Lola (1961)

Zwart-wit film van het nouvelle vague type zoals er vele Franse werken in die tijd in de zalen werden vertoond.

Wat opvalt is de natuurlijkheid en spontaniteit waarmee dit verhaal wordt gebracht over mensen die verlangen om uit het dagelijkse te vluchten en hun ideaal in vervulling te zien gaan. Heel eenvoudige dialogen en prachtige muziek van Michel Legrand.

Debuutfilm van Jacques Demy waarvan blijkt (wordt vermeld in het voorwoord van de film) dat de originele band verloren ging in een brand en dat wat nu te zien is een later gevonden copie is, gerestaureerd en recentelijk gedigitalisserd.

Anouk Aimée, lieflijker dan ooit (ze is ondertussen 80 jaar en is nog actief in de filmwereld) schittert in de hoofdrol maar ook meerdere andere acteurs overtuigen.

De twee films, die ik tot nu toe van Jacques Demy zag bevielen me totaal niet, maar waren ook een musical, iets waar ik Demy niet zo goed in vind. Zijn debuutfilm Lola is dat gelukkig niet en die beviel me ook een stuk beter.

Lola is het beste te omschrijven als een luchtig drama. Het verhaaltje is eenvoudig en de film wordt vooral gedragen door Anouk Aimée, die de rol van het gelijknamige titelpersonage vol overgave op zich neemt. Wat een overtuiging en wat een overgave stopt zij hier in deze rol. Dat, in combinatie met het luchtige sfeertje, maken van Lola een aangename kijkervaring.

De zwart-wit fotografie mag er ook zijn. Verder is het vooral een herkenbare film voor mensen, die ooit zelf verliefd zijn geweest en zich nog altijd goed hun eerste liefde kunnen herinneren. Die is vaak speciaal en zal je je waarschijnlijk altijd blijven herinneren. Lola roept dat romantische gevoel bij mij in ieder geval wel enigszins op.

3,5*

In tegenstelling tot Spetie hier voor mij wilde ik juist dat dit een musical was. Ik zag Lola een paar dagen na Les Demoiselles de Cherbourg en ze lijken qua verhaallijn veel op elkaar. Twee films vol romantici die zich hun eerste liefde herinneren of naarstig op zoek zijn naar de ware en elkaar en hun lot steeds maar mis blijven lopen.

Voor mij werkte dat beter in musicalvorm dan als drama. In een musical stoort het me wat minder dat het verhaal wel erg op toevalligheden en geforceerde ontwikkelingen steunde, aangezien het daar alsnog om de dans en om de muziek gaat. Voor een drama zijn de personages gewoon wat te oppervlakkig en hun problemen wat mij betreft niet bijzonder interessant. Ik moet er bij zeggen dat Anouk Aimée me hier ook wat op de zenuwen werkte. Een oppervlakkige kritiek wellicht, maar ik werd snel moe van haar overdreven gebaren, nerveuze drukdoenerij en door zichzelf geobsedeerde karakter. Het ergst van alles was hoe ze haar kind behandelde, als een soort attribuut. Gewoonlijk negeert ze hem, behalve als ze hem ruw meesleurt of wegduwt. Het is me niet eens duidelijk of de film uitgaat van het idee dat Lola ook gewoon een slechte moeder is of niet.

Toch is er ook veel sterk. Demy houdt het grotendeels luchtig, wat ook wel moet, gezien de beperkte inhoud. Daarbij zit er een flinke variatie van muzikale stijlen in, die allemaal hun plek vinden en elkaar snel afwisselen. De scènes waarin die muziek ook echt prominent wordt zijn vaak de beste en tonen de weg die Demy spoedig zou bewandelen. Als laatste valt de zwart-wit cinematografie hier sterk op. Waar veel van dit soort camerawerk vaak de donkere kanten van het contrast benadrukken, gaat Demy hier voor het tegenovergestelde, met veel nadruk op wit. Het draagt bij aan de luchtige sfeer en het ziet ook fantastisch uit.

Toch, niet helemaal mijn ding. Vooral interessant als startpunt van Demy wat mij betreft; om te zien hoe hij begonnen is.

3*

Visueel niet bijster interessant, maar wel swingend gefilmd. Prima dat de speelduur beperkt blijft, want naar het einde toe begint het minder boeiend te worden.

Bijzonder prettig is inderdaad het muziekgebruik, alhoewel ietwat incoherent: coole jazz voor de snelle luchtige stukken, melancholisch klassiek voor het melodrama.

