Teorema (1968)

Parabel over de onderdrukking van het individu in de huidige maatschappij (tenminste dat is wat ik uit deze zeer abstracte film haal). Dit alles doorspekt met Christelijke en Marxistische verwijzingen.

Het viel waarschijnlijk in 1968 in precies de goede maatschappelijke aarde. Anno 2003 vind ik het een interessante curiositeit. Maar niet veel meer dan dat. De twee andere Pasolini's die ik zag, Salo en Il vangelo secondo Matteo, waren veel indrukwekkender.

2.0*

Ik zag deze film voor de eerste keer in 1996. Deze film werd toen in 1995/'96 met nog 51 andere films in de bioscopen vertoond tgv 100ste verjaardig van de cinema. Volgens mij een terechte keus, want deze film van Pasolini die ik vandaag weer eens bekeken heb is wel een zeer bijzondere, maar toch vooral zeer ontoegankelijke film. Wat wil Pasolini met deze film eigenlijk laten zien? Hij noemt zichzelf een Marxist maar deze film heeft net zoals "Il Vangelo Secundo Matteo" toch zeer radicaal christelijke trekjes. Men zou de aantrekkelijke vreemdeling als een soort verlosser kunnen zien die het bourgeois gezin door zijn kortstondig bezoek aan hen, hun wereld vol valse waarden - lees materialistische - in elkaar liet storten. Zij werden als het ware met een dreun wakker geschud. Dat Pasolini als metafoor hiervoor de vulkaan de Etna, waarvan wij elke keer in de film beelden te zien kregen en waarmee de film ook eindigde, gebruikte kan haast geen toeval zijn. De uitbarsting van een vulkaan gaat ook meestal gepaard met een dreun. Althans, dit is mijn visie. Ik ben er eigenlijk nog niet helemaal uit, ik blijf nog met te veel vragen zitten, evenals veel filmcritici die, las ik bij een recensie over deze film, ook moeite hebben deze film interpreteren.

Nogmaals, "Teorema" vind ik een van Pasolini's moeilijkste films, maar ook een van zijn betere. Jammer dat hij later met zijn zeer omstreden film "Saló" imo het spoor volledig bijster raakte.

Het acteerwerk vond ik in deze film uitstekend en niet te vergeten de score van Ennio Morricone en vooral de muziek uit Mozart's Requiem.

4,0* na herziening

Een erg vervreemende film van Pasolini, die op momenten best fascinerend is, maar ook best lastig is. Het geloofsthema komt duidelijk naar voren, maar Teorema roept daarnaast ook een boel vragen op. Er zitten een paar mooie surrealistische scenes in, en ook de manier waarop de man iedereen voor zich weet te winnen is zeker de moeite waard.

Het probleem is echter dat Teorema mij niet echt voor zich weet te winnen. Het blijft nogal afstandelijk en afgezien van het aardige surrealisme, is het verder maar weinig indrukwekkend. Ook het zeer abrupte einde zal waarschijnlijk best ergens voor staan, maar ook dat deed mij maar weinig. Jammer, want Pasolini is absoluut een interessante en boeiende filmmaker. Maar van de vier films die ik tot nu toe van hem zag, is dit wel duidelijk de minste.

2,5*

Pasolini en de vreemdeling

Naar het schijnt zou dit het tweede deel zijn van Pier Paolo Pasolini's "Mythical Cycle" waar ook Edipo Re, Porcile en Medea tot behoren. Edipo Re was in ieder geval een leuke zit (weliswaar met wel wat schoonheidsfoutjes) en Pasolini blijkt wel een goede regisseur te zijn voor Griekse tragedies. Ik dacht dan ook dat Teorema in dezelfde lijn ging zitten, maar niets was minder waar. Het is me nog steeds onduidelijk hoe je beide films aan elkaar kunt linken, maar dat kan eventueel wel aan mij liggen.

