Hallelujah: Leonard Cohen, a Journey, a Song (2021)

Leonard Cohen, die ken ik van de soundtrack van Atom Egoyan's Exotica - misschien van daarvoor ook al wel, maar dat was toch minder indrukwekkend. En recenter, van een wat pesterige DJ in franstalig Zwitserland en Frankrijk, die graag Hallelujah draait als er een streng gelovige sporter bezig is - de versie van Jeff Buckley. Daar sta je dan, op zo'n enorm plein in een wintersportplaatsje op een zwoele zomeravond met volle maan, en je hoort de zucht van Jeff Buckley door de PA komen. Wat zal ik zeggen. Het heeft wel wat, en zodoende kwam Cohen thuis weer wat vaker op de draaitafel terecht.

Niet dat ik nou echt een fan ben van zijn muziek, overigens, maar vooral in Cohen's lyrics weet hij toch wel verrassend vaak een interessante insteek te vinden over leven, religie, relaties en waar onze plaats in dat alles te vinden moet zijn - met zoveel lagen er in als je maar wil. En dan vooral in zijn wat meer, hoe zal ik het noemen, opstandige nummers misschien. Ik noem maar even een Avalanche, een You Want It Darker, of, jawel, Hallelujah. Als me iets een raadsel is is het wel waarom mensen dat op hun bruiloft staan mee te blêren, want het gaat nou niet bepaald over happily ever after. Maarja, de massa denkt dan wel zoiets als 'ohja van Shrek' of 'dat zeggen ze in de kerk ook, halleluja'.

Precies dat aspect komt er in de film zowel teveel als te weinig uit - het kan toch niet echt fijn zijn denk ik dan, als je jaren aan precies de goede tekst hebt gewerkt, en het wordt uiteindelijk via-via door de hordes omarmd zonder dat ze zelfs maar enig inzicht hebben in wat ze nou eigenlijk staan te zingen. Terwijl dat toch zo'n mooie aanzet had kunnen zijn om Cohen iets meer te laten vertellen over zijn achtergrond van hoe hij de lyrics precies bedoeld had, en waarom het zo'n worsteling was om alle lettergrepen goed te krijgen. Wellicht postuum te moeilijk, wellicht vereiste het meer dan deze makers te brengen hadden.

Want, met alle respect en met onderkenning dat het nog steeds een erg prettige documentaire is geworden, ik vond het toch wat tegenvallen als ik heel eerlijk ben. De lading van de titel wordt wel gedekt - we krijgen de wordingsgeschiedenis van het lied, een vluchtige inleiding in de levenswandel van Cohen, en een ode aan de derde acte van zijn leven. Fijn kijken, maar ik zat met de titelrol op het scherm nog wel op mijn honger, want meer diepgang dan net aan het oppervlak komt er niet.

Ik zal toch niet de enige zijn voor wie het een raadsel is waarom het door Leonard Cohen geschreven Hallelujsh bij zo’n ontzettend breed publiek een absolute favoriet is geworden? Deze documentaire die populariteit te duiden, eerst door het liedje te plaatsen in de context van Leonard Cohens carrière als dichter, liedjesschrijver en zanger, daarna door de lange reis te volgen via Judy Collins, John Cale en Jeff Buckley naar de status die het nu heeft. Liefhebbers van Cohen en van het liedje zullen dit meer waarderen. Anderen mogen (tevergeefs) hopen op een vervolg over Milk & Honey. Of desnoods over Dr. Alban?!

Jammer dat het vooral over hallelujah gaat, in mijn ogen een aardig nummer, maar ook niet meer dan dat. Laten we eerlijk zijn, als jeff buckley niet de pijp uit was gegaan, hadden we die versie nooit meer gehoord. Mist ook wat diepgang, ander dan het liedje.

Prachtige documentaire die mijn beeld van Leonard Cohen wat verder aanvulde en ook mooi liet zien hoe hij evolueerde. Ik voel een sterke verwantschap met zijn positie als sardonische outsider (of althans met dat deel van zijn persoonlijkheid dat zo op mij overkomt), maar heb mij nooit echt in zijn leven verdiept, wel in zijn vroegere werk, en dan is het mooi om te zien hoe hij daarover praat en hoe weloverwogen hij zijn werk beschouwt. Regelmatig was ik ook ontroerd: hier is een man die geheel zijn eigen leven leidde en zijn eigen kunst creëerde, een unieke figuur in de "pop"muziek, en ik vond dat de documentaire hem alle ruimte bood en daarbij de belangrijkste aspecten van hem en zijn werk goed aan bod liet komen. Maar dat is zoals gezegd de mening van iemand die niet héél veel van hem weet.

        Grappig om de foto te zien waarop hij met zijn witte mini-orgeltje bezig is ten tijde van I'm your man: dat is de Casio PT-30, en die herken ik omdat ik indertijd zelf ook dat mini-synthesizertje (om het maar eens duur te omschrijven) had gekocht om de liedjes van mijn akoestische gitaar wat ruimer te kunnen arrangeren. Een First we take Manhattan of Tower of song is daar helaas nooit uitgerold.