Turks Fruit (1973)

Deze Nederlandse voltreffer naar Jan Wolkers roman mocht nog wel eens een beurt krijgen...De derde geloof ik en dat verdient deze verfilming van Paul Verhoeven wel.

Stuivende, ongeneerde - voor sommigen wellicht al te chockerende - erotische romance, maar ook liefde en tederheid, de realiteit van pech te hebben en ook een stevige veeg uit de pan voor een hypocriete maatschappij.

Camerawerk met expressieve beeldcomposities en vaak humoristische vondsten verdienen de aandacht maar wat dan gezegd van het verbluffend acteerwerk van het duo Monique van de Ven en Rutger Hauer. Effenaf subliem.

Lees ik daar niet dat de film destijds werd aanzien als beste Nederlandse film van de eeuw ? Juist of niet, die titel zegt genoeg.

Turks Fruit is de meest succesvolle Nederlandse bioscoopfilm aller tijden en volgens sommigen ook de beste. Gebaseerd op het net zo controversiële boek van Jan Wolkers. Zelf heb ik het boek na de eerste bladzijde maar opgegeven, maar gezien mijn waardering voor Verhoeven's latere werk wilde ik de film toch maar een kans geven.

De jonge Verhoeven wilde in de jaren '70 heel wat taboes doorbreken, waarmee hij (onbedoeld) een trend zette in de Nederlandse filmwereld. Seks word op een nonchalante, ranzige, expliciete, "realistische" en komische manier benaderd, wat nu zo typisch Nederlands is. Naast de vele verwijzingen naar seks en het oer-Hollandse gevloek bevat de film ook aardig wat ranzigheid. Waar Hitchcock in 1960 nog controversieel bezig was toen hij überhaupt een doorspoelende wc filmde schotelt Verhoeven ons een close-up van een drol in de wc, poepende honden en een flinke hoeveelheid kots voor.

Daarnaast viel het allemaal wel mee gelukkig. Het verhaal wist echter niet direct te pakken. Na wat schijnbaar plotloze seks-taferelen krijgen we een soort romance tussen Erik en Olga. Best redelijk drama, zekers als de schoonouders ook ten tonele komen. Uit het niets besluit Olga dat ze bij Erik weg wil en een onstuimige scheiding volgt. De film zakt een beetje in en Erik komt Olga nog een aantal keer tegen. Aan het einde werd de film een stuk interessanter als Erik een meeuw verzorgt en Olga op sterven ligt. De vele symbolische verwijzingen naar de dood krijgen eigenlijk hun plaats.
Jammer dat er veel omheen gedraaid wordt.

Turks Fruit is zeer aardig opgenomen. Cinematograaf Jan De Bont baseerde de realistische cinematografie met veel natuurlijk licht op The French Connection. Enkele shots waren echt prachtig geschoten en Verhoeven gebruikt leuke filmische trucjes waardoor de film onderhoudend blijft. Mooie setting van de jaren '70 en ook leuke muziek. Rogier van Otterloo maakt een prachtige romantische soundtrack, waarvoor Toots Thielemans op de harmonica te horen is.

Al met al vond ik het een onderhoudend drama. Dat hele vrijheid blijheid gedoe staat mij helemaal niet aan, maar ik had verwacht dat de seks veel afleidender zou zijn. Het is zeker niet het hoogtepunt van de Nederlandse cinema, maar Verhoeven laat zijn talent al vroeg zien.

