Meningen

Psychologisch een meesterwerk, cinematografisch gemiddeld, soms gewoon pover; deze prent. Dat zal wellicht ook wel de reden voor de onbekendheid van deze film zijn. Buitengewoon knap plot dus. Het einde is wel goed, maar niet meteen 'metaverheffend' als de rest van de film. Tot slot wou ik de volgende zinsnede met jullie delen: Wat is die Emmanuele Seigner op haar leeftijd nog een lekker wijf zeg, jezus.

Bij vlagen geniaal. Daarom een 4,5 sterren en net geen 5; Taxi Diver was bijvoorbeeld wel een grote aaneenschakeling van geniale diepgelaagde scenes.

Dit is typisch zo'n film die iedere keer weer een portie beter wordt als je tot een revisit besluit. Waarom? De genialiteit ontwijkt bombastische vertoningen, maar manifesteert zich in haar subtiliteit. Het is niet makkelijk deze geniale momenten in woorden te omvatten, maar de stijl doet mij erg denken aan Jackie Brown. Hoe de scenes aan elkaar gekoppeld worden bijvoorbeeld. Plus natuurlijk de 'randomness' waarmee de hoofdrolspelers kogels door elkaars kop jagen.

Die randomness vertaalt zich ook in Jack Nicholsons personage. In tegenstellingen tot zijn illustere 'voorgangers', denk aan een Vito Corleone of Jimmy Conway, lijkt de man volledig gespeend te zijn van enige ideologie of filosofie. Niemand anders dan Nicholson had een dergelijke rol zo kunnen vertolken, ook De Niro niet. Matt Damon en Leonardo DiCaprio imponeren niet, maar vallen ook zeker niet door de mand. Alec Baldwin mocht af en toe zijn Glengarry Glen Ross act weer opvoeren. Eervolle vermelding voor Martin Sheen, wiens degelijkheid perfect bij zijn rol past.

Had trouwens een tijd terug ergens gelezen dat Scorsese dit als zijn enige film beschouwde waarin een 'plot' voorkwam. Interessante frase voor Scorsese kenners/idolaten.

Dit is geen film meer, dit zijn sketches. Het meest opvallende is dat context helemaal niet geboden wordt. Waar staat die school ergens? (Die school ziet er overigens nog opvallend verzorgd uit.) Wie zijn die kinderen, wat is hun achtergrond? (alleen van het zielige obesitasmeisje komen we het een en ander te weten) Wat heeft dat meisje dat bij hem inwoont, behalve dat ze hoer is en eigenlijk best lief, nog meer meegemaakt - ja ze heeft niemand meer maar hoe is dat zo gekomen?

Dat alles maakt het moeilijk om een verhaallijn met logica te ontwaren. De existentialistische thematiek ligt er dik bovenop, maar dan moet je daar ook een verhaal bij geven. We zien dat al die leerkrachten zich bijkans van kant maken, en de reden wordt gegeven, maar niet de opbouw ernaartoe. Er wordt teveel 'getelld', te weinig 'geshowd'. En dat is jammer voor een film waarin de acteurs zich lenen voor dit soort zwaarmoedigheid.

Brando lijkt alles in zijn acteerspel - mimiek, stemgeluid etc. - afgestemd te hebben op het genre waarin hij te zien is: het niemendalletje. Ergens achter zijn handelen zie je de grote acteur die emotionele krachttoeren van grote hoogten kan uitrichten, maar dit alles doet hij in een van zijn laatste films in light-versie die nauwkeurig lijkt te zijn afgestemd op datgene dat film graag wilt uitdragen. Het lijkt soms wel of Brando voor iedere opname een handvol tranquilizers tot zich heeft genomen. Het is hem hier vergeven, want het past zoals gezegd bij de setting, maar een liefhebber ziet natuurlijk liever de karakterspeler van weleer.

Dat maakt het er een niet minder aangenaam filmpje op, dat qua plot nog zeer behoorlijk in elkaar zit. Een origineel uitgangspunt wordt hier dus verpakt in een alleszins alledaags product. Dat kan men zien als een gemiste kans - men denke aan Charlie Kaufman die de nauwgezet de regisseur instrueert over de uitvoering van zijn geschrift - of gewoon nemen zoals het komt. Ik doe dat laatste, en vereenzelvig mij voor de gelegenheid met het comfort dat de film de ziel te bieden heeft.