El Perro Que No Calla (2021)

Winnaar IFFR VPRO Big Screen Award. Goede keuze.

Een film waarin het gevoel het wint van het systeem, aldus Katz in haar uitleg bij de Q&A bij IFFR 2021 on demand. Naja...wint... de film kabbelt voort en de protagonist, Sebas, vecht vreedzaam tegen het systeem. Zonder al te veel vragen te beantwoorden laat de film de kijker zich inleven in de hoofdpersoon. Mits je het toelaat, want het kan ondanks het vrij duidelijke verhaal (met ruimte voor interpretatie) ook een saaie, vage film blijven zo merkte ik aan de feedback van de prinses naast mij op de bank. Ik kan me wel vinden in de uitleg van Katz: over de verbeelding in deze film van het menselijke gevoel (de keuze voor het hondje) en het conflict met het systeem (geen hondje geen baan). De keuze voor zwart wit is bedoeld om de focus voor de kijker te verhelderen op het alledaagse verhaal van de hoofdpersoon. Dat mag ook wel want de uitleg bij zijn meanderende levensweg krijg je niet. Samen met de stopmotions (?) die functioneren als mijlpalen, is dit een geslaagde ingreep om de kijker enige grip te geven! De verrassende wending de meteoor die onheil brengt geeft kort enige spanning. Had daar meer in gezeten? De film is en blijft hoe dan ook een kalme, sympathieke belevenis.

De film laat ons een deel van het leven van Sebastian zien waarbij elke volgende scene vaak een sprong in de tijd maakt. Dat leven blijkt zo z’n ups en downs te hebben en ook anderszins is dat leven niet heel bijzonder, maar de scenes hebben wel een licht absurdistische toets hetgeen het enigszins bijzonder maakt. De film lijkt een dramatisch en absurdistisch hoogtepunt te vinden in het deel waarin de wereld door een vreemde ramp is getroffen en dat duidelijk de coronapandemie parodieert (de anderhalve meter-regel en het mondkapje is vervangen door een zuurstofhelm als je meer dan 1,2 meter boven de grond reikt) maar daarna gaat het levensverhaal toch weer gewoon verder. De absurdistische toets maakt de film licht amusant maar echt boeiend wordt het nergens.

Dit pretentieuze (want in zwart wit gefilmde) vermeende sociale drama begint met een gesprek tussen mensen die klagen over Rita, de hond van manusje-van-alles Sebastian [Daniel Katz] die schijnbaar de hele tijd jankt. Rita komt gedurende de rest van de film veelvuldig in beeld, maar is het toonbeeld van rust. Sebastian neemt zijn hond mee naar al zijn klusjes en dat wordt hem niet altijd in dank afgenomen. Niet dat het scenario verder gaat dan een lichte vermaning, want Katz is niet van plan om al het oeverloze geouwehoer (zo nu en dan vermengt met wat milde maatschappelijke kritiek) te verpesten met iets wat ook maar lijkt op een verhaal. Duurt nog geen 75 minuten, maar ik had drie pauzes nodig om deze ondraaglijk saaie film uit te zitten.

Sebastian wordt werkloos en voorziet nu in zijn onderhoud als manusje-van-alles. In die hoedanigheid komt hij in aanraking met vele verschillende mensen met ieder hun eigen manier van leven. Die confrontaties zetten hem aan het denken en leiden tot zelfreflectie.
In een traag tempo en zonder veel dialoog volgt de film Sebastian. De film observeert zijn doen en laten en laat het aan de kijker om zijn doen en laten te interpreteren. Regisseur Ana Karz gebruikt de techniek van Visual Storytelling. De beelden hebben gevoelswaarde. De beelden leveren subtekst. De beelden weerspiegelen wat er in Sebastian omgaat. Sebastian is geen actieve protagonist. Hij observeert voornamelijk. Zelf laat hij weinig los.
Veel scènes leggen de zere vinger op prestatiedruk en overconsumptie. Andere scènes tonen juist onthaasting en retraite. De film toont de zwaarmoedigheid van het dagelijkse drukkende arbeidzame bestaan en plaatst die tegenover de schijnbare vrijheid die een ontsnapping uit de arbeidzame malaise geeft. De film neigt niet naar een voorkeur, maar toont simpelweg de waarneming van Sebastian. Waarnemingen die zonder te romantiseren worden gedaan.
Nog meer actualiteit. Een verwijzing naar de coronapandemie ontbreekt niet als de film op een bepaald moment een rampzalig voorval creëert dat laat zien dat sociale ongelijkheid tussen mensen is verscherpt en gedragspatronen zijn veranderd. Ondanks dat gaat het leven als vanzelfsprekend op de oude voet door. De mens blijft gewoon presteren en onderwerpt zich deemoedig aan de omstandigheden. Ja, El Perro Que No Calla is ook een melancholische film.
De film is geschoten in zwart-wit. Ik interpreteer dat maar als een metafoor voor de alledaagse grijsheid van het bestaan. Het zal wel. Het zwart-witte aspect maakt van het kijken naar de film een wat schrale beleving. Ik kan niet zeggen dat ik steil achterover sloeg van de visuele pracht. De beleving van Sebastian wordt voornamelijk visueel uitgedragen, maar prachtig beeldmateriaal levert die beleving niet op. De zwart-wit symboliek had best wat fraaier gepresenteerd mogen worden. Aan de andere kant is Sebastian natuurlijk niet bepaald de meest spannende protagonist aller tijden. Zich lijdzaam schikkend in zijn lot en zich trouwhartig onderwerpend aan de omstandigheden, ploetert hij voort. Ik begon er op het laatst van te zuchten.
El Perro Que No Calla is een aardige film. En Sebastian is een vemoeiende protagonist.

Ik vind het wel een sympathiek werkje. De dialogen zijn in al hun alledaagsheid soms behoorlijk grappig en de mysterieuze ramp was best origineel. De keuze om het verhaal te vertellen met flinke tijdssprongen kon mij wel bekoren. Al was ik af en toe de weg een beetje kwijt, maar goed, je mag er wel een beetje voor werken.

De film wis behoorlijk bescheiden in zijn opzet en het drama wordt klein gehouden (of in ieder geval niet met nadruk verteld), waardoor ik vermoed dat ik over een maandje of vier, vijf, bijna niets meer zal kunnen terughalen.