Ida (2013)

Vanaf 27 maart in de bioscoop (Cinéart)

Deze zeer interessante zwart/wit film die ik gisteren i.h.k. van Best of the Fest in Lux gezien heb kende aan het einde een bijzonder mooie dialoog. Deze luidde zo ongeveer;

Dawid: Ga je met mij mee voor het concert vanavond?
Ida: en daarna?
Dawid: Daarna gaan we trouwen en gaan we kinderen krijgen.
Ida: en daarna?
Dawid: Dan komen als gewoonlijk de problemen.

Einde dialoog.

In de volgende scène zien we Ida weer terug gaan naar het klooster. Zij durfde de vrijheid dus duidelijk niet aan en keerde terug naar de "veilige" wereld in het klooster.

Mooie film dus, waar bij gezegd moet worden dat de zwart/wit fotografie zeer goed gekozen is. Zij gaven het troosteloze beeld van het communistische Polen van de beginjaren zestig uitstekend weer. En ja, die Ida. Ze zag er zo mooi uit met die losse wapperende haren en koos toch weer voor ...nou ja, je weet wel.

4,0*

Ida, een wees die groot werd gebracht door nonnen in het klooster, wordt voor ze haar gelofte van kuisheid en gehoorzaamheid afneemt naar haar tante ‘Wanda de Rode’ gestuurd. Ze blijkt de dochter te zijn van een Joods gezin die een indringend geheim met zich meedroeg. Beiden ondernemen een road-trip om de waarheid te achterhalen. Het is niet zozeer een verhaal over antisemitisme maar over godsdienst en identiteit.

De plot is simpel maar het cinematografisch aspect laat ons heimwee krijgen naar de vroegere ‘pure’ cinema. Bij elke shot stelde Pawel Pawlikowski zich de vraag of het zin had om de camera te bewegen of in close-up over te gaan. Dit resulteerde in een sequentie van stilstaande shots die meer suggereren dan visueel voorzien. Ook voegt dit bij elke scène een mystieke spanning toe. Als Wanda aan de deur klopt van een man die misschien wel eens het ontbrekend puzzelstukje van het mysterie zou kunnen zijn, verlaat Ida het gebouw en ziet de kijker niet wat er gebeurt. De laatste shot waar de camera voor het eerst sterk verroert, suggereert dan weer dat Ida niet ongeschonden uit de zoektocht is gekomen.

Ook de manier hoe de personages in beeld worden gebracht is eerder onconventioneel. Zo komt Ida’s gezicht rechtsonder in beeld en wordt de camera altijd iets meer naar boven getild waardoor de kijker meer de hemel ziet dan het personage. Eerst dacht ik dat het een religieuze keuze was om te benadrukken dat iemand maar een onderdeel is van het geheel maar naarmate de film vorderde kwam er een andere reden naar boven… eenzaamheid.

Ida won vele awards op film festivals als Toronto, Gijon en Warschau maar de absolute bekroning is toch wel de uitroeping tot Winnaar Beste Film op het film festival van Londen in 2013.

3.5*

Bressoniaans drama over schuld, boete en verlossing. In zorgvuldig gecomponeerde 4:3 zwart-witfotografie.

Wat een parel. Een eenvoudig en krachtig verhaal, beeldschoon uitgebeeld met een prachtvrouw als hoofdpersoon. Enige minpuntje vond ik dat mij te snel tussen beelden geschakeld werd. Ik had liever langer genoten van die stillevens, en het had de film visueel meer diepgang gegeven door zo de beelden wat meer te laten spreken. Maar goed, daarom hou ik dus zo van Bela Tarr. "Ida" is zoals het is al een prachtfilm.

Oei, wat een teleurstelling. Op cinematografisch gebied een waar meesterwerk, maar dramaturgisch toch af en toe drakerig. Nooit kreeg ik een idee wat Pawlikowski nu precies wil zeggen. Iets over identiteit? Over religie? De holocaust? Of over schuld en boete?

Misschien vraagt Ida om dieper graafwerk, maar helaas zijn de personages niet boeiend genoeg om in te investeren. "Ik snap het," schampert Wanda. "Ik ben de hoer en jij het heilige boontje." Het mag dan sarcastisch zijn, ook als kijker kom je niet veel verder dan deze vlakke archetypering van de twee hoofdpersonages. De regisseur speelt veel in op de extreme tegenstellingen van nicht en tante, wat ik een beetje een goedkope manier vind om een verhaal gaande te houden. Dat het nergens geloofwaardig wordt dat de twee met elkaar optrekken en -schieten helpt dan niet mee.

Toch zonde, want het camerawerk is mooi, zo mooi dat de herinneringen aan het werk van Tarkovsky en Dreyer zich opdringen. Het nodigt uit om de film nog een keer te kijken, maar helaas moet ik me dan ook door het rommelige script heen werken.

