zwaar aan (wat ook weer haar charmes heeft). Grant kan net als in Suspicion (1941) weer geweldig cynisch uit de hoek komen, in woord en gebaar.

Naast de chemie tussen Bergman en Grant facineert Hitchcock met bijzondere effecten. De camera vanuit het perspectief van Alicia die duizelingen weergeeft, schaduw en lichteffecten, het inzoomen op belangrijke objecten waaronder een speciaal gemaakte enorme theekop waardoor zowel voorgrond als achtergrond scherp in beeld komen. Dit laatste is een beroemd filmshot geworden. Hitch heeft hier echt een regisseursfilm van gemaakt.

Deze romantische spionagethriller combineert een politiek getint mysterie met een driehoeksverhouding. Ingrid Bergman speelt de Hitchcockblondine die zich anders moet voordoen dan ze is. Cary Grant speelt de manipulerende man met een dilemma tussen plicht en passie. Beroepsmatig is hij verplicht haar in de armen van een andere man te duwen. Sebastian valt voor haar charmes, maar is achterdochtig en ziet haar vooral als een trofee die bij z'n luxueuze interieur past. Voor deze rol moest de kleine Claude Rains extra hoge zolen dragen en op verhoogjes staan naast de grote Zweedse. Er is een duidelijk onderscheid tussen Goed en Kwaad, vooral met die boosaardige schoonmoeder. Het verhaal speelt in op de actualiteit door één jaar na Hiroshima uranium en de dreiging van een atoombom in verkeerde handen uit te spelen.

Het speelt zich grotendeels in Rio af, maar er is slechts in beperkte mate op locatie geschoten. Achtergrondprojectie en composietbeelden zijn gebruikt, en het speelt zich grotendeels binnenshuis af. De villa is ingericht in artnouveaustijl, met grote gordijnen, luchters, spiegels en meubelen met veel versieringen en plantmotieven. Edith Head ontwierp stijlvolle pakjes voor Ingrid Bergman. Een blinkend truitje met horizontale strepen toont haar als een levensgenieter; in dat zwarte pak lijkt ze meer op een wraakengel.

Op het feest is er een tracking shot dat begint met een overkoepelend beeld van de grote zaal en eindigt met een close-up van een belangrijk plotmotief: de sleutel in haar hand. Er is een parallel tussen een vroege close-up van een glas water met een bruistablet en een late close-up van een reusachtige koffiekop. Die laatste is een voorbeeld van vals perspectief - de koffiekop is echt zo groot - om de dreiging van het gif te suggereren. Een Dutch angle of scheve camerahoek geeft Alicia's waarneming weer wanneer ze een kater heeft; vertroebelde, wankele beelden tonen haar ervaring in vergiftigde toestand. Ingenieus is het omzeilen van de driesecondenregel bij het kussen. Spanning en romantiek zijn mooi met elkaar verweven in een visueel aantrekkelijke uitvoering.

Een echte spionagefilm verstrengeld met een liefdesdriehoek. Ik lees dat dit één van Hitchcock’s weinige forties films is met een absolute sterrencast maar het talent wordt hier in elk geval niet verspild. Zowel Ingrid Bergman, Cary Grant als Claude Rains spelen de sterren van de hemel. Claude Rains in een rol die hij wel vaker op zich neemt - als wat oudere heer die het aanlegt met fris groen blaadje. Opmerkelijk feit: Leopoldine Konstantin speelt de moeder van Claude maar is in werkelijkheid slechts drie jaar ouder dan hem, en dat is er in feite ook wel aan te zien. Het is zelfs een beetje aandoenlijk om Claude Rains onder de sloef te zien liggen bij zijn mams, daarmee gevolg gevend aan het geliefde moedercomplex van Hitchcock. Het scenario is meesterlijk geschreven door Ben Hecht - wat hij in dienst van anderen schreef is van een veel hoger niveau dan wat hij schreef voor zijn eigen films - dat met de kwaliteiten van Hitchcock tot een maximaal effect wordt gebracht. De film wordt gesierd door mooi noir schaduwwerk en enkele opmerkelijke shots/scenes zoals aangegeven door andere users. De relatie tussen Cary en Ingrid heeft me wel iets zeer immatuur maar dat gevoel heb ik bij heel wat liefdesrelaties in Hollywoodfilms uit die tijd.

Met deze film heb ik me in stijgende mate geamuseerd en dat verdient dan ook een navenante score.

