The Other Side of the Underneath (1972)

Teeeeeering zeg, Prinz plaatste hierboven al min of meer een waarschuwing maar wat een deprimerende, zielsvernietigende ervaring was dit zeg, daar zijn favorieten Tarnation en Donkey Boy haast kinderspel bij. Veel rode draad valt er niet in te bespeuren maar je zou het kunnen omschrijven als een chaotische, angstaanjagende, loodzware, kolkende, abstracte holocaust van mensenlijk leed. Arden spaart haar kijker hoe dan ook nergens en lijkt pas tevreden te zijn als je volledig met je hoofd ergens ver onder het drijfzand getrokken bent. Naderhand was ik letterlijk gesloopt en ben ik met een naar, bijna droevig gevoel in slaap gevallen, zo'n gevoel als ik me voorstel dat een zojuist verkrachte vrouw moet voelen als ze met haar rok op haar enkels, bloedend tussen haar benen, probeert weer op te krabbelen of dat van een gelovige die zijn hele leven heeft geweid aan de lieve heer en er bij de hemelpoort achter komt dat hij helemaal niet bestaat. Je voelt gewoon hoe koud het, langzaam afsplinterende, beton, door het met bloed besmeurde nachthempje voelt op de blote huid van de vrouwen, hoe hun opgekropte gevoelens langzaam als een groot gevormde hand de keel afknijpen of het brein uiteen doen spatten. Het lijkt bijna als of er een poging gedaan is om al het menselijke leed in de hele wereld in een kleine 2 uur tijd te bundelen. Dat in verbinding met een horror achtige gekte verstopt onder beelden van sigaretten rokende baby's met geamputeerde benen, een, voor m'n gevoel, wel half uur durend relaas van een vrouw in het verkeerde lichaam die op schele toon de zin ''castrating mummmmyyyy'' blijft herhalen en misschien wel de engste clown sinds de uitvinding van het circus, zorgt voor de meest onaangename, intense, moeilijkst te beoordelen filmervaringen sinds... misschien wel ooit! Een film (of stuk avant garde toneel?) die ik eigenlijk niemand aan zou durven raden maar maar me gelijktijdig van afvraag hoe ze dit zolang van ons cinefielen vandaan hebben kunnen houden want ik twijfel er niet aan dat beavis, Mochizuki Rokuro, starbright boy en wellicht Verhoeven (?) hier wel mee uit de voeten kunnen. Heb de dvd daarom meteen maar even besteld en zal hem in de pakketservice doen zodra ze binnen is, en dat is na mijn semi literaire gewauwel van hierboven, dan op eigen risico. ZO! En nu ga ik een warme douche nemen, voorlopig geen kranten meer openslaan en een mierzoete Disney kijken ofzo, in godsnaam! (4*)

The Other Side of the Underneath deelt een behoorlijke dreun uit.

Wat een deprimerende film is dit. Hoe Arden de geestes toestand van een aantal jonge vrouwen die gekweld worden door dingen die in hun verleden zijn gebeurt, komt behoorlijk hard aan. Echt een hele vaste lijn zit er niet in. Er worden enkele situaties opgezet en vanuit daar krijgen we een kijkje in het hoofd van een aantal vrouwen. We zien hoe ze zich ontzettend breekbaar opstellen tegenover hun psychiater en elkaar. Onderdrukking, misbruik, geweld, zelfdestructie, zelfmoord, vernederingen. Alles komt wel een keer voorbij. Niet iets waar je heel vrolijk van wordt. En het ergste is ook nog dat ze zich al te goed beseffen dat er wat met hun aan de hand is en erg graag beter willen worden. En dat is wat de film nog meer kracht mee geeft. Niet gek, aangezien Arden net als in Separation een heel stuk van zichzelf bloot geeft.

Het acteerwerk komt zo onzettend realistisch over. Gewoon erg eng om te zien. Je gaat er echt in geloven. De blikken die ze geven, de tranen die ze op momenten laten vloeien, de emoties, de angst, de onzekerheid. Heel af en toe komt het een klein beetje amateuristisch over, maar dat geeft de vertolkingen net dat beetje meer. Zoals gezegd is het gewoon eng om te zien hoe iedereen zich in hun rol inleeft.

de visuals passen perfect bij hetgeen de film bij de kijker wil oproepen. Er komen erg weirde shots voorbij die je naast het verhaal, de situaties en het acteerwerk nog meer een gevoel van ongemak laten ervaren. Erg fijn geschoten. Daarnaast ziet het er allemaal geweldig uit. Die scene waarin een film op het gezicht van een van de dames wordt geprojecteerd is bloedmooi. En net als in Separation, speelt ook de sound design hier een grote rol. Echt geweldig hoe Arden het technische aspect van film maken net zo om armt als het verhaal en het acteerwerk.

The Other Side of the Underneath is niet een film die je na het zien snel nog eens een keertje op wil zetten. Het is echt een erg zware film die je helemaal sloopt. De indruk die de film achterlaat is er een waar je nog jaren op kan teren.

Een bombardement aan destructieve emoties en impulsen. Zeer ontregelende film die moeilijk onder woorden te brengen is en je als kijker aardig verbouwereerd achterlaat.

Gelukkig ook dat het niet enkel een droge registratie van ellende is, daar was ik vooraf een beetje bang voor. De verkniptheid van de patiënten wordt sterk verbeeld en Arden experimenteert er aardig op los qua beeld en geluid. Het soort vioolmuziek dat ik normaal gesproken wat kitschy vind wordt hier zodanig opgefokt dat het een behoorlijk ongemakkelijk sfeer schept. Voeg daar aan toe een hoop geschreeuw, gejank, gekrijs, personages die meermaals breken, vreemde erotische scenes, weirde Teruo Ishii-achtige performance arts en je hebt een aardig staaltje verontrustende cinema te pakken. Sommige stukken doen inderdaad wat aan Avant-Garde theater denken, ik kan het wel waarderen maar het zal niet voor iedereen weggelegd zijn.

Tijdens het buitenfeest vormt zich een klein dipje, maar gelukkig weet Arden zich richting de eindstreep wel weer te herpakken. Hoogtepunt vond ik trouwens toch wel die jamsessie vlak voor de buitenscene. Die bevreemdende, indringende blikken, de steeds noisier wordende muziek; echt een enorm krachtige explosie van rauwe emotie. Voor nu hou ik het nog op een ruime 4*. Indrukwekkende film.

De naam Jane Arden kwam me bekend voor, maar van het weinig dat ze gemaakt heeft, zag ik niets. Wellicht ooit iets over deze film gelezen, toen hij in 2009 door de BFI uit de vergetelheid was gehaald. Men dacht dat de film verloren was gegaan, maar dat bleek niet het geval. Kennelijk werd er tijdens deze productie zoveel drank en drugs gebruikt, dat het zo'n intense productie voor de betrokkenen was dat het theatergezelschap uit elkaar viel en de meeste leden voorgoed hun eigen weg gingen. Vooral regisseur Arden ging behoorlijk 'hard' tijdens de shoot, aldus IMDb. Dat verbaast niet als je de film ziet, hallucinant is het juiste woord. Daardoor is dit geen licht filmpje geworden. "The Other Side of the Underneath doesn't deliver a gut punch. It's like getting hit by a sledgehammer after you got run over by a car.", schrijft DVD-T op Letterboxd. En ik snap dat sentiment wel.

Niet voor iedereen dus. En ook niet helemaal voor mij, vrees ik. Maar indruk maakt het wel

3,3*