El Ángel Exterminador (1962)

Heerlijke surrealistische film.

Bunuel weet met op subtiel komische wijze een prachtige analogie aan het menselijk gedrag te ontwikkelen. Iedereen bevindt zich wel eens in een situatie waar de oplossing voor de hand ligt, maar hij niet in staat is daadwerkelijk tot actie over te gaan. Bunuel kiest 20 mensen om de verscheidenheid aan reacties (representatie/doorsnede van de bevolking) voor te stellen in zo'n situaties

Sommige mensen gaan er totaal onderdoor, sommige keren zich tot de waanzin, sommigen tot God, anderen blijven rustig. Al snel wordt de schuld bij anderen gelegd voor eigen tekortkomingen, terwijl iedereen z'n lot in eigen handen blijft houden.

En ook de hulp van buitenaf is niet afdoende. De mensen blijven onbereikbaar, want de enige die de situatie ongedaan kunnen maken zijn zij zelf. Zelfs kinderlijke onschuld kan niet doordringen tot de machteloosheid van de bewoners. Het enige wat werkt is vertrouwen. Zo kan iedereen uiteindelijk terug het huis verlaten na eerst in een vertrouwde situatie aangekomen te zijn.

Erg sterk allemaal. Daarnaast blijft de film heerlijk bizar, met nogal wat vreemde en onverklaarbare gebeurtenissen, en ziet het er ook nog eens allemaal piekfijn uit. Prachtige high contrast zwart/wit. Doe daarbij nog eens een haarscherpe soundtrack en wat kan een mens nog meer wensen.

Een waar meesterwerk. 5*

Na Onderhonds reactie van 3 jaar terug toch maar een bericht achterlaten . Dit was mijn eerste kennismaking met Buñuel en toentertijd was ik er niet wild van. Het concept is leuk gevonden: een groep semi-intellectuelen zitten in een kamer en kunnen er raar genoeg niet meer uit. Het levert wat bizarre taferelen op (die wat mij betreft veel bizarder uitgevoerd hadden kunnen worden), maar dat is het dan ook. Erg karig en ik kon er niet veel mee. Misschien dat een herziening het cijfer van mij wat op weet te trekken...

Bourgeois heeft hier niet dezelfde klank als in de landen met een stricte klassenonderscheid. Hier lijkt bourgeois te slaan op wat je, als zelfbewuste 'hippe' persoon, vooral niet moet zijn. In die andere landen is het wat je vooral niet bent.

Wat Buñuel met El Ángel Exterminador lijkt te zeggen is dat die klasse, met al haar deugd en bedorvenheid, zo verstrikt is geraakt in haar eigen net van regeltjes, etiquette en conformisme. Omdat het in niemand opkomt om spelbreker te zijn en als de aanzet geeft om weg te gaan, veronderstelt een ieder dat het feestje dan maar doorgaat.

De gastheer wacht op initiatief van de gast en vice versa. De bedienden hebben hier geen last van omdat ze niet gevangen zitten in zelfopgelegde restricties van de sociale elite.

Buñuel beperkt de 'zandbak' tot die ene ruimte en laat deze gegoede burgerij, inspirators van het volk, toonbeeld van beschaving en culturele bewakers het maar uitzoeken met hun regeltjes. De uitkomst is dat ze telkens een stap terug moeten doen. De lagen afpellen van conformiteit die voor beschaafdheid en acceptatie ging.

Laag voor laag tot ze weer bij zichzelf uitkwamen.

De kerk is logischerwijs het volgende doeltwit. Of Buñuel het geloof of het instituut bedoelt blijft in het midden, maar het recept lijkt mij duidelijk. We kunnen het verhaal inmiddels wel zelf afmaken, zonder dat het Bunuel het expliciet hoeft te tonen.

Een behoorlijk bizarre film dit van Buñuel, die mij overigens erg goed beviel. Ik heb een beetje een haat/liefde verhouding met deze regisseur en gelukkig behoort deze film tot de tweede categorie.

Op de een of andere manier had ik verwacht dat dit een erg zware film zou zijn. Dat bleek echte reuze mee te vallen. Sterker nog, deze film is zelfs erg toegankelijk. Het begint allemaal erg rustig met een groep rijkelui, die een feest gaan vieren bij een van hen thuis. Daar gaat het naarmate de avond vordert steeds verder de verkeerde kant op met hen. De oorzaak lijkt haast iets ongrijpbaars, maar het is in ieder geval een mooi schouwspel om te zien.