Muziek uit Lola zou ook in Demy's musicals terugkeren, ik begon soms de zanglijn al bijna in te zetten, en ook op andere vlakken is dit een soort prequel op zijn beroemdere werk. Als musical Demy-stilo had Lola niet misstaan denk ik, het luchtige verhaaltje leent zich daar prima voor. Narratief is het even wennen, als halverwege de nogal zwaarmoedige Marc Michel een beetje losgelaten wordt als protagonist en de expressieve Aimée het stokje overneemt. Het doet de film goed. De scenes met de frenglish (of is het framerican) pratende matroos waren helaas niet zo best, toen hij ook nog op tienertoer ging met een jong meisje leek het ook nog even wat ongemakkelijk te worden. Dat viel alleszins mee, al was die sigaret aan tafel nog wel bevreemdend. Prima debuut die al zwaar leunt op de muziek maar dat is geen straf.

Stijlvolle (non-musical) film van Jacques Demy rond het personage Lola die aan de kost komt als danseres in een cabaret/bordeel. Vlotte referenties naar Gary Cooper, Marilyn Monroe en Marlene Dietrich komen daarbij langs. Zelfs in deze nog steeds vroege fase van de film werd er graag aan zelfreflectie gedaan over het medium. Of misschien heeft het gewoon te maken met de aanwezige fascinatie van Demy en de Franse filmwereld voor Hollywood?

De film staat hier en daar omschreven als romantisch drama en wordt ook gelinkt aan de nouvelle vague. Wat dat laatste betreft, valt zeker het existentialistisch sfeertje op. Een noirkantje zou je het ook kunnen noemen, en dat is helemaal niet zo gek wanneer je bedenkt dat ook de Amerikaanse film noir invloeden oppikte uit de slipstream van de Franse existentialisten Camus en Sartre.

Naast het langspeeldebuut van Demy betreft deze film ook het debuut van componist Michel Legrand. Al viel me hier vooral het stukje Beethoven op dat gebruikt werd als leidmotief in cruciale scenes. Verder een prachtige zwartwitfotografie en prima camerahantering. En genieten maar van de straatzichten uit 1960, met leuke Franse mode en dito wagenpark. Kijktip voor wie wil weten hoe het Lola verder vergaat: Model Shop (1969) is een vervolg hierop. Een heel andere film maar ook het bekijken meer dan waard.

Toch wel een erg sympathieke film met een unieke visuele stijl. Het is bijna een stripverfilming, zo consistent en ritmisch zijn de locaties en personages in het verhaal geplaatst.
Opgenomen in Nantes, een prachtige locatie voor deze film.
Anouk Aimée is eigenlijk een heel a-typische danseres. Het is niet het type vrouw dat je zou verwachten voor deze 'job'. Ze is nogal een dromerig type. Zoals bijna alle personages in deze film stil lijken te staan en vervallen zijn in melancholie. En toch ploeteren ze voort, dromende van betere tijden.
Welke keuzes maak je in je leven, of laat je het leven op zijn beloop gaan.
Er zijn opvallend veel alleenstaande vrouwen, maar nog meer matrozen. Leuke scène met het meisje dat naar de kermis gaat en vergeet waar ze voor op pad was gegaan. Het is allemaal zo speels gefilmd.
Het sprookjesachtige einde had ik niet verwacht. De jeugdvriend komt er hierbij erg bekaaid af, maar voor Lola is haar droomman teruggekeerd, en nog wel rijk ook.

Net als Les Parapluies de Cherbourg (1964) is deze eerste film van Demy een romantische film die tegelijk antiromantisch is: de dromerige hoofdpersoon krijgt het meisje waar hij verliefd op is niet. En de reden is dat hij niet haar eerste liefde is: de boodschap van de film is dat de eerste liefde de sterkste of ware liefde is. Tegelijk wordt de liefde gekoppeld aan fysieke afstand: mensen die de liefde niet vinden vertrekken om het geluk elders te beproeven en tegelijk is een fysieke afstand een beproeving die ware liefde doorstaat. En mensen reizen naar hun liefde of verlaten juist hun geliefde omdat ze hun werk elders hebben. Of ze reizen naar dezelfde stad zonder elkaar te treffen. Wat de film echter bovenal interessant maakt is de verdubbeling: de kleine Cecilia is een afspiegeling van de oudere Cecilia en lijkt dezelfde toekomst tegemoet te gaan. De films van Demy staan ook qua plot met elkaar in verband zodat ze een eigen universum vormen: zo wordt Roland in Lola afgewezen maar krijgt hij in Parapluies de Cherbourg (1964) wel het meisje dat in die film niet wacht op haar eerste, ware liefde. Zo worden de personen in dat universum steeds ouder, volwassener en cynischer en de films steeds tragischer ondanks hun sprookjesachtige kleuren en musical-achtige vrolijkheid.