The Pawnbroker (1964)

Wat je over de flashbacks zegt klopt wel enigzins Hugo. Af en toe ligt het er te dik bovenop. Toch zijn die flashbacks de enige manier om de emoties en trauma's van de hoofdpersoon weer te geven en in zijn huidige omgeving te plaatsen. Ik had persoonlijk vooral vragen bij zijn stemmingsveranderingen in de tweede helft van de film. De aanleiding hiertoe ontging me een beetje. Niettemin is de film geweldig gemaakt, en het sfeerbeeld spreekt erg tot de verbeelding. En Rod Steiger is gewoon grandioos. Ik houd het toch op 3,5 ster omdat ik bepaalde aspecten van de hoofdpersoon niet helemaal begrijp.

Het is er dan toch van gekomen.

Interessante film over onbeschrijflijk en feitelijk onleefbaar leed. Nazerman is een zwijgzame, nukkige, onverschillige, ja akelige man geworden, via flash-backs zien we de achtergronden van zijn gedrag, al is niet alles 1-2-3 te rijmen zoals kos hier al schreef.

Steiger zet een sterke rol neer en er zitten onvergetelijke scenes in de film (met name in de trein), maar de film krijgt strafpunten voor de werkelijk afgrijselijke soundtrack van Quincy Jones.

3,5*.

Enorm zwaarmoedige film, maar een sterk portret van een joodse man die 20 jaar nadat hij in Auswitz heeft gezeten, en zijn gehele familie is verloren, totaal geen emotie of gevoelens meer heeft.

Sterke rol van Steiger en sommige memorabele scènes geven deze film een meerwaarde.

Veronderstel dat Sidney Lumet toch wel één van de eerste was om een film te wijden aan de psychische gevolgen van de holocaust en de jodendeportatie uit WO II. Vergeleken met latere films zijn de beelden van de gruwel niet zo expliciet aanwezig maar er wordt toch met een aantal korte flashbacks duidelijk gemaakt waarover het gaat.

Rod Steiger is de blikvanger in deze wit-zwart film met veel sfeer, emotie en tragiek.

Ik weet het niet zeker, maar ik denk dat Movsin gelijk heeft dat dit de eerste film is die zich bezighoudt met naoorlogse trauma’s van een overlevende van Auschwitz. Net als in andere films neemt Sidney Lumet de tijd om op zorgvuldige wijze uit de doeken te doen hoe de lommerdbaas langzaam maar zeker gesloopt wordt door schuldgevoelens: “Strange, I could do nothing, there was nothing I could do.”
Diezelfde machteloosheid bekruipt hem opnieuw bij de fatale afloop van de overval bij het einde van de film.
Rod Steiger is fenomenaal in deze rol. Dat hem dat niet verder bracht dan een niet verzilverde Oscar-nominatie, zie ik als een van de vergissingen van de Academy.

Goeie film over een joodse pandjesbaas die zijn verleden in het concentratiekamp maar geen plekje kan geven. Duidelijk een product van zijn tijd, die wellicht hierdoor wel wat aan kracht heeft ingeboet. De vele, korte flashbacks werken wel goed (vooral de scene in de metro en de scene met de prostituee). Rod Steiger doet het meer dan uitstekend in een toch wel lastige rol.

The Pawnbroker werpt je vanaf de openingsbeelden in zijn bevreemdend universum: een schijnbaar idyllische flashback, gevolgd door een wat grotesk suburbia tafereel in Long Island. Vervolgens komen we in het hol van de leeuw terecht: het chaotische, ongrijpbare Harlem van de jaren '60, vol van braakliggende loten, bouwvallige tenements en schimmige handelspanden. Zo ook het winkeltje van the pawnbroker, gevestigd op 1642 Park Avenue. Laat je door deze straatnaam niet in de waan brengen dat het over een luxe pawnshop zou gaan, het glamoureuze deel van de laan begint slechts twee mijl zuidwaarts.
Deze pawnbroker, magistraal vertolkt door Rod Steiger, behoudt immer zijn koelte wanneer hij prullaria van de lokale junkies en daklozen in pand neemt. Zijn onverstoorbaar aura deed mij denken aan het flegma van de lokale videotheekuitbater hier vroeger. De pawnbroker verpinkt niet om een frauduleuze cheque uit te schrijven voor onbestaande renovatiewerken en ontvangt cash-money. Ook toen al waren louche handelszaken een draaischijf voor zwart geld en het zijn precies deze kleine ondernemingen, de ruggengraat van de economie, die grootsteden zo een fascinerende plekken maken!
Enigszins teleurstellend is dan ook dat de pawnbroker plots enorme wroeging krijgt, wat bovendien niet geheel geloofwaardig overkomt. We krijgen de indruk dat wij al twintig jaar haast permanent omgeven is door grootstedelijk verderf, maar plots komt hij tot inkeer en wij kijkertjes zijn daar bevoorrechte getuigen van? Nou moe! Ondanks de ultramoderne stilering van de film, de hectische jazz soundtrack die opzettelijk enerverend lijkt en het hyper-realistische karakter van de setting, krijgt de film vanwege deze voor de hand liggende story arc iets erg moraliserend. Je krijgt zelfs het gevoel dat The Pawnbroker het pad geëffend heeft voor hedendaagse Hollywood prestige films, die altijd een ergerlijke nadruk op martelaarschap leggen. Ik blijf de film relatief goed gezind, de symboliek ligt er immers niet té dik op. En dan jaagt het hoofdpersonage plots een nagel door zijn handpalm. Shop keep, hoeveel voor deze special edition Blu-Ray van The Pawnbroker? Eén dollar? Verkocht.

The Pawbroker is een van die films die een beetje trok aan de production code door hem gewoon zonder goedkeuring uit te brengem De film was toch al buiten de grote studios gemaakt en daardoor kon er meer. Meer naakt bijvoorbeeld. En een homoseksueel karakter. Maar de ster van deze film is Rod Steiger die een geweldige rol speelt als Joodse man met een zeer heftig oorlogstrauma (zijn gezin werd vermoord) die veel gevoel heeft uitgeschakeld om uberhaupt te kunnen functioneren. Hij leeft in suburbia met de zus van zijn vrouw en runt een pandjeshuis in een achterbuurtje in New York. Dat pandjeshuis wordt tevens gebruikt door een lokale crimineel om geld wit te wassen en in eerste instantie vind Nazerman dat allemaal wel best. Hij verliest zijn evenwicht als hij zich weer dingen toestaat te voelen. Verder krijgen we weer een fraaie soundtrack van Lumet regular Quincy Jones en een zeer sterk einde waarin Lumet al zijn kunde laat zien in het gebruiken van stedelijk decor.