The Report (2019)

uitgebreide recensie rond de vraag van propaganda en politieke invloed.

Niks geen gortdroge praatfilm, maar een behendig en sluw gemaakte film van Amerikaanse makelij die een ongenuanceerde lofzang is op het zelfreinigende vermogen van de Amerikaanse democratie, enkel en alleen door de inzet en vastberadenheid van 1 individuele held, en hierbij weet te ontsnappen aan typisch Amerikaanse filmvalkuilen, zoals een romantisch liefdesdraadje in het weefsel van het hoofdverhaal, en met een aftiteling waarvan de vormgeving mij deed glimlachen.

Ongenuanceerd? Zeker. De CIA wordt afgeschilderd als dé boosdoener die als grootmacht vecht tegen de eenzame engel in de persoon van Daniel Jones. Het geopperde dilemma - is alles geoorloofd om een volgende aanslag op Amerika te voorkomen? - doet geen filmkijker meer twijfelen. Alle sympathie ligt al snel bij de held die na jarenlang zwoegen een rapport schrijft van 7.000 pagina's dik dat natuurlijk uit de openbaarheid gehouden moet worden. . Er is niet veel fantasie voor nodig om te raden hoe dit afloopt.

Lofzang? Zeker. Alle modder die de afgelopen jaren naar boven is gekomen als het gaat om racistisch optreden van politie, martelpraktijken van de CIA, wapenbezit van de Amerikaanse burger, etc. etc, al die modder wordt weggespoeld met het welriekende badschuim van het systeem dat het toch maar mooi mogelijk maakte om die modder naar boven te halen. Aldus creëert Amerika een vrijbrief voor onheus gedrag, mits de waarheid uiteindelijk maar boven tafel komt.

Deze film is hiervan een wel heel geslaagd voorbeeld, waarnaar je geboeid kijkt en waarna je beseft dat je je mond moet spoelen.

Dit is een belangrijk, veelzeggend verhaal dat door de Trump-treurnis van de laatste 3 jaar al in de vergetelheid lijkt te zijn geraakt. Adam Driver speelt de rol van Dan Jones, een toegewijd, maar vrij onervaren staflid in dienst van de Amerikaanse Senaat, die van Dianne Feinstein [Annette Bening] de opdracht krijgt om een klein team te leiden dat "alle relevante documenten" betreffende de 'enhanced interrogation techniques' moet lezen van de CIA. Er is geen twijfel over de aard van de toegepaste technieken - in de volksmond zouden we het simpelweg 'martelen' noemen - maar wel over de rechtvaardiging van het gebruik daarvan en de vermeende wetenschappelijke onderbouwing voor de bewering dat deze 'technieken' werken.

Het probleem is dat het verhaal puur bureaucratisch is: Jones leest documenten, vindt zaken die hij graag naar buiten zou brengen, de CIA ontkent het en doet er alles aan om de inhoud van het onderzoek geheim te houden en de geloofwaardigheid van de sleutelfiguren achter het onderzoek te aan te tasten. Scott Z Burns doet wat hij kan om het verhaal open te breken en Driver en Bening leveren prima werk af, maar het is vooral een hoop blabla.

Kon me niet echt raken, deze integere maar wal al te praterige weergave van wat nog niet zo lang geleden terecht een heikel thema was. Klinisch en afstandelijk, op het saaie af, misschien moet je ook in de USA wonen om de echte affiniteit met het onderwerp te voelen. Al met al: waar is Oliver Stone als je hem nodig hebt?, die had ongetwijfeld meer drive gecreëerd in deze film zonder hoogtepunten. Wel een intense rol van de alleskunner Driver, een megatalent waar we nog veel van gaan zien. Ook mevrouw Bening heeft een overtuigende bijrol, maar goede acteurs maken helaas nog geen goede film.

“You may not realize, but we were trying to protect this country from people who wanna destroy everything we believe in.”

“You may not realize it, but we are trying to do the exact same thing.”

Indrukwekkend. Het verhaal is interessant, het acteerwerk van Driver en Bening is fantastisch, en ondanks het taaie onderwerp zorgt regisseur Scott Z. Burns ervoor dat The Report geen moment verveelt. Een sterk punt van het script is ook dat er geen partij wordt gekozen, en zowel de Republikeinen als de Democraten komen niet ongeschonden uit de strijdt (hoewel de Democraten met de grootste moeite uiteindelijk wel instemmen met het publiceren van het rapport).

Het grootste minpunt van de film is dat het allemaal wel ontzettend droog is, en hoewel Driver fantastisch is blijft Daniel Jones als personage wat eendimensionaal. Jones had buiten zijn werk om ook geen leven, dus op zich is het wel logisch dat we weinig te weten komen over zijn leven en drijfveren. De beelden van de martelingen hebben we al vaker gezien, maar het blijft ijzingwekkend en verschrikkelijk om naar te kijken.

Politieke thriller over een omstreden onderzoek dat een Amerikaanse senaatscommissie destijds liet instellen naar de ondervragings- en martelpraktijken van de CIA na de aanslagen van 9/11. De film, die grotendeels gebaseerd is op een artikel in het tijdschrift Vanity Fair (juli 2007), richt zich vooral op de tegenwerkingen die de onderzoekers ondervonden bij de samenstelling en vervolgens de publicatie van het rapport.

Liefhebbers van politieke thrillers komen ruimschoots aan hun trekken. Ik vind het een informatieve en onderhoudende film met een toegankelijk verhaal en degelijk acteerwerk van Adam Driver en Annette Bening. Opmerkelijk dat de film de echte namen van alle betrokkenen gebruikt. Aandacht ook voor de slotcredits: een niet zo subtiel grapje van de filmmakers.

