Utvandrarna (1971)

Een speelduur van ruim drie uur. In het eerste kwartier had ik het al gezien. Dit gaat een hele lange zit worden. En inderdaad. De film gaat supertraag. Het eerste anderhalf uur gaat over het leven in Zweden en hoe zwaar het bestaan daar is. Dan drie kwartier voor de bootreis naar Amerika en alle ontberingen aan boord. De laatste drie kwartier is dan nog het boeiendste. De reis door Amerika naar Minnesota, waar iedereen zich uiteindelijk gaat settelen. Maar hoe dat verder afloopt doet het verhaal niet. Daar heb je de vervolgfilm Nybyggarna (1972) waarschijnlijk voor nodig. In het verhaaltje bij die film kan je lezen hoe het verder gaat met onze reizigers en waarom je dus naar deze film gekeken hebt. Maar na drie uur van deze film gezien te hebben geloof ik dat verdere vervolg wel. Toch is het zeker geen slechte film denk ik. Ik denk meer dat dit genre niet zo aan mij besteed is.

Zeer fijne rustige film over Zweedse emigranten naar de Verenigde Staten zo rond het midden van de 19e eeuw. De film duurt met ruim 3 uur behoorlijk lang, ik heb hem dan ook in twee delen gezien. Toch vond ik het nergens saai worden dankzij het knappe camerawerk en de mooie, afwisselende setting (moet toch ook wel een behoorlijk dure film zijn geweest) en uitstekende acteurs- ik had niet anders verwacht met namen als von Sydow en Ullman. Het plaatst ook de huidige migratiegolven in een historisch perspectief- op zoek naar een beter leven is van alle tijden- al zijn er natuurlijk ook een hoop verschillen.

Het eerste deel laat zien hoe zwaar het leven was op het Zweedse platteland, en toont ook hoe onvoorbereid ze op reis gaan, nauwelijks wetend wat ze daar precies gaan doen, de taal niet sprekend etc. Alleen de jongere broer probeert zich nog enigszins in te lezen en Engels te leren. Religie speelde ook een grote rol, wat enkele grappige dialogen oplevert, bijvoorbeeld over het vertrouwen van sommigen dat ze de taal wel vanzelf spreken als ze eenmaal voet aan wal zetten, ingegeven door hun geloof.

Het stuk op zee vond ik het beste, de vele ontberingen en ellende aan boord was haast voelbaar. Reizen in die tijd was nog wel een echte onderneming. Maar ook het stuk in de Verenigde Staten was mooi, het wordt duidelijk voorgesteld als het land van milk & honey met zijn uitgestrekte, onbewoonde vlaktes. Benieuwd naar het vervolg.

Dik 3 uur oud-Zweeds leed, ga daar nu nog maar eens mee aankomen.

Maar evengoed, een mooi en vakkundig gemaakt tijdsdocument vol levendige details en met Von Sydow en Ullmann natuurlijk 2 uitstekende leads.

Ook de 2 jongens waren een prima toevoeging.

Benieuwd naar het vervolg nu.

Jan Troell heeft een rauw, realistisch ogend drama gemaakt in de vorm van een onbarmhartige film over een gezin dat de armoede en ellende van een keuterboer in de eerste helft van de 19e eeuw ontvlucht om in de “Nieuwe Wereld” op zoek te gaan naar een beter bestaan en een betere toekomst. Na de doffe ellende van mislukte oogsten en hongersnood, volgt een schier eindeloze overtocht vol ontberingen naar Amerika en een trektocht daar door de wildernis naar een nog amper ontgonnen gebied in Minnesota.

Een lange zit, maar dit eerste deel van het tweeluik van Jan Troell is alleszins de moeite waard. De beide protagonisten Max von Sydow en Liv Ullmann zetten onwaarschijnlijk sterke rollen neer.