The Beatles: Get Back (2021)

Het laat een band zien die al veel eerder uit elkaar begon te vallen. Na de topalbums die in recordtijd het licht zagen, Rubber Soul, Revolver, Sgt. Pepper, White Album en Magical Mysterie Tour was hun kruit grotendeels verschoten. Abbey Road was al een stuk minder coherent en alles wat daarna kwam liet zien dat het over en uit was.

Ze zaten op deze docu bij elkaar om nog een keer een concert met publiek te geven maar eigenlijk kon ze dat helemaal niets meer schelen. Ze zijn volkomen inspiratieloos. Het enige dat de band nog bij elkaar houdt is het wederzijdse respect van de twee hoofdrolspelers, Lennon en McCartney. Er zal ongetwijfeld rivaliteit zijn geweest maar daar is nu weinig meer van te merken. Ik denk dat John koos voor een eigen leven, samen met Ono, die anders dan vaak is voorgesteld nooit een wig heeft gedreven tussen de beide mannen. Paul had Linda en had geen moeite met Yoko's aanwezigheid. Dat is een verzinsel van de media. En het publiek wil graag een zondebok.

Je ziet hier hoe John en Paul op elkaar inspelen, niet alleen muzikaal maar op veel meer vlakken. Het wordt ook duidelijk waarom de meeste composities het resultaat waren van hun beider inbreng. Paul is de man die de kar trekt en John vult hem perfect aan. En op momenten ook andersom. Ze hebben ook voortdurend oogcontact en je ziet de ander meteen reageren zodra er iets van de grond lijkt te komen.

De rol van Harrison is bijzonder pijnlijk om te zien. Hij heeft nauwelijks inbreng, zit wat te prutsen met zijn gitaar. Soms komt hij met goede ideeën, maar laat zich keer op keer aan de kant zetten door Paul. Hij komt gewoon niet mee in de band. Paul maakt op een gegeven moment een wat cynische opmerking over Harrisons melancholieke manier van liedjes maken. Het is opvallend dat alle Harrisons songs alleen door hem zijn geschreven. Ze mixen lastig met die van de anderen. Waar Lennon en McCartney's nummers dat wel doen. Het was toen al duidelijk dat Harrisons toekomst buiten de Beatles zou liggen. Wat opvalt is dat hij niet slimste van het stel was, niet alleen muzikaal legt hij het af tegen John en Paul, maar ook intellectueel. Zijn vlucht in oosterse filosofieën zal misschien wel echt een vlucht zijn geweest, een compensatie voor zijn zachte karakter.

De docu laat zien hoe het op dat moment was, ook al worden veel zaken niet echt uitgesproken of aangeraakt. Het is voor mij een bevestiging van wat ik al vermoedde en daarom zeer de moeite waard voor de liefhebber.

Als tijdsdocument is dit prachtig.

Dat je als kijker getuige kan zijn van een stukje muziekgeschiedenis; van dichtbij de dynamiek kan aanschouwen tussen mensen, die enerzijds beschouwd worden als grootse muzikale innovators maar anderzijds, zo blijkt vooral uit Jacksons Get Back, ook gewoon mensen blijken te zijn.

Er is uiteraard weinig minder uitzonderlijk dan de samenkomst van dit viertal en hun schijnbaar voorbestemde ontwikkeling tot dé iconen uit de pophistorie. Tegelijk waren het ook vier nog altijd jonge, zoekende adolescenten. De roem, het talent, de dood van hun manager, hun contrasterende karakters en de onderlinge (machts)verhoudingen, de zelf opgelegde noodzaak voor heruitvinding en zelfvernieuwing: alles begint zijn tol te eisen. Dat deze groep zich (als nooit tevoren) onder toeziend oog van de hele wereld moest zien te handhaven en ontplooien, maakt hen dus allesbehalve 'gewone mensen,' maar klaarblijkelijk wel uiterst menselijk.

