Bar Bahar (2016)

Zo'n typische sfeerschets die mij wel smaakt. Fijn tempo, goed spel, sfeervolle locaties, lekkere soundtrack eronder. Ik krijg altijd zin in alcohol bij dit soort films. Maar ook erg binnen de lijntjes, met uiteraard drie personen met elk hun besognes (en uiteraard elke vorm wordt wel gepakt). Dat conflict tussen het moderne van de drie meisjes (toch wel alle drie) en conservatieve van haatdragende totaal niet-tolerante anderen is al op zich goed genoeg. Dan hoeft dat extra drama er niet bij en kwam op mij zo minder sterk over. Te geforceerd. Wel een mooie scène waar de twee 'losbandige hoeren' (of kech, hoe moeten we ze noemen?) het verkrachte hoofddoekmeisje onder de douche zetten, teder en vol liefde. 3,5*.

Intrigerende film over drie Arabische vrouwen in Israël, die vanwege hun afwijkende levensstijl in aanvaring komen met hun traditie georiënteerde omgeving. Het geschakeerde verhaal richt zich vooral op de onderlinge solidariteit, ongeacht de levenswijze. Een goed opgebouwde feministische film pur sang, met een stevig verhaal en sterke rollen van de protagonisten. Petje af voor regisseur Maysaloun Hamoud, die aan de film zowaar een fatwa overhield, een teken dat zij bij sommigen blijkbaar een gevoelige snaar heeft geraakt.

Het recht om zelf te kunnen kiezen en te beslissen over je eigen leven en er niet met de vinger te worden voor aangewezen, is het thema van deze film, die, zoals in vele andere films, de verschillen in tradities, cultuur... en vooral de ondergeschikte positie van de vrouw raak weergeeft en ook al is het verzet hiertegen sterk, gelukkige vooruitzichten blijven uit. (Zie de trieste eindscène)
Goede film, mist misschien wat diepere emotie, al had ik toch meermaals medelijden met de arme Noor.
Overtuigend acteerwerk.

Mooi en belangrijk debuut van de Palestijns-Hongaarse Maysaloun Hamoud, maar ik wil er wel een kritische kanttekening bij plaatsen. In deze Israëlisch-Palestijnse productie zoeken drie jonge vrouwen naar hun persoonlijke vrijheid tussenin ('in between') de westerse vrijheden van een wereldstad als Tel Aviv en het meer traditionele conservatisme van hun eigen Palestijnse achtergrond. De advocate Leila (Mouna Hawa) trekt doorkijkblousjes aan, speelt met de aandacht van de mannen in haar omgeving en stoot ze even schaamteloos weer af. De partygirl en DJ Salma (Sana Jammelieh) verbergt haar tatoeages en piercings voor de ontmoetingen met huwelijkspartners aan de familietafel, maar wijst ze keer op keer af omdat ze heimelijk eigenlijk meer van de damesliefde is. De studente Noor (Shaden Kanboura) heeft een traditioneel huwelijk in het vooruitzicht met een vrome moslimman, maar begint aan zijn intenties te twijfelen als ze steeds meer restricties opgelegd krijgt wanneer ze haar eigen pad volgt. Voor alle drie de vrouwen geldt dat ze niet kunnen ontsnappen aan de beklemming van hun traditionele achtergrond - hoe vrijgevochten of eigengereid ze ook zijn, ze zullen uiteindelijk moeten breken met iets.

'Bar Bahar' (2016) is een krachtig vrouwenportret met drie ijzersterke actrices in de hoofdrol. Het is subtiel en genuanceerd in hoe het de dynamiek van onderdrukking niet per se alleen naar voren laat komen in explosieve confrontaties, maar juist ook op de momenten dat ze zich veilig wanen en hun eigen beslissingen lijken te nemen. Als de anders zo stoere Laila een maaltijd kookt voor haar nieuwe vriendje en vreest dat hij haar zal afwijzen omdat ze tekortschiet in haar kookkunsten, of wanneer diezelfde jongeman haar erop wijst dat het echt klaar moet zijn met kettingroken als ze straks in aanraking komt met zijn familie. Of wanneer Noor in het trapgat staat met haar verloofde Wissam en hij iemand voorbij ziet komen met een plastic zak vol bierblikjes. Hij probeert vervolgens zijn toekomstige vrouw te overreden met Koran-citaten over de deugdelijkheid van een beschermde moslimvrouw die niet in aanraking komt met zondige verleidingen. De film is sterk wanneer het het de innerlijke strijd schetst van haar hoofdpersonages door die relatief onbeduidende momentjes waarop de impliciete machtsverschillen tussen geslachten aan de oppervlakte komen. Hoe bevredigend ook als Laila, Salma en Noor hun momentjes van verzet vinden als verzet tegen rigide zeden- en gedragsnormen.