Wat is dit een mooie film. Rutger Hauer speelt zijn rol zo goed, en Monique van de Ven vind ik ook heerlijk in deze film. Er komt erg veel seks in voor, dat is niet mijn ding, maar als ik daar doorheen kijk, vind ik het een prachtige film met een sterk verhaal, een sterke cast en veel emoties. Het bevat humor en verdriet, plezier en tragedie, een lach en een traan. Ik vind de film goed in balans en een parel van Nederlandse bodem. Het boek heb ik trouwens niet gelezen. De verfilming maakt mij wel nieuwsgierig... 4,5*

Uitstekende film over een jong koppel die verliefd worden op elkaar en gaan trouwen. Dit liefdesdrama is mooi in zijn onbevangenheid en rauwheid waarmee het geheel in beeld is gebracht. Uiteraard kan deze best bezochte Nederlandse film ooit inmiddels ook gezien worden als een oer-Nederlands tijdsdocument. Hier en daar best grappig, maar toch ook ontroerend. Rutger Hauer en Monique van de Ven hebben een prima chemie samen.

In de herziening toch een halve ster erbij.

Eén van de grote klassiekers uit de Nederlandse cinema, dan weer gebaseerd op een literaire klassieker. Nooit eerder gezien om één of andere reden. Vandaag voorrang aan verleend voor ik het opnieuw in een hoek schuif. Een drama over een vrijgevochten koppeltje, dat al dartelend, dansend en springend door het leven gaat. De film straalt de rebellie uit deze tijd uit, waarin amok gemaakt wordt met oude waarden en jongeren hun leven leiden zoals ze willen. Het is wel op het randje van de wansmaak, beetje typerend voor Nederlandse films : inzoomen op kots en uitwerpselen, en een verkrachtingsscène zorgen voor een provocerend tintje. Maar ieder land heeft zo wel dit soort classics. Zo kon ik deze film niet loszien van het Franse "Les Valseuses", niet toevallig uit dezelfde jaren. Een minpunt vond ik het vlakke weinig uitgewerkte personage van Erik Vonk. Geen ouders, geen vrienden (op die dokter na) geen verleden. Lijkt alsof hij gewoon ergens voor staat in de film. Het einde is aangrijpend en zindert na; alles is tijdelijk in het leven. Live in the moment, live each day like it might be your last.... Geen spijt van gehad; sterk geacteerd door Hauer en Van de Ven, en vat de levensgenietende instelling van de Nederlander op een ondeugende anarchistische manier samen.

Er zijn weinig films waarin het verschil tussen goede en slechte scenes zo groot is als bij deze Turks Fruit. Soms is het echt niveautje slechte B-film (praktisch elke scene waarin niet alleen Hauer en/of Van de Ven in acteren), soms is het heel mooi, bijvoorbeeld de fietsscene of het eindshot. Merkwaardige regisseur blijft het toch die Verhoeven.

Deze stond vroeger bij mijn oma als seksfilm gecatalogeerd in de kast. We hebben het dan over dertig jaar terug en de zeden zijn vandaag al wat veranderd. Nu, deze Turks fruit is alvast een herziening al kon ik me van de gewone scènes niet meer zoveel herinneren...

Een controversiële Verhoeven, alweer zou je durven zeggen. Niet in het minst door de vele seksscènes die verder gaan dan functioneel naakt. En toch vond ik ze passioneel en met stijl neergezet. Het gebruik van de wandspiegel bvb, maar ook de achteruitkijkspiegel in de auto waarbij summier de naakte Olga te zien is. Maar ook andere scènes riepen controverse op zoals de ruige taal in het begin met al die meiden of de toilet- of kotsscène.

Een dramafilm gehuld in een romantisch sausje waarbij Eric eerder een wellusteling is. Het was me niet helemaal duidelijk waarop de relatie vastliep. Prima acteerwerk overigens van Van der Ven en Hauer. Enkele erg mooie scènes ook zoals die in de regen. Een film met humor, passie, drama en controverse. Een Verhoeven dus. Mooi!

