Bolden (2019)

die 'jazz uitvond' is wel een héél boude stelling...

Ik zoek mij een versuffing naar de film Buddy Bolden.

Aangezien hij al in mei 2019 iig in de UK uitkwam, denk ik niet dat hij nog vertoond wordt in Amsterdam. Maar kan daar niets over vinden of ik zoek niet goed.

Begrijp uit de kritieken dat er inderdaad onmogelijk een claim kan worden gelegd op één persoon voor het "uitvinden" van jazz. Dat kan een mens zelf óók al bedenken. Bovendien is er bizar weinig materiaal over gebleven van Bolden. Foto's, muziek-opnamen, brieven of andere. Slechts enkele krantenbericht.

Derhalve is de film een tijdsbeeld en een hommage; er worden droom sequenties en mythen gebruikt om het verhaal te ondersteunen. Muziek swingt de pan uit in de trailer alleen al.

Enneh...Ik heb nu eenmaal een dingetje voor Gary Carr (o.a. Fidel Best in Death in Paradise)

Charles - Buddy - Bolden is een wat obscuur figuur die gezien wordt als één van de pioniers van de New Orleans jazz - en jazz tout court dus - begin 20e eeuw. Obscuur omdat er géén plaatopnames bestaan van hem en omdat de interesse in zijn bijdrage pas na zij dood echt op gang kwam. Toch werd hij gewaardeerd en gerespecteerd door tijdgenoten. Van Buddy Bolden weten we meer niet, dan wél. Al zijn er wel enkele zekerheden zoals zijn mentale aftakeling die hem uiteindelijk in de gezondheidszorg deed behandelen en leidde tot een vroegtijdige dood - zonder enige erkenning als muzikant op dat moment.

Zijn bijdrage op muzikaal vlak zou erin bestaan dat hij als één van de eersten de gesyncopeerde ritmes van de ragtime verbond met de blues - en daaraan gekoppeld een begin met improvisatie. Vandaag allemaal normaal maar toen revolutionair, zoals dat dan gaat.

Voor mij is dit een briljante film qua combinatie van verhaallijn, casting, vormgeving en muziek. Omdat er zo weinig geweten is over het leven van Bolder geeft dat hier in combi met zijn jammerlijke aftakeling wel uitgebreide mogelijkheden om een narratief als een koortsdroom op te zetten, met welgemikte historisch correcte ankerpunten. Louis Armstrong vormt een schitterend middelpunt - ook visueel schittert hij tegenover de grauwe sepia waarmee Bolden het moet stellen. De aankondiging van Armstrong in de show is jammer genoeg geen fictie maar historisch correct.

Wat het voor mij zo sterk maakt, is dat de makers de donkere kant tonen van wat eigenlijk gepercipieerd wordt als good feeling music (dixieland/New Orleans jazz). Dit voelt bij momenten bijna als horror zelfs, met rauw geweld, al is er toch ook steeds een artistiek poëtische kant aanwezig. Het waren ook effectief rauwe dagen in die tijd, met een hoog sterftecijfer vooral onder de zwarte bevolking, armoede, massale prostitutie. En hier komt dat grotendeels aan bod. Ook de raciale spanningen komen aan bod. Naast het Armstrong incident is er het (historisch correcte) spanningsveld tussen zwarte bevolking en creolen (‘mixed’ personen), waarbij creolen zich voorstaan op hun Europese afkomst en zich distantiëren van de zwarten.

Al denk ik wel dat je echt een jazzfan moet zijn met interesse in de origine van het genre om deze film ten volle te appreciëren. Voor deze mensen is het dan wel een genot om Wynton Marsalis en kompanen bezig te horen. Het is maar de vraag of Bolden ooit echt zo goed geklonken heeft. Maar het is wel zeker dat hij mee de bakens heeft verzet van een muziekgenre - jazz - in ontwikkeling.