Half geslaagde film van Pawlikowski, die enorm teruggrijpt naar de filmstijl van onder andere Dreyer en Eisenstein (qua compositie van het frame, niet montage) en als zodanig aanvoelt als een film uit een andere tijd. Je merkt nauwelijks dat dit in 2013 gemaakt is.

In hoeverre dat een probleem is valt te bezien. Ik had hier veel meer van verwacht op basis van de sterke trailer en ik hoopte misschien stiekem op iets met de kracht en zeggenschap van een Dreyer. Dat zit hier niet in. Ondanks dat het verhaal raakt aan thema's van schuld en boete is dit eigenlijk niets anders dan een coming-of-age drama, gelinkt aan het geloof, zonder daarbij theologisch te worden. Een aankomende non wordt geconfronteerd met het kwaad in de wereld, twijfelt over het geloof, maar merkt dat het haar enige houvast is. Dat is het wel. Misschien had Pawlikowski nog iets te zeggen over de holocaust, maar door totaal geen indruk te geven rond het waarom de ouders van Ida gedood zijn door hun beschermers komt dat er niet uit.

De film werkt het beste als een odd-couple vertelling met twee sterke hoofdrollen en enkele fraaie dialogen. Daarnaast is het ook gewoon een enorm mooie film om te zien, al voelt de stijl hier vreemder aan dan bij een Dreyer. De nadruk op grote ruimtes of juist afgeschermde delen lijken vaak iets Goddelijks uit te stralen, wat prima werkt als je een spirituele film maakt, maar de inhoud ondersteund het niet. Aan de andere kant, zoiets zie ik niet elke dag, dus dat maakt dit al meer de moeite waard.

Een kleine 3,5* kan ik hier net aan kwijt. Echt indrukwekkend is het niet, maar wel boeiend en uniek genoeg.

De twee hoofdpersonen in Ida, de novice Anna (die eigenlijk Isa heet) en haar tante Wanda zijn elkaars tegenpolen. De een is de sereniteit zelve, terwijl haar tante regelmatig overloopt van een nauwelijks te beteugelen woede. Als ze dan ook nog eens op een roadtrip gaan om hun familieverleden te achterhalen, is deze film eigenlijk een klassieke buddy movie. Maar dan wel een drama, en geen komedie natuurlijk. Ook in zijn originele gebruik van het smalle filmformaat 4:3 is Ida best bevredigend. De conventies van de buddy movie brengen de film echter niet tot een bevredigend einde, waardoor er nog twintig minuten film los achter de roadtrip wordt geplakt. Al met al een redelijk geslaagde film die aardig vernieuwend weet te zijn.

Langere recensie kun je hier lezen: Recensie Ida (ZUBB.nl)

Sfeervolle film

Beelden als schilderijen. Zwart-wit. Grijs. Camerastandpunt. Muziek. Het geluid van eten. Het verhaal, verlangen en keuzes. Heilig boontje en contrast. Opgesloten of vrij? Over de mens. En dan? Een oordeel. Ik pleit voor leven.

Awards voor Agata Kulesza. Terecht

Mooie beelden , sfeervol omdat het in zwart/wit is maar een saaie film.

Ik vond 80 minuten nog lang en blijkbaar meer mensen met mij in de zaal aan weerszijden .

Nogal anders dan de vorige films van Pawlowski. Zo anders dat ik benieuwd ben waar hij hierna mee gaat komen. Is het iemand die per film zijn stijlmiddelen kiest? Is dit wat hij eigenlijk wil maken? Is dit een uitstapje?

Het is enkele maanden terug dat ik dit zag en ik moet 'm nog een keer zien. Maar ik vond het toen nogal een film die zijn ambitie niet leek waar te maken. Er wordt hier terecht gerefereerd aan Dreyer en Bresson, maar stillistisch moest ik ook denken aan Oost-europese films uit de jaren '60. Maar waar de film steeds naar een moment toe lijkt te gaan waarop ik zeg maar uit de film getild wordt en het verhaal een universele vertelling wordt, gebeurde dat nooit en zat ik vooral naar een interessante stijloefening met mankementen te kijken.

Dik 3.0*

Prachtige film zoals ze tegenwoordig weinig meer worden gemaakt. Elk beeld als een schilderij. En het verhaal volgt het less is more principe, wat het moderne bioscoopvolk doorgaans nauwelijks nog trekt. Alleen daarvoor al een pluspunt. Film had wat mij betreft 2 x zo lang mogen duren, met veel langer uitgerekte shots.

Uitzonderlijk fraaie film, het verhaal en de meer dan schitterende verfilming. Wat een schoonheid.

Mooi gemaakte zwart-wit film, met knappe beelden.

Helaas in 4:3 formaat.

En het verhaal, waar ik hem uiteindelijk voor had gekocht, is bijzonder zwak.