Het acteerwerk van de groep mensen is in orde, maar vooral de dialogen zijn goed en vermakelijk om te volgen. De film kent enkele surrealistische momenten en daarnaast weet Buñuel deze film ook te voorzien van de nodige symboliek. Er komt bijvoorbeeld regelmatig een kudde schapen in beeld voorbij. Ik heb geen idee wat Buñuel hier mee bedoeld, maar opvallend was het in ieder geval wel. Verder oogt de film op filmisch vlak erg sober en daarnaast is de sfeer behoorlijk kil. Iets wat goed past bij de personages in deze film.

De hogere “kak” klasse wordt hier genadeloos onderuit gehaald door Buñuel. Dat kan ik erg waarderen, want mensen die zich altijd gedragen alsof ze beter zijn dan anderen heb ik altijd een hekel aan. Ik heb me in ieder geval prima vermaakt en zelfs een paar keer goed moeten lachen om de rare situaties waarop de personages in de film uiteindelijk terechtkwamen. Geen idee trouwens ook hoe men erbij komt dat het een drama/horrorfilm is. Persoonlijk zie ik het meer als een surrealistische zwarte komedie, en een erg goede ook.

4,0*

Ah, het is uitleg die u wenst? Zo'n beetje de meest oninteressante vraag die men kan stellen. Over dat script, dat Bunuel overduidelijk zelf schreef. Ik denk zo'n beetje dat het als volgt is gegaan. Bunuel windt zich op over de upper-class. Zo was ie nu eenmaal. Hij wond zich met name op over het hypocriete van sociale etiketten. Vervolgens was ie lekker aan het fantaseren. Wat nou als je die mensen lekker bij elkaar in een hok pleurt en ze niet weg kunnen (later tijdens het schrijven kwam ie erachter dat de reden hiervan totaal oninteressant is). Eens kijken hoe lang het duurt voordat ze niet meer zo hypocriet en netjes zijn. En vervolgens heeft ie een film geschreven en gemaakt en het resultaat is wat mij betreft niet zo hoogdravend als het zou kunnen zijn.

En dan ook nog even over dat surrealisme. Het hele concept en uitgangspunt is surrealistisch in eigenlijk 1 ding. Maar daarmee is dus eigenlijk maar een klein deel van de film surrealistisch. De film voldoet eigenlijk alleen aan die kwalificatie omdat het rationeel gezien natuurlijk nergens op slaat dat ze vast zitten in dat huis. Als daar een andere keuze in gemaakt wordt door in twee of drie zinnen uit te leggen waarom ze niet wegkunnen had de film niet eens hier onder mogen vallen. Is dat nu allemaal zo pretentieus? Het is volgens mij ook helemaal geen doel op zich, maar andersom juist. Hij wilde een situatie waarin men niet weg kon en op deze manier lost hij dat op. Ben blij dat Bunuel gewoon geen zin had om zich te verantwoorden voor het concept. Surrealisme mag blijkbaar alleen als het verpakt wordt in iets dat nauw aansluit op de eigen smaak.

Vond het een vermakelijk komedie. Vond het ook heel licht, terwijl ik me had ingesteld op een zware film van hem. Vond het wel grappig om te volgen hoe snel die aftakeling ging. Bunuel heeft veel betere films gemaakt, dit is een beetje een middenmoter in zijn oeuvre. Heb me er prima mee vermaakt. 4 sterren, dat lijkt zo’n beetje de norm voor Bunuel (waarvan ik groot fan ben).

Grappig dat deze film op RYM een gemiddelde heeft van meer dan 4* en dat ie hier maar matigjes wordt gewaardeerd. Moet zeggen dat ik 'm ook niet zo'n meesterwerk vind als op een hoop andere plekken wordt aangegeven. Ik hou best van wat scherp commentaar op menselijke natuur, bourgeois hypocrisie en religieuze dogma's, maar ik heb het idee dat hij dat in een film als Belle de Jour een stuk beter doet. Ook qua surrealisme is deze film niet zo heel uitzonderlijk en kan je voor dat element beter Phantom of Liberty kijken. Uiteraard zitten er een hoop aardige momenten in, maar hij is mij een beetje te vlak en moeilijk om doorheen te komen.

