Computer Chess (2013)

Tamelijk obscure film, in retro zwart/wit geschoten, over een schaaktoernooi in 1980 waarbij de deelnemers via computerprogramma's met elkaar strijden. Visueel best leuk gedaan; je hebt het idee naar een afgeragde VHS-videoband te zitten kijken, maar inhoudelijk wordt het gaandeweg allemaal wel heel vaag en bizar. Uiteindelijk is het lastig de aandacht er nog bij te houden, ondanks de soms best grappige knullige humor.

"Do you think a human being will ever beat a person at chess?"

Ik had eigenlijk een soort van 'mockumentary' verwacht, nu is het wel een erg wazig geheel geworden.

Ik moet zeggen dat het op zich goed begint met het toernooi en de nerds, maar gaandeweg is de film mij kwijtgeraakt. Het schaaktoernooi zelf stelt eigenlijk niet zoveel voor; de nodige spanning ontbreekt volledig en het eindigt met een anticlimax.

In het tweede deel lijkt Computer Chess meer de surrealistische kant op te willen gaan, door er een diepere laag aan te geven met: wedergeboorte en de existentie van de mens. Deze wending had ik niet echt verwacht en hoefde voor mij eerlijk gezegd niet zo.

Wat wel is gelukt, is de jaren '80 setting. Het lijkt allemaal tot in de details te kloppen. Best knap moet ik zeggen, want ik neem aan dat het budget niet groot is geweest. Wat het helemaal afmaakt is de 4:3 aspect ratio en het flikkeren van het beeld, alsof je daadwerkelijk naar een oude videoband zit te kijken. Ik snap alleen niet waarom er in één scène opeens wordt overgeschakeld naar kleur, ik zag er niet een bepaald doel achter.

Al met al is dit gewoon geen film voor mij. Wees gewaarschuwd als je - net zoals ik - een mockumentary verwacht te zien, want dat is deze film absoluut niet.

2,0 Sterren.

Het was wel even schrikken de eerste tien minuten. Deze film ziet er technisch gezien zo gelimiteerd uit (en dan niet alleen de computers) dat ik even dacht dat ik naar veredelt YouTube-filmpje zat te kijken dat ook nog eens slecht geupload is. Bujalski heeft nogal wat goed te maken bij mij vanwege Mutual Appreciation en even had ik het gevoel dat hij hier een film gemaakt had die zich ervoor schaamde een film te zijn. De openingsscènes zijn wat dialoog betreft ook nog eens verschrikkelijk suf, wat ook niet helpt.

Gelukkig wordt het snel al wat leuker. Het is vooral een geinig tijdsbeeld met een tamelijk uniek onderwerp. Erg knap dat alle personages nerds zijn, maar tegelijkertijd wel totaal verschillende nerds. Zoals wel vaker bij dit soort utragoedkope films is de cast niet altijd even goed, maar wel een flinke stap voorwaarts ten opzichte van Mutual Appreciation en Myles Paige als Papageorge is zelfs enorm genietbaar.

Persoonlijk vond ik de wat meer voorstelbare situaties het beste werken. Een klein ogende film als deze komt het beste tot zijn recht als hij qua ideeën klein blijft op de een of andere manier. Thema's rond wedergeboorte en een poging tot surrealisme vallen te veel uit de toon, even als de matig uitgewerkte conspiracy theory. Daarnaast, hoewel de technische beperkingen hier alles behalve een mooie film opleveren (is dit überhaupt nog wel aan te zien op het grote doek; mijn tv leek al te groot) is het ook weer niet een sterk idee om af en toe even een willekeurig filmtrucje erin te gooien. Zo'n zwart-wit-inversie bijvoorbeeld. Leuk als je er een plaats voor weet te vinden, maar nu lijkt het net alsof de regisseur voor het eerst erachter komt dat de camera ook meer kan dan iets registreren. Het is het soort basis-geëxperimenteer die veel filmmakers al zat zijn vóór ze naar de filmschool gaan.

Toch overheerst het positieve gevoel. Als komedie en als portret van een bepaalde subcultuur is het best geslaagd en de film heeft een geheel eigen charme. Het is alleen gewoon niet het meesterwerk dat critici er nog al eens van gemaakt hebben.
3*