Zo simpel, zo eenvoudig, zo klein....... maar zo intens, discreet en intiem. Zo eenzaam....

Ik heb dit kleine juweeltje al drie keer afgedraaid, waarbij ik de laatste keer steeds de pauzeknop van de afstandbediening indrukte om nog enkele minuten langer van het stilstaande beeld te kunnen genieten. Veel beelden uit de film zijn als perfecte foto's. Het einde van het verhaal maakte bij mij wat verdrietige emoties los.

Ik heb een enigszins ambivalent gevoel overgehouden aan deze film. Dankzij het dramatische verhaal is dit in potentie een prachtige film. Maar Pawlikowski doet dat verhaal naar mijn mening ernstig tekort door het wat al te uitbundig te verpakken in een kunstzinnige enscenering. Ik houd er niet van wanneer protagonisten weggestopt worden in de rand van het beeld en amper zichtbaar zijn, alsof zij er niet toedoen. En seconden lang naar een verlaten bosweg kijken hoort ook niet tot mijn favoriete bezigheden. Er zijn meer dan genoeg mensen, die daar dolenthousiast over worden. Het zij hen gegund, want ieder zijn meug. Als simpele filmconsument heb ik daar allicht niet de juiste antenne voor. Het zij zo, maar ik vind het wel jammer. Het is om die reden dat ik het thematisch vergelijkbare Pokłosie (Wladyslaw Pasikowski, 2012) een stuk beter vind.

Grappig, ik had precies het tegenovergestelde: juist het wat al te dramatische verhaaltje voelde niet in line met de adembenemende vormgeving, waardoor het eerste me ging storen.

Kan gebeuren. Ik ben niet zo van "style over substance". Kwestie van perceptie en smaak. Aardig dat wij allebei op 3* uitkomen. Hebben wij beiden om zeer uiteenlopende redenen toch nog een beetje plezier beleefd aan deze film.

Een mooie minimalistische film die veel doet met zijn bescheiden speelduur. Veel wordt tussen de regels verteld en het ziet er allemaal echt mooi uit. Het zwart-wit geeft je het idee daadwerkelijk naar beelden uit de jaren zestig te kijken, en ook de beeldverhouding en vooral kadrering vallen erg op.

Wel moest ik aan de film aan het begin wat wennen zoals ik ook aan Anna moest wennen. De film kent misschien een wat trage start (figuurlijk). Eigenlijk vond ik Anna nog wat saai aanvankelijk, maar ze wordt steeds interessanter als ze de wereld buiten haar beschermde klooster leert kennen. Ze vormt een aardig stelletje met haar zo'n beetje tegengestelde tante. Je ziet ze in de film wat naar elkaar toegroeien, maar nooit echt zoveel dat het zo'n typisch (en altijd wel goed werkend) element wordt dat je wel vaker in films ziet. Goed spel van de twee actrices ook. Trzebuchowska is zelfs een nieuwkomer. 3.5*.

Een roerende, schrijnende, verstilde, gestileerde en enigszins wisselvallige psychologische roadmovie, in zwart-wit, over een naïeve 18 jarige non in wording en haar zoektocht naar haar identiteit, die schokkende, duistere geheimen over haar familie teweegbracht. Je zou deze productie ook een eerlijke politieke reportage kunnen noemen over de uiterst pijnlijke houding van het katholieke Polen tegenover de Joodse medeburgers in de tweede wereldoorlog en daarna. In het bijzonder Agata Trzebuchowska zette een gevoelige rol neer.

Beste film, director, cinematografie, screenwriter en de publieksprijs gisteren op de European film awards.

Ja, de grote winnaar. Opmerkelijk. Volledige uitslag

Geen idee wat Pawlikowski hier nu precies mee wil vertellen. Hij pakt ongelooflijk veel thema's, behandelt ze allemaal evenveel (en net te kort) en aan het eind denk je: oké? Niet dat de film echt onduidelijk is, en met de mooie pianoversie van Bach's Ich ruf zu dir, Herr Jesu Christ is het hoofdverhaal, het coming-of-age-gedeelte dus, wel helder. Maar ja, al die rest die er nog bijgehaald wordt. Ongetwijfeld dat de geboren Pool dit gewoon kwijt wil, maar dan is 80 minuten gewoon te kort om ze allemaal goed tot recht te laten komen.

Maar goed, de film ziet er wel schitterend uit met veel strakke en kale shots, mooi zwart-wit en twee hoofdrolspeelsters die prima in hun rol zitten. Ook verveelt de film nergens en intrigeert soms best. Verder is het sfeertje van Polen begin jaren 60 erg fijn. 3,5*.