Zien en verbazen over deze zogenaamd bejubelde film deed ik me in mijn tienertijd al, net als de wazige Jan Wolkers op wiens boek het geheel gebaseerd is. Trek in een herkijk had ik nooit tot afgelopen week toen het er plotseling van kwam tijdens een 'Nederlands' getinte filmavond. Toch is het inzicht betreffende de film de afgelopen 25 jaar, want zolang is het wel geleden, niet verandert. En dat is jammer, want Turks Fruit behandelt toch zeker een aantal zware thema’s waar een ieder mee te maken krijgt in het leven. Alleen jammer dat het dan weer een Verhoeven productie is en ook die kenmerken draagt, want dat ik zelden iets met een Verhoeven film heb mag wel duidelijk zijn onderhand, en dat is met Turks Fruit idem.

Toch wil ik eerst de goede dingen benoemen zoals de thema’s rond liefde, verdriet, passie, verlies, rouw, compensatie, verandering en inzicht, ziekte, dood en verwerking. Uiteraard wordt dit heel naturel gebracht op locatie en vernieuwend gefilmd door Jan de Bont, met bijvoorbeeld de fietsscene toch wel als iconische hoogtepunt, tevens prachtig het stel op het strand met de fenomenale zonsondergang op de achtergrond. Natuurlijk is er de chemie tussen Van der Ven en Hauer en uiteraard is er de maar al te bekende tune van Toets Tielemans. Interessant is toch ook zeker de opbouw van het verhaal met het gevolg, daarna de terugblik en een poging de zaak weer op te pakken met een schrijnend en tragisch einde dat iedere mens tot op zekere hoogte zal beroeren. Dan moet ik de cast nog even benoemen met heel veel bekende gezichten zoals Manfred de Graaf, Bert André en Paul van Gorcum, de baron uit Bassie en Adriaan. Maar Monique van der Ven steelt toch wel de show want wat een plaatje die dame, dat had Jan de Bont toch maar prettig voor elkaar.

Veel goede punten zou je dan bijna zeggen waarop het antwoord ‘ja’ betreft maar ook heel hard ‘nee’ is. Want ja, zoals ik al zei, het is een Verhoeven product wat praktisch synoniem staat aan obsceniteit, iets dat je dan in de vrije tijdsgeest van de jaren ’70 moet zien naar het schijnt. Het is vrije cinema in Nederland en daar past ruimdenkendheid bij en veel naakt, dat het veel toevoegt lijkt niet aan de orde te zijn, het gebeurt omdat het kan. En zo beticht ik Verhoeven dan maar weer eens van ‘shock value’ zoals in zoveel films van hem, niets meer en niet minder. Dan de zogenaamde chemie tussen Van der Ven en Hauer die er wel degelijk is maar net zo vaak wordt afgebroken door grapjes en flauwigheden van Eric, wat is de beste man bij tijd en wijlen een paardenlul, goed ik snap dat dit ten dele bij het verhaal en het verloop hoort maar een leuk karakter waar ik iets mee heb kan ik Eric niet noemen. Om als laatste de schier onmogelijke aaneenschakeling van waanzinnig gedoe, rare gebeurtenissen, ontspoord gedrag en belachelijke dingen nog te benoemen. Dat gedoe in die auto alleen al, hoe ze stopt en weer wegrijd en tot twee keer toe een ongeluk veroorzaakt, ze kennen elkaar totaal niet met de absurde seksscene tot gevolg, het gedoe met de rits en het autoongeluk dat nog volgt, het zal allemaal symbool staan voor het turbulente leven en bewogen relatie waar in ze zich gaan bewegen, maar toch, wat een dom gedoe allemaal joh met nog zaken zoals in het begin het dansen op de tafel en rel rond het etentje, of de poging tot wip terwijl Olga haar vader een vertrek verder op sterven ligt, heb je dan nergens gene voor of remmingen? Sorry, het zal wel komen dat ik een Fries ben en buitengewoon nuchter en stug in sommige zaken.