Wat de film zelf betreft, die viel me toch iets tegen. Best vermakelijk en leuk voor analyse, maar eerlijk gezegd wel wat saaiig. Wat muziek had het geen kwaad gedaan, denk ik. Ik las dat Bunuel eigenlijk verder had willen gaan, als hij deze film in Parijs had gemaakt. Daar ben ik dan wel nieuwsgierig naar. Het is vooral het gegeven wat aantrekt, de uitvoering zelf was ik minder van onder de indruk, vergeleken met andere Bunuels uiteraard. Wisselend acteerwerk ook. Ik heb nog een aantal grote Bunuels te zien, ondanks dat de teller alweer op 8 staat. De afgelopen paar vielen wat tegen, hopelijk vallen Discreet Charm en Tristans weer wel aan de Viridiana en Los Olvidados kant van mijn waardering. Opvallend rustig trouwens, eerste posts in ruim een jaar en we zitten nog steeds op pagina 1. Niet de meest levende Bunuel dus. Wat euroshoppers opmerking betreft, IMDb zit ook op 8,1, MM op moment van schrijven 7,0 (3,50*). Maar er zit wel vaker een punt of meer verschil in IMDb en MM.

Een bijzondere film is het wel, deze Buñuel. En eindelijk eentje met een voldoende hoeveelheid surrealisme die ik ten onrechte in al zijn films verwachtte, want eerlijk gezegd stellen zijn langspeelfilms mij wat surrealisme betreft erg teleur, en dat doet deze niet. Los van de loslopende handen, beren, schapen en kippepoten zit het surrealisme al meteen in het script verweven en is het uitgangspunt van de film al een surrealistisch gegeven. Wat minder bijzonder is, is om een gezelschap te zien die om wat voor reden dan ook (of zonder reden) ergens vast is komen te zitten, dat is tegenwoordig in ieder geval een heel bekend en gewoon concept in films, en wat Buñuel die gezelschap laat meemaken (de afbraak van de bourgeoisie) is qua gebeurtenissen helemaal niet bijzonder ten opzichte van dergelijke films. Vind het overigens prima materiaal voor een toneelstuk, beter dan voor een film eigenlijk. Dat de mensen het slachtoffer worden van hun eigen denkwijze en gebruiken en dat ze daardoor vast komen te zitten maakt van de film toch wel een beetje een psychologische horror.

Buñuel had het liever in Parijs of Londen opgenomen, en ik moet zeggen dat Parijs waarschijnlijk een betere locatie zou zijn geweest om het verwerpelijke van de bourgeoisie (niet voor niets een Frans woord) tot uiting te laten komen.

Het einde maakt volgens mij wel veel duidelijk. Buñuel's hekel aan de kerk is denk ik wel algemeen bekend (en als je weet wat de kerk in Spanje o.a. onder Franco uitgehaald heeft dan is dat ook heel normaal) maar is denk ik wel cruciaal om het einde en misschien zelfs de hele film te begrijpen. De ontknoping, de boodschap van de laatste scène, waarin je een kudde makke schapen naar de kerk ziet lopen zodra ze de kerkklokken horen luiden lijkt me wel helder, en ik vermoed dat de geblinddoekte schaap van eerder in de film daar ook verband mee houdt. Ik zie daar ook een stukje herkenning in wat betreft dat hele middenstuk, de mensen, streng vasthoudend aan hun normen en gebruiken, zitten vast, in dit geval in de kerk, en slagen er niet in om het te verlaten. En dan valt misschien de titel "The Exterminating Angel" (een term uit de Bijbel) ook op zijn plaats. Dat is in ieder geval wat ik als een plausibele interpretatie zie.

Jammer dat het middenstuk tegenwoordig niet zo bijzonder is, daardoor neigde ik heel de tijd niet verder dan de 3* te komen, maar door het einde geef ik het toch een halve ster extra. Met 3,5* is dit dus de beste, en meest surrealistische, Buñuel die ik tot nu toe heb gezien.

Prima film weer van Buñuel waarin hij de upper-class leuk neerzet in dit komische geheel. De film speelt zich bijna helemaal op één locatie af, iets waar ik altijd blij van wordt. Een paar lekker (licht) bizarre scenes zorgen voor een fijne afwisseling van sfeer, hilariteit en spanning. Wat Buñuel probeert te vertellen zal ongetwijfeld tussen het kuddegedrag van de mens (de schapen) en het totaal ongrijpbare liggen, maar in deze film wordt alles wel erg vermakelijk geportretteerd. Een film die wel eens kan blijven hangen.

Leuke film met een simpel en daardoor ook vrij geniaal gegeven- mensen durven een kamer niet uit. Door een puur mentale barriere te plaatsen waar iedereen zich bovendien aan houdt (ook mensen van buiten durven niet naar binnen) krijg je een absurde situatie, die je kritiek op de maatschappij van (letterlijk) insiders en outsiders zou kunnen noemen. Mensen zitten zo gevangen in sociale conventies dat daaruit breken letterlijk onmogelijk is. Dat de kerk het volgende doelwit wordt is niet meer dan logisch want dat instituut is (was) nog alomvattender dan de burgerlijke upperclass, als je daar niet bij hoorde was je pas echt een outcast.