Zo wordt de hiërarchie binnen de groep aardig blootgelegd, is de wrijving doorheen sommige scenes welhaast tastbaar ongemakkelijk en heerst er vooral veel twijfel over hoe de besluitvorming als collectief gevormd moeten worden. Wat is het doel van de docu? Waar moet het geplande optreden plaatsvinden? Of zou het toch meer moeten gaan om de totstandkoming van een nieuw album? Om nog maar te zwijgen over de daadwerkelijke songs die, onder druk van een dwingende deadline, door het viertal 'from scratch' samengesmeed dienen te worden.

Paul neemt (zogezegd tegen wil en dank) de rol van leider op zich door de rest aan te sturen en de enigszins uitgebluste creativiteit van het collectief aan te wakkeren; hij neemt daarbij constant het voortouw als het gaat om de koersbepaling en artistieke uitwerking van de songs. Zijn perfectionisme en onophoudelijke aanwijzingen worden van goede bedoelingen en noodzaak voorzien (als hij het niet doet, doet niemand het), maar het kan niet verhullen dat hij de organische creativiteit er misschien meer mee obstrueert dan dat hij er momenten van chemie mee uit weet te persen. George lijdt aan creatieve verstikking en John kiest veelal de weg van de minste weerstand. Ringo is volgzaam als altijd, maar ondergaat de instructies inmiddels ook met een vermoeidheid die niet alleen uit slaaptekort lijkt voort te komen.

De docu Let It Be werd veelal beschouwd als het tijdsdocument dat het uiteenvallen van The Beatles ontegenzeggelijk had vastgelegd. Recensenten van Get Back staan nu in de rij om te verklaren dat dat beeld niet zozeer incorrect was, hoogstens incompleet. Jacksons bewerking van de 60 uur aan beschikbare videobeelden (en die eerder haastig en uit winstbejag tot Let It Be gekneed en uitgegeven werd) laat immers ook een band zien die onderling nog altijd veel lol had, leden die elkaar weten aan te sporen en inspireren, met zichtbare chemie en het unieke talent waarmee speelse riedeltjes tot muzikale klassiekers verheven werden.

Toch toont ook deze versie slechts een deel van de waarheid. De drie afleveringen worden voorafgegaan door de mededeling dat audiosegmenten zonder beeld zijn voorzien van representatieve beelden; een haast terloopse maar vooral begrijpelijke mededeling - zeker gezien het enorme, waarschijnlijk veelal fragmentarische archief aan opnames waaruit de docu opgemaakt diende te worden. De sfeer die Jackson ermee weet te scheppen overtuigt wel maar verdoezelt daarmee ook vernuftig de rommeligheid van doorlopende continuïteitsfouten en asynchrone dubs. Zeker bij herziening wekt het af en toe de vraag hoeveel vrijheid hij zichzelf kon en mocht verschaffen om het beeld te scheppen dat de makers voor ogen hadden.

Op een gegeven moment zie je Billy Preston tijdens een jamsessie lachend de studio binnenkomen. Terwijl hij zijn jas uittrekt, schiet het beeld naar een spelende Paul, die hem lachend lijkt te begroeten. Echter zien we bij de shots van Paul op de voorgrond...het achterhoofd van een zittende Preston, die het volgende shot weer doodleuk bezig is zijn jas uit te trekken. De film zit vol met dit soort edits: je gaat je uiteindelijk afvragen of de gemonteerde beelden werkelijk synchroon hebben plaatsgevonden en bekijkt zowel momenten van spanning als plezier met toenemende achterdocht. Hoeveel is er dit keer geknipt en geplakt om ons deze versie van het verhaal voor te schotelen?

