Hearts and Minds (1974)

'We weren't on the wrong side. We were the wrong side.'

Een huiveringwekkende documentaire over de onvergeeflijke schade die tijdens de Vietnamoorlog door propaganda beïnvloedde en onwetende Amerikaanse soldaten is aangericht. Uiteindelijk worden de regering en de hoge officieren als de grootste verantwoordelijken beschouwd.

Naar het einde toe schiet deze documentaire recht in de roos als een Amerikaanse piloot wil aangeven hoe hij zich zou voelen als zijn huis inclusief kinderen gebombardeerd zou worden en vervolgens een halve minuut nodig heeft om tot rust te komen.

Docu die ik tijdens de vakantie op pikte voor een eurootje en als het over Vietnam gaat ben ik als snel geïnteresseerd. Daar komt bij dat de film in '75 een Oscar kreeg voor beste documentaire, nou dat moet wel wat zijn toch...? Mwoah, niet helemaal naar mijn gevoel.

Redelijk toch op zijn minst het contrast in de opening met het voor de Vietnamesen idyllische beeld van hun land en hun leven op het platteland, de boer druk in zijn rijstveld, en dan plotseling de Amerikaanse soldaten die er tussen doorlopen en wordt daarna snel overgeschakeld naar een x-aantal mensen op de teksten waarin vooral het anti-communisme beleid wordt verdedigd en er op aangeeft wordt dat de oorlog in Vietnam vooral het tegenhouden was van het voortschrijdend communisme. Andermaal wordt er daarna weer een contrast gezocht en gecreëerd tussen piloten op de tekst over hun opleiding, opdracht en het slagen daarvan tegenover een getroffen dorpje waar een oudere dame haar zus heeft verloren en weet wat nog meer.

Tot daar toe allemaal niet heel slecht maar het voelt allemaal wel wat warrig en chaotisch aan, en dat terwijl er met Lost Films of Vietnam en The Vietnam War van Ken Burns de afgelopen jaren echt kneiter goede docu's over Vietnam uitkwamen. De vlak daarna in beeld gebrachte ramptampende GJ's met twee Vietnamese dames waar je de sief overheen ziet kruipen maakt het geheel onwerkelijk, ongemakkelijk, raar en uit balans. Waarom moeten we dit zien? Maar vlak daarna lijkt toch de documentaire zijn ware richting in te slaan en intentie te tonen. Dat Vietnam slechts het toneel was waar alles zich afspeelde en het land zelf van geen importantie was nog de bewoners mag inmiddels bekend zijn. Die liepen alleen maar in de weg binnen en land qua mogelijkheden en gebruiken dat dichter bij de middeleeuwen was dan de 20ste eeuw.

Het beeld dat na de verbetering volgt toont toch vooral slachtoffers aan beide kanten. Natuurlijk waren de Vietnamesen slachtoffer, maar de verminkte 'draftees' waren natuurlijk net zo goed slachtoffer. En zo toont de docu een behoorlijke beelden van alle betrokken lagen aan beide kanten, van thuis tot in het veld, Noord en Zuid, arm en rijk, zowel politiek als economisch. En in die zin wordt een heel ander beeld getoond dan wat we al zo vaak zagen in de vorm van de jungle, tunnels, het Tet-offensief, Lang Vei, Khe Sahn of Hamburger Hill. Toch blijft het geheel ondanks de verbetering aan de rommelige kant en had het geheel bijvoorbeeld heel veel baat gehad aan een narrator. De documentaire hersteld zich dan ook van een matig begin maar top is het voor mij niet. 3.5.