Brzezina (1970)

Ik ken niet alle films van Andrzej Wajda (wel veel), maar deze kende ik niet. Het moet zeker één van zijn beste films zijn. Het verhaal houd je in z'n greep, de film lijkt veel langer te duren dan die 100 minuten, de fotografie is prachtig en je zit ademloos te kijken naar twee acteerkanonnen: Daniel Olbrychski als de gemelijke Boleslaw, die nog steeds treurt om de dood van zijn vrouw en de doodzieke, aan het laatste stadium van tuberculose lijdende Stanislaw (Olgierd Łukaszewicz), die zijn broer al jaren niet gezien heeft en langs komt om te sterven.

Tegenover het huis ligt het berkenbos, met het graf van de gestorven vrouw, dat symbool staat voor zowel vergankelijkheid als de eeuwige natuur en dat de komst van een nieuwe lente aankondigt. Stanislaw speelt de clown als hij op zijn piano vrolijke deuntjes roffelt om de wanhoop over zijn vroege dood de baas te blijven. En dan is er nog de kleine Ola (Elzbieta Zolek, een natuurtalent), die in de vroegere minnaar van haar moeder meer een vader ziet dan haar echte vader, die zijn boosheid en wanhoop op haar botviert. Genoeg drama dus. Maar het wordt nergens te veel. Het blijft goed gedoseerd en de afloop is optimistisch.

Wajda koos in de jaren zeventig en tachtig regelmatig voor films die in het vooroorlogse Polen spelen, zoals 'The Maids of Wilko' (1979) en 'Chronicle of Amorous Accidents' (1986). Nostalgisch, vaak wat melancholiek en lethargisch. Dan kon hij prachtige landschappen laten zien, zijn publiek even laten ontsnappen aan de grauwe werkelijkheid en het communistische regime te vriend houden door de inertie van de bezittende klasse 'aan de kaak te stellen'. Ik ken deze drie, misschien zijn er meer. Maar het zijn met groot vakmanschap en veel liefde gemaakte films.