Niet alleen het uitgangspunt, ook de film zelf is bij vlagen behoorlijk humoristisch, met name de wereldvreemde commentaren van de gasten en de onderlinge haat die aanvankelijk nog wordt weggemoffeld, maar steeds zichtbaarder wordt aan het eind. Ook geinig was het gebruik van herhaling, zodat je even van je a propos wordt gebracht, zoals de dubbele entree van de gasten, of dialogen die letterlijk herhaald worden maar dan door andere personages.

Nadeel vind ik de grote hoeveelheid personages, een paar hadden wel geschrapt kunnen worden. Het hielp ook niet dat veel mensen op elkaar leken, al was dat wellicht ook wel de bedoeling van Buñuel. Ook sleept het middenstuk wat, en voelde de speelduur langer aan dan de anderhalf uur. Maar al met al toch wel behoorlijk vermakelijk.

PS Drama/ horror???

'El Angel Exterminador' is de eerste volledig geslaagde absurdistische komedie van Luis Bunuel. Thematisch is het een voorloper op films als zijn 'Le Charme Discrete De La Bourgeoisie" en Ferreri's 'Le Grande Bouffe'. In dit geval is het voor een gezelschap hoge heren en dames om onduidelijke redenen niet mogelijk een kamer te verlaten na een copieuze maaltijd. Door honger, dorst en kou gaat alle decorum verloren. Vilein, sarcastisch en hallucinant: Bunuel op zijn best.

na Veni vidi vice ... na I had a dream ... en na Yes we can is nu ook 'blijf in uw kot !' een quote die zonder twijfel aan het lijstje 'historische uitspraken' mag toegevoegd worden. Ja zeker, na Julius Caesar en na Martin Luther king en na Barack Obama mag nu ook onze federaal minister van Volksgezondheid Maggie De Block in de analen van de geschiedenisboeken genoteerd worden. Haar quote is immers de voorbije weken ontelbare keren via pers en social media lieftallig omarmd. Natuurlijk zijn wij bij de pinken indien het gaat om een mijlpaal te erkennen en dus daarom kiezen we een film die MDB goedkeurend zou aanvinken. Immers, de personages van deze film El Angel Exterminador blijven in hun kot, sterker nog, ze kunnen er niet meer uit. Iets (én dat alleen al is een geniale vondst) belet hen namelijk om de kamer te verlaten. Cineast Bunuel grijpt dit uitgangspunt aan om zijn meedogenloze visie van mens, maatschappij en religie (daarom die venijnige epiloog) te geven nl beetje bij beetje verdwijnen fatsoen, respect, beschaafdheid en worden ze gedomineerd door hun dierlijke instincten (lust, honger, agressie). Ik blijf het een schitterende film vinden niet alleen inhoudelijk (een fascinerend surrealisme maar vastgeankerd in realiteit bv de menigte buiten begrijpt het ook niet) maar ook vormelijk. Master Camera man Figueroa (een Bunuel medewerker in zijn Mexicaanse periode maar hij deed ook opmerkelijke Hollywood films) creëert een uiterst geraffineerde visuele design. Cameravoering en opstelling (dat ook de sleutel wordt tot het doorbreken van hun situatie) is bijzonder ingenieus. De kamer is gefotografeerd als een nachtmerrie met veel schaduwen. Bunuel is wel geen dramaturg, hij registreert sec de ondergang van mensheid (zelfmoord wordt daarom als een voetnoot gezien) en de film voel daarom wat academisch aan. Maar EAE is magistraal in het vertalen van een visie naar beelden toe binnen de wijde grenzen van een kunststroming als het surrealisme. Onze minister is alvast fan.

Niet de Buñuel waar ik het meeste filmplezier heb aan beleefd al kan het als satire op de rijke bourgeoisie die neerkijkt op het gewone volk maar eigenlijk niets meer voorstelt, beslist tellen.

Absurde situatie is het alleszins om tot die bevinding te komen, maar met Buñuel moogt ge dat verwachten.

Teleurstellend zijn wel de dialogen, soms wel grappig bedoeld, maar amper geslaagd.

Het surrealisme steekt nog meer de kop op in het slot en m.i. steekt de cineast nog eens extra de draak met de upperclass met ze te vergelijken met een kudde : allemaal gedwee, de een al niet inventiever dan de ander, gewoon vlak en zonder veel betekenis.

