The Brothers Karamazov (1958)

Sterk staaltje ondergewaardeerde cinema

In december 1954 startte Marilyn Monroe samen met fotograaf Milton Greene het productie MMP op (Marilyn Monroe Productions) Via dit productiehuis ging Marilyn een aantal films produceren waar ze mee een hoofdrol ging spelen. De Brothers Karamazov was er eentje van en ze zou de rol van Grushenka op zich nemen. Jammer genoeg is het er nooit van gekomen en werd een aantal jaren het project opgenomen door Avon Productions.

Ik heb nooit het boek van Dostojevski gelezen (betwijfel ook of ik er ooit aan zou beginnen) dus ik weet ook niet in hoeverre Richard Brooks trouw is gebleven aan het boek. Wat ik wel weet is dat hij er een mooi meeslepend drama van heeft weten te maken. De kracht zit hem in hoe Brooks er in slaagt om de 3 broers, 4 als je de halfbroer meerekent, die allemaal bijna het tegenovergestelde van de ander zijn toch als een familie weet neer te zetten. Dmitri is in zekere mate het hoofdpersonage en tegelijkertijd de meest gekwelde van allemaal. Hij liegt, steelt, bedriegt en twijfelt of er nu wel een God is of niet. Zijn twee echte broers daarentegen zijn daar allebei resoluut in. Voor Ivan is er geen en voor Alexi is er zonder twijfel wel één. Naast deze drie heb je nog een vreemde, slangachtige en slijmerige, Smerdjakov. Terwijl de drie ander oprecht zijn in hun geloof en stevig in hun schoenen staan als echte Karamazovs is Smerdjakov een zwakkeling. Niet geaccepteerd door de vader en gekweld door epilepsie aanvallen. Maar het interessantste personage zit toch bij de vader. Heb me altijd afgevraagd hoe je de relatie tussen vader en zoon zo kunt laten verkloten als bij Fjodor en Dmitri.

Ik weet niet meer waar maar ik had ergens gelezen dat het verhaal van Dostojevski wordt gezien als één van de meest bekende who-dunnits in de literatuur geschiedenis. De film versie dan toch niet want hoewel de film natuurlijk ook over de dood van Fjodor gaat komt dit pas aan bod in het laatste deel van de film. Dat laatste deel heeft dan ook een heerlijke climax maar het is vooral het deel daarvoor dat de film zo de moeite waard maakt. De relatie tussen de broers en hun vader is vooral in combinatie met de scènes met Grushenka en Katya om duimen van af te likken. Even terzijde, ik ben er ten vaste van overtuigd dat dit wel eens Marilyn Monroe's glansrol had kunnen zijn waarin ze de voordelen helemaal van zich zou hebben afgesmeten. Blijft toch jammer dat het er niet van is gekomen.

Ik kende Yul Brynner al van The Magnificent Seven en natuurlijk van het personage uit Cool Runnings dat overduidelijk op hem is gebaseerd. Ik moet The Magnificent Seven nog eens herzien maar het lijkt me dat hij hier een sterkere rol neerzet. Maria Schell speelde een jaar hiervoor een ijzersterke rol in Viscontis Le Notti Bianche maar hier doet ze hem nog eens lichtjes over. Geweldig mooie vrouw die ook nog eens een knap staaltje kan acteren. De scène waar ze Katya in de zeik neemt is dan ook een hoogtepunt van de film. Diezelfde Katya is trouwens ook een ijzersterke actrice. Ik prees Lee J. Cobb al voor zijn rol van Julio Madariaga in Four Horsemen of the Apocalypse maar hier komt hij nog beter over als de meest gestoorde Karamazov, de vader. Een echte karakteracteur zo blijkt. De andere broers komen op zich niet veel in beeld t.o.v. Dmitri maar moeten zeker niet onder doen. Leuk trouwens om William Shatner te herkennen die later echt bekend zou worden met zijn rol van Captain Kirk.

Ik verschiet er echt van dat dit zo slecht wordt gewaardeerd want dit is cinema met een grote hoofdletter C. Het moet niet simpel zijn geweest om Dostojevski's roman te verfilmen maar Brooks doet dit op uitmuntende wijze. Klein minpuntje is wel dat terwijl het verhaal zich in Rusland afspeelt er Engels wordt gesproken.

Dikke 4*

Richard Brooks was lang niet de eerste cineast om dit werk van Dostojevski in beeld te brengen en naar verluidt is deze filmbewerking behoorlijk getrouw aan het boek.

Hoe dan ook, erg onder de indruk werd ik nooit van deze film, noch wat het verhaal, noch wat de filmische kwaliteiten betreft.

Nochtans is Yul Brynner sterk en zet ook Lee J.Cobb een impressionante act neer.