Het kan de pret nauwelijks drukken: Jackson neemt de tijd om om zijn verhaal te vertellen en het van een sfeer te voorzien waar je - los van de werkelijke authenticiteitswaarde - simpelweg in mee wilt. Een slice-of-life uit misschien wel de meest bepalende periode binnen het bestaan van 's werelds grootste band. Om ons viertal, plus entourage, zo kleurrijk, levendig en haarscherp door het beeld te zien bewegen (beeld en geluid is indrukwekkend opgepoetst), hen van dichtbij te kunnen observeren; het voelt als een eer om erbij te mogen zijn en dat is wat mij betreft een knappe prestatie van Jackson.

De bijna acht uur durende docu is lang, zeker voor niet-fans van de band. Voor degenen die The Beatles hoog hebben zitten, is het echter non-stop smullen. Door ze ongedwongen ten tonele te voeren, een fly-on-the-wall-gevoel bij de kijker weet te creëren, bewijst Jackson niet alleen hoe toonaangevend hun verhaal daadwerkelijk is, of dat de verhoudingen veel complexer lagen dan we voorheen dachten, hij onderstreept bovenal dat dit viertal zoveel inspiratie heeft voortgebracht, dat we er waarschijnlijk nooit genoeg van zullen krijgen. 4,5*

Groot liefhebber van de Beatles in deze fase van hun carriere. Dat gezegd hebbende is dit wel érg gedetailleerd en lang.

Ik weet dat er al aardig wat uitgeknipt is maar het had wat mij betreft nog wel wat slanker gemogen.

Evengoed kan ik er echt niet minder dan 4 sterren voor geven al was het maar om te zien hoe enkele van mijn favorietjes van de kevers even ter plekke in elkaar worden gezet. Magnifiek om te zien.

Net zoals het nummer "Hey Jude". Duurt het maar en duurt het maar.

Het is een lange zit. Voor een Beatles liefhebber zeker interessant. Maar er is ook veel herhaling. Wat wil je ook met zoveel materiaal. Jackson heeft de regie op een fantastische wijze in handen genomen heeft. Er gebeurt zo ontzettend veel in de eerste twee afleveringen. Helaas zit daar te weinig variatie in om het de gehele tijd onderhoudend te houden. De derde aflevering is het beste en werkt toe naar dat geweldige optreden op het dak. Ongelooflijk wrang ook dat dit hun laatste optreden samen is.

Erg lang. Misschien zelfs té lang. Maar geeft een goede inkijk in de creatie van het "Let it Be" album en hoe de band uit elkaar is gegaan.

Bijzonder hoe deze beelden uit een grijs verleden het nu in worden getrokken- alsof alles zich vorige maand afspeelde in plaats van bijna 60 jaar geleden. Fascinerend inkijkje in het creatieve proces, en tegelijk een aankondiging van het onvermijdelijke einde. John speelt vaak de paljas, McCartney is serieus, maar zodra ze elkaar muzikaal vinden gaan ze helemaal in elkaar op. George is met name in het begin gefrustreerd, maar dat lijkt later wel bij te trekken. Hij stond bekend als de stille Beatle, maar op basis van deze docu was dat Ringo, want die laat bijna alles aan zich voorbij gaan. Hij kende zijn plaats waarschijnlijk en telt zijn zegeningen. Als hij dan een keer met een idee komt is het de aanzet van het niemendalletje Octopus' Garden.

Los van het maken van muziek was ook de interactie leuk om te volgen, met de producer, de crew, familieleden die even een kijkje komen nemen, Preston die aan komt waaien en meteen een prominente rol krijgt (het zou me niet verbazen als dat een beetje geacteerd was, de Beatles waren natuurlijk camera- en mediabewust). Behoorlijk genant moment als Peter Sellers even komt buurten. Ze hebben weinig met hem lijkt het, en zitten een beetje vaag te doen zodat hij twee minuten alweer vertrekt. Over de aanwezigheid van Yoko Ono- snap vooral niet hoe iemand zelf niet door kan hebben dat haar voortdurende aanwezigheid nogal ongepast was, maar ik acht de kans groot dat John haar gevraagd heeft elke dag te komen. Leuk moment natuurlijk als de stiefdochter van McCartney haar gekrijs nadoet.