Want eerlijk gezegd: ik heb niet veel opgepikt van de symboliek die sommige mensen hier in zien. In totaal zouden er maar 923 woorden doorheen heel de film gesproken worden. Althans dat heb ik me laten vertellen, want ik ga me echt niet mee bezig houden met dat te tellen, maar Pasolini laat dus vooral de beelden spreken. In die beelden zien we een vreemdeling zijn weg vinden in een standaard Italiaans huishouden en 'bederft' hij de inwoners. Veel symboliek dus (de vreemdeling die als een redder, of is het een duivel, wordt aangekondigd door een gevleugelde boodschapper onder andere), maar interessant is anders. Zeker wanneer de vreemdeling het halverwege dan nog eens afstapt en je uiteindelijk overblijft met de gevolgen van zijn komst. De huishoudster die brandnetels ligt te eten en ineens begint te zweven, de zoon die op zijn schilderijen begint te pissen en dat kunst noemt, ... Dat is allemaal toch niet aan mij besteed.

Midden de jaren '60 tot ongeveer het einde van het decennium had Pasolini blijkbaar een muze gevonden in de vorm van Silvana Mangano. Mij hoor je niet klagen, want Mangano is één van mijn favoriete Italiaanse actrices, maar met de rol van Lucia (de moeder) kan ze me niet echt bekoren. Voor de rest de bekende koppen (onder andere Ninetto Davoli heeft weer een kleine bijrol, deze keer als de boodschapper) en wat nieuwkomers zoals Terence Stamp. In zijn Hollywood films (Star Wars, Wanted, The Adjustment Bureau, ...) heeft hij nooit echt indruk gemaakt, maar zijn rol als Toby Dammit in het segment van Federico Fellini in Histoires Extraordinaires vond ik erg leuk. De rol van de vreemdeling mag echter bij het geen indruk gemaakt stapeltje.

Voor de liefhebbers dus. Dit is ondertussen mijn 7e Pasolini (als je zijn segmenten uit RoGoPaG en Le Streghe meereken) en het is tot nu toe de slechtste van allemaal. Al moet ik bekennen dat ik best wel fan begin te worden van de man. Je weet nooit goed wat je juist van hem kan verwachten. Eens zien of ik iets meer kan met de overige twee delen van de Mythical Cycle.

1*

Na vele jaren is dit de 2de Pasolini waaraan ik mij waag. De eerste was zijn meest controversiële Salo. Wat ik destijds niet echt op waarde wist te schatten en daardoor met een klein hartje moet zeggen, dat ik die film een nieuwe kijkbeurt moet gunnen.

En dat gaat voor deze Teorema misschien ook wel gelden. Al weet ik niet of ik er ooit het meesterwerk ga uithalen. Daarvoor is deze te afstandelijk en te rommelig voor mij.

Zeker al wetende dat deze film pas geschreven is na het maken ervan.

Maar de film wist ook een stukje mij mee te nemen. Het bevreemdende karakter werkte voor mij wel. Pasolini weet een aantal bijzondere locaties uit te kiezen. De film heeft een bepaalde sfeer die mij wel meenam, maar voor mij onderbroken werd door het bijna fragmentarische karakter van de film.

De film voelde soms ook te vluchtig aan. Sommige scenes voelde heel erg random in elkaar geflanste stukjes aan, zeker ook sommige erotische spanning scenes. Deze missen soms nog dat kleine stukje extra context. Al zelfs is maar af een toe een opgewonden blik of een onverwachtste streling, dit mist ik ergens in een film die erotische spanning zo op de voorgrond zet.

Ik hou het nog met een 3* en zal deze in de toekomst zeker eens een herkansing geven.

Weinig toegankelijke Pasolini waarbij een vreemde man verborgen verlangens en frustraties oproept bij de andere. Pasolini laat vooral de beelden voor zich spreken, al zijn we ook daar niet altijd veel mee. Een film met weinig woorden of dialogen, waarbij vooral het visuele tot uiting moet komen. Strak en kol gefilmd.

Ik kon er jammer genoeg weinig mee. Bij momenten iets te fragmentarisch of het moet zijn dat ik geen lijn in de scènes kreeg. Moeilijk te doorgronden alvast. Een mysterie met weinig antwoorden, maar intrigerend was het wel bij vlagen.