The Great Hack (2019)

*zucht*

Deze docu begint met een bezorgde vader die er op uit trekt om zijn vermoedens bevestigd te zien. Of hoe je met een redelijk korte intro een hele documentaire meteen ondermijnt. Toch jammer dat er amper documakers zijn die hun werk serieus lijken te nemen.

Wat volgt is een film met een agenda. Je zou het bijna ironisch kunnen noemen, maar er zijn zoveel docus die hetzelfde trucje bovenhalen dat het ondertussen gewoon een genrekenmerk geworden is. Men nemen enkele feiten, zwijgen over een hoop andere dingen, zorg er vooral voor dat je ook niet te diep graaft of aan enige vorm van oplossing werkt, maar overgiet het geheel met een lekker (tech) doom sausje, zodat je lekker veel mensen aanspreekt.

En het is niet dat ik de zaken hier wil tegenspreken. Facebook die losjes omspringt met privacy, persoonlijke data die gebruikt wordt om propaganda klaar te stomen en individuen te targetten, Cambridge Analytics die op louche manieren aan enorm veel data geraakten om daar geld uit te slaan. Uiteraard, maar uiteindelijk draait het daar niet om. Het zijn zaken die enkel maar ter illustratie dienen om het verhaal van het grote boze internet te onderschrijven.

Deze docu komt met een simplistisch good guy vs bad guy narratiefje, breit daar een hoop human interest onzin tussen (de aandacht voor Brittany Kaiser is buitensporig), weigert om dieper op bepaalde problematieken in te gaan, slaagt er ook compleet niet in om maar iets van een oplossing aan te reiken en kan zelfs niet aantonen wat nu de eigenlijke impact is van al het gemanipuleer. Ze spreken elkaar zelfs tegen, want de ene zegt dat iedereen beïnvloed wordt, de andere zegt dat enkel het politieke middenveld getarget wordt.

De uiteindelijke vraag is waar dit dan allemaal toe dient. Geen idee eigenlijk, het is vooral tijdverlies, het interessante materiaal kon makkelijk tot 15 minuten gereduceerd worden. Dat men dit met zoveel tralala lanceert is vooral typerend voor het gebrek aan kwaliteit binnen het docu genre.

1.0*

Deze documentaire werd met flink wat bombarie gebracht maar valt behoorlijk tegen.

Als je de berichtgeving rondom Cambridge Analytica, Facebook, Brexit en de Trump campagne enigszins gevolgd hebt, dan krijg je nu maar weinig nieuws voorgeschoteld. Oké, de documentairemakers hadden al contact met en beeldmateriaal van een aantal medewerkers toen de hoorzittingen liepen. Dat is een beetje interessant.

Maar dat is onvoldoende om op te wegen tegen wat er is blijven liggen.

- Moralisme. Het is niet dat ik de boodschap niet (in meer of mindere mate) onderschrijf, maar ik heb een hekel aan documentaires die mij een mening in het gezicht slingeren. Goede documentaires laten de kijker zelf oordelen.

- Geen duiding van de impact. Eigenlijk komen maar drie mensen aan woord: een wat naïeve ex-CA medewerkster, een activistische hoogleraar rechten, en een journaliste. Nergens wordt *goed* uitgelegd hoe het nu werkt, welke maatschappelijke invloed het heeft, of deze technieken ook op andere vlakken dan de politiek wordt toegepast. Je had als documentairemaker hier communicatie-experts, marketeers, analisten, psychologen, sociologen, maar ook ex-Facebook/Google medewerkers met berouw of zonder berouw aan het woord kunnen laten.

- Nauwelijks kritiek op de naïviteit van mevrouw Kaiser. I mean, like, come on!

- Goed editen. Wat hebben wij in dit verband aan beeldmateriaal van bootjes in Thailand? Loos beeldmateriaal terwijl een commentator iets vertelt, allá, maar hier is de verteltrant wel een beetje langzaam soms. Zó geschokt was ik als kijker nu ook weer niet hoor, dat ik even moest bijkomen van wat er zojuist verteld werd.

Nee, deze documentaire is verre van goed te noemen. Met zo’n onderwerp was iets veel interessants te maken geweest. De Nieuwsuur-documentaires uit 2017 over de foute vrienden van Trump waren af en toe suggestief, maar wel lichtjaren verwijderd van deze Netflix documentaire.

De reden dat de film redelijk opgepikt wordt ligt dan naar mijn mening ook in het onderwerp zelf, niet in de documentaire an sich.

John Bolton mag dan wellicht gezien worden als de kroongetuige die niet mocht getuigen in de spraakmakend impeachment van Donald Trump, maar Brittany Kaiser heeft nog veel meer munitie. Deze documentaire blikt terug op de onthullingen over hoe de handel in door (o.a.) Facebook verzamelde persoonlijke data directe invloed heeft gehad op o.a. (en zeker niet uitsluitend) de Amerikaanse presidentsverkiezingen, het Brexit-referendum en de verkiezing van de extremistische Jair Bolsonaro als president van Brazilië.

Kaiser begon als een idealist die haar kennis van datatechnologie aanvankelijk vrijwillig inzette voor de Obama-campagne, maar zich genoodzaakt zag om een betaalde functie aan te nemen bij Cambridge Analytica. Later zou haar getuigenis voor een commissie van het Britse Lagerhuis bijdragen aan de teloorgang van het door. Er is ook aandacht voor de andere 'whiste blowers' Christopher Wylie en Paul-Olivier Dehaye, onderzoeksjournalist Carole Cadwalladr en David Carroll, de professor die eiste dat Facebook hem inzicht zou geven in de persoonlijke gegevens die over hem zijn verzameld en wil dat datarechten erkend worden als mensenrechten.

Regisseurs Karim Amer en Jehane Noujaim volgen de hoofdrolspelers op sleutelmomenten in het publieke debat over het data-schandaal en dat levert inzichten op die veel verder gaan dan de nieuwsberichten. Zo maakt 'The Big Hack' op treffende wijze duidelijk welke gevaren er schuilen achter het verzamelen en verhandelen van persoonlijke data, alsmede hoe zeer Poetin en kornuiten hiervan gebruik hebben gemaakt om een aardverschuiving in het politieke landschap teweeg te brengen. Een belangrijk historisch document dat je niet mag missen.