En toch wringt er iets. 'Bar Bahar' (2016) is ogenschijnlijk apolitiek en neutraal, maar ergens houdt het de tegenstelling in stand van 'de Palestijnse gemeenschap' als repressief en dwarsboomt ontwikkelingen tegenover 'het westerse Tel Aviv' als promotor van individualiteit, vrouwenemancipatie en eigen keuze. Ik ben als 'westerse kijker' ook meteen op de hand van het vrouwenverzet en de roep om emancipatie van deze drie hoofdrolspeelsters. Maar zijn ze daarmee wel zo'n eerlijke representatie van de struggles waarmee Palestijns-Israëlische burgers mogelijk worstelen met hun eigen identiteit. Zou het beladen grensconflict echt zo weinig invloed hebben op hoe ze zich tot hun eigen Palestijnse achtergrond verhouden? En zijn er niet ook identiteitsproblemen omdát ze vanuit hun minderheidsachtergrond te maken krijgen met andere subtiele vormen van buitensluiting en racisme/discriminatie? Het kan best dat mijn beeld van Tel Aviv écht niet klopt met de werkelijkheid, maar ik ben enigszins sceptisch dat deze politieke, raciale en etnische breuklijnen hier volledig schitteren door afwezigheid. Al blijft het niettemin een krachtig beeld als die brandende sigaret onverzettelijk uit de roodgestifte lippen van Laila steekt.

Over onderdrukking van vrouwen, en/of hun gebrek aan vrijheid, zijn er al tal films van gemaakt, al dan niet gekoppeld aan welke religie dan ook (voorzover ik weet worden vrouwen in elke religie als ondergeschikt aan de man behandeld). Deze film hapert wat mij betreft, er zijn genoeg betere films die dit thema veel beter weergeven en de kijker ook weten te raken. Ik weet niet goed hoe ik naar deze film moet kijken, is het een oprechte maar erg ongelukkige kijk van een onervaren regisseuse, of is het regelrechte uitbuiting van het thema wat we hier te zien krijgen? Ik neig naar het laatste.

Wie de film sponsort lijkt me duidelijk, na het bekijken moest ik toch even luchten zodat alle sigarettenrook dat door het scherm kwam uit de kamer was verdwenen. Het ene sigaret heeft de mond niet geraakt of de volgende wordt alweer aangestoken. Geen wonder ook dat halverwege de film de aansteker op was, in 96 minuten is meer dan een slof opgerookt. Dit doet me twijfelen aan de oprechtheid en de aanwezigheid van enige morele motieven van de regisseuse. Vrijheid staat in deze film gelijk aan overgave aan harddrugs, sigaretten en drank, want dan pas ben je vrij. Maar volgens mij is verslaving juist het tegenovergestelde van vrijheid. Continu wordt er een associatie gelegd tussen roken en vrijheid. In hetzelfde rijtje lijkt ook homoseksualiteit te worden geplaatst, haast ook als genotsartikel die je consumeert wanneer je vrij bent.

In de film zien we een ruzie ontstaan omdat de rokende dominante man wil dat de vrouw stopt met roken, het antwoord van de vrouw komt erop neer dat ze niet van plan is om sigaretten of cocaïne op te geven, want de man gaat dat ook niet doen (het is immers zo lekker). In Palestina wordt cocaïne snuiven kennelijk als iets negatiefs ervaren, terwijl ze in het vrije westen schijnbaar cocaïne omarmen, zonder cocaïne te snuiven ben je niet echt vrij. Een rare kijk dus op vrijheid, ik denk dat vrouwen in Palestina zich in werkelijkheid om hele andere zaken zorgen maken dan over het scoren van een lijntje, het nuttigen van een biertje of over het snel oproken van een slof.

Dan de vrouwenonderdrukking zelf. Het oogt allemaal heel cliché, maar ook erg feministisch in negatieve zin. Alleen de vader van de meest conservatieve/religieuse vrouw wordt hier in luttele seconden als liefhebbende man getoond. Ik vraag me daarbij af waar ze dan dat streng religieuse vandaan heeft met zo'n lieve open vader, dat strookt niet met elkaar. Een andere sponsor van de film lijkt me de staat Israel, in de film vind je niet het minste spoor van onderdrukking van Palestina als land, alsof het niet bestaat.

Een film die, op een enkele scene na, niet boven de middelmaat uitkomt en het doel behoorlijk lijkt te missen. Hele magere 2*.

Bar bahar is geen slechte film, maar overtuigde me ook niet helemaal. De idee wordt zeer vaak in films toegepast door een duo (in dit geval een trio) te introduceren die allen sterk van elkaar verschillen. Het levert vaak boeiende cinema op. Ook hier vallen de tegenstellingen tussen de verschillende vrouwen op. Vooral Nur springt hier in het oog als streng religieus opgevoede moslimvrouw. Haar prins op het witte paard is niet wat het is en ze twijfelt over haar toekomst.

De meer vrijgevochten andere dames hebben het daarentegen ook niet makkelijk. Salma out zich als lesbisch en dit valt niet in goede aarde bij haar vader. Schrijnende scènes waren dat. Laila is de meest vooruitstrevende van het trio en laat zich niet leiden door een man. Zij wenst nooit naar de pijpen van een man te dansen. Het trio voelt zich samen ook gesterkt en de film krijgt een feministische toon. Interessant ook om verschillende gebruiken en culturen in een divers land bij elkaar te zien.

Toch beklijft het allemaal niet optimaal. Ik kon er net onvoldoende de totale aandacht bijhouden. Er wordt trouwens ook nogal wat afgerookt in de film. Te veel zelfs, want ik begon me eerder daarop te focussen dan op de film zelf. Nipte voldoende in een milde bui.

Prachtfilm! Zou iedereen hier moeten zien; zo begrijpen we beter het soms heel foute gedrag van de mannen, die van ginder komen.