Een van Bunuels beroemdere films was te zien in Kino. Het is vooral een intrigerend gegeven. Het lukt de bezoekers van een upper class feestje niet meer om de ruimte waarin ze zijn te verlaten. Dus gaan ze niet naar huis maar blijven ze allen slapen in de woonkamer. Uiteindelijk gaan ze zo ver dat ze een van hen laten sterven . Ondertussen krijgt de buitenwereld door dat er iets aan de hand is, maar het lukt hen niet meer om binnen te komen.

Het is vooral een stevige kritiek van Bunuel op zijn favoriete doelen. De upper class die elke band met de echte wereld kwijt is en de kerk die er met name tegen het einde ook van langs krijgt. Het einde is voor mij een lichte anti-climax. Het is logisch, maar het intrigerende van het begin verliest de film dan wat.

Geslaagde en uiterst boeiende dramathriller van de Spaans-Mexicaanse regisseur Luis Buñuel, die uitstekend gebruikt maakt van de onderliggende originaliteit. Vanwege de onvoorspelbaarheid van het verhaal evenals de surrealistische voortzetting is het Buñuel vergeven dat hij soms iets te nadrukkelijk gebruik maakt van maatschappijkritiek. Het jammere van El Ángel Exterminador is echter dat er teveel personages in een te kleine ruimte zitten, waardoor geen enkel lid de gepaste ruimte krijgt om op te vallen. Het acteerwerk is daardoor weinig opzienbarend, maar daartegenover staat wel een erg intrigerende inhoudelijke vordering. Niet elke escalatie is even geslaagd als de ander, maar eenmaal het einde wordt bereikt zette de film me goed aan het denken. Het vermogen om de kijker stof tot nadenken te geven is niet iets dat iedere filmmaker onder de knie heeft, waardoor deze behoorlijk memorabel uit de hoek komt. Persoonlijk heb ik de film overigens niet beleefd als komedie.

Best een fascinerend gegeven die de film vooropstelt als je meegaat in het verhaal dat men opgesloten was in die ruimte. Het gedrag van de mensen is divers en verandert ook vrij snel. Eerst is er ongeloof en verbazing. Vervolgens is er paniek en angst. Er is woede en er wordt een zondebok gezocht. Alle primaire emoties en behoeftes treden op en het is interessant die als kijker te ervaren.

Het dunne laagje van beschaving valt er bij sommigen vrij snel af, uit onmacht, uit zelfbehoud. Knappe scène daar met die waterleiding. Het grootste pijnpunt van de film vond ik toch wel de te grote cast. Er waren gewoon te veel mensen aanwezig. Dit kon gerust met minstens de helft minder. Nu gingen veel personages op in de massa en waren de dialogen onderling te beperkt.

Best ook wel een mooie steek van Bunuel naar aristocratische klasse en hij trekt dat helemaal op het eind ook door naar de Katholieke Kerk. De oplossing vond ik echter net iets te simpel, maar ik genoot volop van het voorgaande anderhalve uur.

Vreemde, surrealistische film opnieuw van Buñuel, maar dat ben ik na Le Charme Discret de la Bourgeoisie en Le Fantôme de la Liberté ondertussen al gewoon. Al heb ik het gevoel dat in deze film meer symboliek zit dan in de 2 eerder vernoemde films die meer 'entertainend' waren.

Ik vind deze ook wat minder dan Le Charme en Le Fantôme. Het middenstuk is iets te herhalend na verloop van tijd en wordt bij momenten ook wat saai gebracht. Buñuel weet wel een fijne claustrofobische sfeer te creëren, want het is nooit echt duidelijk welk moment van de dag het is (tenzij één van de gasten het expliciet zegt) of hoe lang ze al in de kamer zitten. Hoewel het middenstuk wat minder is, blijft het uitgangspunt interessant genoeg om te blijven kijken hoe het afloopt en of de gasten het huis kunnen verlaten.

Niet de allerbeste Buñuel die ik tot nu toe gezien heb, maar eerder een degelijk werkje.

3*

Aparte film die het bekijken wel waard is omwille van het origineel concept, maar eigenlijk alle wetten van de logica tart. Dat ligt mij niet echt, al vlotte de film wel nog vooruit. Als een survivalfilm - wat het waarschijnlijk absoluut niet is - was het een beetje een saaie bedoening. En als het als metafoor of humor moest dienen, dan is me dat ontgaan of kon ik er bitter weinig mee. Ik vond dit niet zijn klassieke status waard.