Het mag duidelijk zijn dat ik hier heel weinig mee heb en deze film weg zet als een typische Verhoeven uitspatting die zonder remmingen van alles door elkaar jakkert en dat vooral doet omdat het kan maar verder geen enkele meerwaarde of onderbouwing heeft, en dan blijkt dat men scriptmatig nog veel meer dingen heeft weggelaten die de schokkend of obsceen zouden zijn. Dus ja, dan kan je ook weer afvragen of het zozeer aan Verhoeven of Wolkers ligt. Afijn, niet mijn ding, maar jammer blijft het wel met een verhaal waar intrinsiek toch veel meer in zit dan de uitspatting van ontspoord gedrag zoals we die nu zien.

Wie dwars door alle banaliteiten en platvloersheid heenkijkt, ziet een beklijvend verhaal over de mens en zijn worsteling met het leven, de dood en de liefde. Eigenlijk had "De Meeuw" een betere titel geweest.

Na pakweg 20 jaar deze gisteren nog eens herzien.

Een niet bepaald sympathieke expressieve kunstenaar die z'n gevoel enkel kan uitten door grof en bepalend gedrag, liefde vertaalt in sex en daarmee zijn grote liefde verjaagd, haar later weer terugvindt waarbij de rollen omgedraaid lijken. Tenminste, zo zie ik 't 'n beetje.

Gezien de tijdloze thema's zou een remake niet misstaan, wat minder grof en wat meer diepgang en nuances want 't jaren 70 toneelstuk acteren heeft de tand des tijds niet doorstaan. Zoals eerder vermeld blijft het wel een mooi liefdesdrama.

Dramatische verfilming van uitermate lomp boekmateriaal, waar regisseur Paul Verhoeven vooral zichzelf mee te kakken zet. Ongelooflijk dat een film als Turks Fruit zo'n succes heeft weten te bemachtigen, aangezien de inhoud niet veel meer te bieden heeft dan twee onuitstaanbaar gestoorde figuren die de hele speelduur lang met elkaar zitten te neuken. Subtiliteit bestaat in deze wereld amper en de scenarioschrijvers waren daar ook totaal niet mee bezig, want we komen er in Nederland klaarblijkelijk toch wel als Monique van de Ven elke scene lang uit de kleren gaat. Binnen het laatste halfuur wordt er vervolgens nog een sentimentele weg ingeslagen, maar dermate haastig gefilmd dat het geen enkele impact achterlaat. De rommelige montage zorgt er overigens gek genoeg wel voor dat er een best vlot sfeertje door de film loopt en de acteurs doen hun best met de onmenselijk slecht geschreven dialogen, maar Turks Fruit wekt vooral de indruk dat de makers naar een stel naakte mannen en vrouwen wilde kijken en wat geforceerde plotinsteken toevoegen om de kijker af te leiden van die motivatie.

Het talent Verhoeven schudt de Nederlandse filmwereld beginjaren 70 wakker met een gewaagde verfilming van Wolkers gelijknamige boek. Hauer is de getormenteerde, vitale kunstenaar: rauw, creatief en gedreven door oerdrift. Van der Ven is de , kinderlijke “droomvrouw” met rood haar, die schoonheid, sensualiteit en kwetsbaarheid belichaamt. Erotische energie botst met ziekte, rottend voedsel en dood. De Turkse vrucht zelf is het vluchtig genot zelf dat leidt tot verval.

Het scenario van Soeteman is beeldend doeltreffend maar ontbeert goed (interessant) geschreven dialogen. Hauer en Van der Ven zijn geknipt voor hun rollen, helaas ontkomen zij er niet aan dat uitgesproken teksten hier en daar een beetje toneelachtig uit de mond rollen. Turks fruit is overwegend een sterke film met enkele mindere scene's, zoals de onthulling van een kunstwerk bij het ziekenhuis, maar heeft de tand des tijds glansrijk doorstaan. Een film met impact, destijds, maar die ook nu nog het bekijken waard is. Een tijdsdocument over de jaren 70, met een nog roomblanke bevolking, dus zonder brocollistruikjes en hoofddoekjes.