Ik moest aan Terminator 2 denken toen ik deze film zag, het bijna volledig emotieloos acteren van Agata Trzebuchowska, die de rol van Ida vertolkt. Eigenlijk zouden ze haar hiervoor voor de originaliteit een oscar moeten geven. Maar desondanks wel een mooie film, vooral de cinematografie.

Zeker niet vlekkeloos, maar toch erg mooi. Er is hier al vrij veel geschreven over de cinematografie en het moet gezegd worden: de combinatie van zwart-wit, het 4:3 formaat en de vrij extreme kadrering pakt voortreffelijk uit. Pawlikowski duwt z'n personages in Ida geregeld tegen de onderrand van het kader (en in één prachtig shot tegen de bovenrand). Dankzij de beeldverhouding levert dit bijzondere plaatjes op. Tegelijk maakt het 4:3 het geheel ook weer niet te zwaar en statig; het geeft een speels randje in mijn optiek.
Qua verhaal vond ik de zoektocht naar het onverwerkte verleden erg mooi. Wat mij betreft had Pawlikowski hier (veel) meer tijd voor mogen nemen en dan had de film kunnen eindigen met het afscheid tussen Wanda en Ida. Dit allereerst omdat je regelmatig het gevoel krijgt dat er (nog) meer in bepaalde situaties zit, als de scene langer zou zijn aangehouden (de jazz-scenes zijn hier een duidelijk voorbeeld van). Aan de andere kant ook omdat het laatste deel van de film wat mij betreft niet erg geloofwaardig is als karakterontwikkeling van Ida en het de vertelling als geheel rommelig maakt.
Wel wordt je als kijker gedwongen na te denken over de keuzes van Ida. wibro geeft hierboven reeds een belangrijke conversatie weer, maar volgens mijn ondertitels ging het toch wat anders: op laatste vraag van Ida "en dan" volgt iets van "het gebruikelijke, het leven". Als je terugdenkt aan een opmerking van Wanda in het begin, die tegen Ida zegt dat een gelofte van kuisheid niks voorstelt als je niet eerst de verleiding hebt leren kennen, zou je de laatste 20 minuten van de film ook kunnen zien als een manier van Ida om zo veel mogelijk van het leven te proeven om er vervolgens afscheid van te nemen, zo haar offer aan Christus meer waarde gevend. Geen actie uit angst dus, maar een combinatie van wanhoop en vastberadenheid, wat mooi terugkomt in zowel de dynamiek van het laatste shot als in het "Ich ruf zu dir Herr Jesu Christ".
Op zich zitten er dus wel interessante zaken in de ontknoping, maar zoals reeds gezegd zou ik er de voorkeur aan hebben gegeven volledig te focussen op de familiegeschiedenis, het voelt nu bijna als twee films in één gepropt. Desalniettemin is Ida een fraai stukje cinema.

Het eerste dat opvalt zijn de prachtige shots van oude Poolse dorpjes, die door mijn 1080p-versie haarscherp in beeld kwamen. Elk detail is zichtbaar en dat draagt zeker bij aan de kijkbaarheid van de film. De bewust gekozen kadreringen maakten het een visueel kunstwerkje, wat (mede door het stijlvolle zwart-wit) deed denken aan Bela Tarr, Andrei Tarkovsky en Schindler's List.

Toch vond ik de film niet zo geslaagd als ik had gehoopt. Het zit allemaal mooi in elkaar en er wordt bijzonder veel verteld zonder al te veel dialogen en franje, maar toch mist het iets. Misschien ben ik gewoon wat allergisch geworden voor dit soort 'stille' drama's. Een introverte hoofdpersoon 'on the road' met haar tante maakt dat het een soort arthouse buddy-roadmovie werd, weliswaar met een wat interessanter en zwaarder thema dan, laten we zeggen, Crossroads, maar qua plot gebeurt er te weinig om de hele rit boeiend te zijn.

Dat ligt gelukkig niet aan het acteerwerk. Voor een debuterend actrice is het acteerwerk op niveau (hoewel ze nu ook weer niet veel meer deed dan voor zich uit staren, laten we eerlijk zijn) en ook de tante deed het uitstekend. Het hielp ook wel dat de speelduur slechts 82 minuten was, precies de juiste lengte voor een rustige film als dit.

Tegenvallende film over een jonge, aankomende non die met haar tante op zoek gaat naar haar overleden ouders. De film speelt zich af in het na-oorlogse Polen. Ondanks de korte speelduur behoorlijk langdradig. Spaarzame dialogen en het blijft allemaal behoorlijk afstandelijk. Een moeizame film die simpelweg niet voor mij is weggelegd.

Oscar voor beste buitenlandse film, leuk!

Een sobere (welke soberheid nog wordt benadrukt doordat de film in zwart-wit is geschoten), langzame (daardoor aldoor naar het saaiige neigende) maar toch mooie film. Uiteindelijk toch net iets te simpel en oppervlakkig om superlatieven te kunnen geven.