Op North by Northwest na, mijn favoriete Hitchcock tot nu toe (ik heb er, ter verduidelijking, wel nog maar 8 van hem gezien). Ongeveer alles steekt hier nagenoeg perfect in elkaar. De opbouw van het verhaal is lang, maar voelt nooit traag aan. Minder relevante tussenliggende gebeurtenissen worden niet altijd getoond; dat kan de kijker zelf invullen. Elke scène voelt in ieder geval functioneel aan. Het spionageplot is intelligent geschreven en gefilmd, en de driehoeksverhouding wordt hier gedurende de speelduur mooi mee vermengd. Enorm goede en spannende scènes zijn het grote feest en de bijbehorende tocht naar de wijnkelder, en het einde met de langzame trapafdaling; beide sequenties brengen de drie hoofdpersonages in een ongemakkelijke en wankele situatie die elk moment kan mislopen. Prachtige scènes die geweldig gefilmd zijn, met veel interessant perspectiefgewissel om de spanning nog wat op te voeren. Het zijn piekmomentjes, maar dat wilt niet zeggen dat de rest van de film daarvoor hoeft onder te doen. Het camerawerk is over de hele lijn heel sterk; die scheve perspectieven wanneer Bergmans personage een kater heeft is al een leuk voorbeeld uit het begin van de film. De zwart-witfotografie is sfeervol, en ziet er beter uit dan sommige van zijn latere films in kleur (Dial M for Murder bijvoorbeeld). Tot slot moet de ster van de film nog benoemd worden; Ingrid Bergman. Een vrij gelaagde, en actieve rol dat ze mag spelen. Met heel veel respect voor Grace Kelly, maar ik vind Bergman toch de ultieme Hitchcock-hoofdrolspeelster. Cary Grant, ook een persoonlijke favoriet, en Claude Rains maken er dan helemaal een topcast van.

4.5*.

Niet slecht maar ook weer niet geweldig. Wel echt goede acteurs. Volgens mij eerste kennismaking met Ingrid Bergman. Cary Grant had ik al gezien in North by Northwest en hoewel die film toch beter was doet hij het hier ook goed. Ergens zit er wel een onderhuidse spanning. Ik weet ook niet direct waar het aan mankeert om dit echt een geweldige film te vinden. Het is allemaal zeer degelijk maar toch ook niet meer als dat. Bergman heeft wel een stevige indruk nagelaten als actrice, binnenkort nog maar eens iets zien van haar.

Eén van Hitchcocks beste films met een superieure cast. Ingrid Bergman speelt de losbandige Alicia wiens banden met de Nazi's (haar vader is een recent veroordeelde nazispion) haar een ideale pion maken voor de Amerikaanse geheime dienst en haar willen inzetten als spion. Alicia moet het vertrouwen (en meer) zien te winnen van Alexander Sebastian [Claude Rains], een vroegere familievriend, en zo informatie winnen over waar hij en een groep Duitse wetenschappers in het uiterste geheim mee bezig zijn. Cary Grant speelt de CIA-agent die haar moet 'begeleiden', maar zelf verwikkelt raakt in een potentieel levensgevaarlijke liefdesdriehoek. Grant schittert in een uitdagende rol waarin hij eindelijk de kans krijgt zijn duistere kant te verkennen en Leopoldine is één van de meest doortrapte en angstaanjagende moederfiguren uit het oeuvre van Alfred Hitchcock. Hoogtepunten: Grants introductie, de kus, de sleutel en de ontknoping. Een meesterwerk.

Een film die de naweeën van de Tweede Wereldoorlog en de jacht op gevluchte nazikopstukken belicht. Dat gehuld in een sausje van romantiek met de driehoeksverhouding tussen Bergman-Grant-Rains. Dat laatste is best interessant, want het acteerwerk is wel sterk. Zeker van de leading lady Bergman die met al haar uitstraling en flair de camera naar haar toe zuigt.

Hier en daar wat spitsvondigheden van Hitchcock met de camera en het perspectief zoals met het theekopje. Mooie speling met de illusie. Maar echt spannend vond ik de film niet. De echte "suspense" ontbrak al bleef de film voorts wel onderhoudend.

Sowieso een degelijke prent, maar voor mij toch één van de mindere van Hitchcock die ik al zag. Prima einde, dat wel, maar dat alleen redt het onvoldoende.