Ik kan me voorstellen dat de mensen van de Amerikaanse inlichtingendienst niet staan te glunderen bij het zien van deze film. Maar het is altijd raadzaam jezelf af en toe een spiegel voor te houden.

Goeie film over een klein team die onderzoek doet naar de Amerikaanse verhoormethoden de zijn gebruikt na 9/11. De eerste helft is wat ingewikkeld aangezien er flink wat informatie voorbij komt. De tweede helft bevat wat meer dramatische ontwikkelingen. Een film over de werking van het systeem en de interpretatie van de wet en woorden. Zeker boeiend, maar als film minder meeslepend dan het had kunnen zijn. Een kleine 3.5 sterren.

Qua onderwerp (na 9/11 krijgt Daniel Jones, onderzoeker voor de Senaat, de opdracht om de verhoortechnieken van de CIA aan de kaak te stellen) inmiddels een beetje achterhaald, maar toch is de film fascinerend en meeslepend. Dit is deels te danken aan de heldere vertelwijze, deels aan de prima cast. Adam Driver is uitstekend in de hoofdrol. De overdaad aan dialogen zal niet iedereen kunnen bekoren, maar als je geïnteresseerd bent in doofpot-affaires is dit zeker een aanrader.

De waarheid is niet interessant.

Iedereen met een klein beetje gezond verstand snapt dat martelen niet echt betrouwbare informatie oplevert. Maar in Amerika ligt dat natuurlijk anders, en zeker als het politiek allemaal wat gevoelig ligt en er de afgelopen jaar of twintig alles aan elkaar gelogen is om het verhaal van de politiek maar rond te krijgen. En dat is ook waar de film het bij mij niet redt - het is allemaal een tikje te mak, en waar het voor een Amerikaan misschien spannend en interessant is blijft het voor mij allemaal wat voor de hand liggend. Misschien ook omdat er al genoeg in de pers geweest is.

En dat is eigenlijk best jammer, want dit soort bericht kan niet hard en vaak genoeg gebracht worden. Alle overheden wereldwijd zijn hun raison d'etre kwijt, zijn zoekende hoe ze verder moeten nu democratie steeds moeizamer en lastiger wordt. Dan zie ik in dit soort uitwas een duidelijk motief van wat in ieder geval wel nodig is - een ethiek die boven alles verheven moet zijn. Zoals we dat vroeger ooit geleerd hebben met de woorden 'eerlijk duurt het langst', bijvoorbeeld.

Zonder ambiguïteit? Ongenuanceerd? Vreemd dat ‘The report’ het hier zwaar te verduren krijgt. Ja hoor, vreemd. Vreemd dat we blijkbaar niet kunnen geloven dat de CIA deed wat ze schijnbaar gedaan heeft: de waarheid systematisch verhullen, een onafhankelijk onderzoek boycotten, alle middelen aangrijpen om gemaakte fouten te maskeren, … Dat is een ongemakkelijke waarheid, maar als het dé waarheid is (cfr. het uiteindelijke report, en al wat daar uit voortkwam, dus waarom zouden we daar aan twijfelen?), waarom zou daar dan "ambigue cinema" over moeten gemaakt worden? Moeten we eeuwig dubben over wat we na lang vorsen eindelijk zeker weten?

De aantijgingen van partijdigheid in het debat zijn wat mij betreft overigens ongegrond. ‘The torture report’ stelt hardop enkele voor de hand liggende vragen over de grenzen van de moraal in de context van immorele daden van vermeende terroristen. Het discours van het script is haast té doorzichtig, maar als toeschouwer word je toch mee aan het denken gezet. Dat volstaat. Dat twee psy-goeroes als duur betaalde kwakzalvers worden geportretteerd is misschien te weinig ambigu of ongenuanceerd, maar is het verboden om als wetenschap verpakte arrogantie en gezwets keihard aan de kaak te stellen, als je weet wat dat gezwets veroorzaakt heeft aan menselijk lijden?

Bovendien heeft Scott Z. Burns ook oog voor de gaten in de kaas binnen de democratische vleugel. Onder het mom van verzoening wil Obama geen klopjacht organiseren op zijn republikeinse voorgangers, laat staan dat hij verdere verwezenlijkingen wil hypothekeren door zijn nek uit te steken. Kortom, ethiek is handelswaar, moraal is inwisselbaar naargelang de grotere politieke strategie, goed en kwaad zijn relatief in het epicentrum van de macht, want regeren is scoren en scoren is het spel juist spelen. En dus? Dus blijft waarheid en gerechtigheid onuitgesproken, all for the sake of power? Als dat de democratische rechtstaat is, dan salut en tot nooit meer! En nu vraag ik u, is dat geen belangrijke kanttekening die de regisseur in de marge van zijn film maakt?

John McCain vat het al bij al goed samen: hoe we anderen behandelen, zegt alles over onze innerlijke beschaving – een beschaving die we moeten opbrengen om een toonbeeld te zijn voor de rest van de wereld. Lees: het betreft een noodzakelijke terugblik om in de toekomst verdere radicalisering en terreur te voorkomen, om het Westen niet gehaat te maken in andere delen van de wereld.

- terzijde: ah, natuurlijk is ‘The report’ zo Amerikaans als maar zijn kan, met mooie plaatjes van Washington D.C. en een geïdealiseerde protagonist. Hoewel ook die zich in de laatste shots schijnbaar zit en loopt af te vragen waaraan hij ettelijke jaren van zijn leven heeft gewijd. Hoezo, ongenuanceerd? Enfin, door dat picture perfect America moet je heen kijken. Als Europeaan is dat toch niet te veel gevraagd? -

Dus, zonder ambiguïteit? Wat, ongenuanceerd? Wie dat beweert, heeft gewoonweg een nieuw paar lenzen nodig. LensOnline.nl, aanbevolen!

3,5*