Netflix-documentaire 'Crip Camp' is een verborgen parel: 'Verplichte kost'

De Amerikaanse documentaire Crip Camp van regisseurs James Lebrecht en Nicole Newnham is met slechts 45 stemmen op MovieMeter relatief onder de radar gebleven op Netflix. De film, die ook bekend is onder de naam Crip Camp: A Disability Revolution, verscheen in 2020 en wordt uitstekend beoordeeld door het grote publiek. Op MovieMeter staat het gemiddelde op een stevige 3,54 uit 5, terwijl er op IMDb een 7,7 wordt gegeven op basis van 8.862 stemmen. Door dat contrast tussen het bescheiden aantal Nederlandse stemmen en de hoge waarderingen kan de titel met recht een verborgen parel op Netflix genoemd worden.

In Crip Camp gaan we terug naar het begin van de jaren zeventig en kijken we mee op Camp Jened. Dit zomerkamp voor gehandicapten in het Catskillgebergte in de staat New York vormde een plek waar tieners met een beperking helemaal zichzelf konden zijn, vrij van stereotypen en labels. Waar deze jongeren zich in het dagelijks leven vaak geïsoleerd, gediscrimineerd en geïnstitutionaliseerd voelden, vonden ze op het kamp juist een sterke onderlinge verbondenheid. De eerste helft van de 106 minuten durende documentaire leunt op authentieke beelden die in 1971 op het terrein werden geschoten door het New Yorkse collectief People's Video Theater. Co-regisseur Lebrecht, die werd geboren met spina bifida, bezocht het kamp in 1970 zelf als tiener.

Van zomerkamp naar burgerrechtenbeweging

De gezamenlijke ervaringen op het zomerkamp inspireerden een groep deelnemers om een politieke beweging op te richten en actief de strijd aan te gaan voor gelijkheid. Veel van deze activisten trokken later naar Berkeley, dat diende als broedplaats voor de vroege gehandicaptenrechtenbeweging. Een belangrijk moment in die strijd vond plaats op 5 april 1977, toen voormalig kampdeelneemster en begeleidster Judith Heumann demonstranten leidde naar het kantoor van het Department of Health, Education, and Welfare in San Francisco. Het doel van deze actie was het afdwingen van de uitvoeringsregels voor Section 504 van de Rehabilitation Act van 1973.

Bij deze zogeheten 504-bezetting waren naar verluidt rond de 150 mensen betrokken. Over de exacte duur van de actie lopen de historische bronnen uiteen van 26 dagen tot 28 dagen, waarbij de Black Panther Party en de Butterfly Brigade een grote ondersteunende rol speelden om de bezetting vol te kunnen houden. De aanhoudende druk zorgde ervoor dat minister Joseph Califano op 28 april 1977 de regelgeving ondertekende waarmee Section 504 en de Education for All Handicapped Children Act daadwerkelijk werden uitgevoerd.

Crip Camp

Crip Camp ging op 23 januari 2020 in wereldpremière op het Sundance Film Festival en viel daar meteen in de prijzen met het winnen van de Audience Award. Nadat de documentaire op 25 maart 2020 op Netflix verscheen, werd in maart 2021 bekendgemaakt dat de titel door de Academy was genomineerd voor een Oscar in de categorie Beste Documentaire Speelfilm. Barack en Michelle Obama traden via hun productiebedrijf Higher Ground op als uitvoerend producenten. In de film komen verschillende oud-deelnemers als zichzelf aan het woord, onder wie naast Lebrecht en Heumann — die op 4 maart 2023 op 75-jarige leeftijd in Washington D. C. overleed — ook Lionel Je'Woodyard, Joseph O'Conor, Ann Cupolo Freeman en Denise Sherer Jacobson. Daarnaast zijn voormalig kampdirecteur Larry Allison (overleden op 16 december 2014), Ellie Abrashkin en Jean Malafronte te zien via historisch archiefmateriaal.

Reacties en streamingbeschikbaarheid

Op de reactiepagina van MovieMeter is goed te zien hoe de opbouw en thematiek van de documentaire door kijkers worden ervaren. Zo deelt gebruiker Thomas83 een score van 4,0 sterren uit, noemt hij de titel een van de beste documentaires die hij ooit zag en bestempelt hij de film als 'verplichte kost', waarbij hij specifiek de soundtrack en het slot met een reünie op de oude kamplocatie prijst. Ook gebruiker mrklm is enthousiast en omschrijft de productie als een verhaal over jongeren met een handicap die zelf opkomen voor hun rechten en door solidariteit en doorzettingsvermogen grote veranderingen teweegbrengen. Gebruiker james_cameron plaatst wel een kanttekening bij het tweede deel van de film: hij vindt de titel enigszins misleidend omdat het verhaal maar deels over Camp Jened gaat en stelt dat de documentaire na de oprichting van de politieke beweging wat wegzakt met een te hoogdravende toon, al vindt hij het kampgedeelte het boeiendst en de film grotendeels de moeite waard.

Crip Camp is voor abonnees direct te bekijken op Netflix en is daarnaast ook te vinden op YouTube. De documentaire is niet beschikbaar binnen een abonnement of als losse huur- en kooptitel op Pathé Thuis, Videoland, Prime Video, Disney+, Google Play en meJane.