Teorema (1968)

In Nederland werd een jaar eerder (1967) een film gemaakt van een mysterieuze vreemdeling, die een truttig burgerechtpaar in verwarring wist te brengen. De verloedering van de Swieps, van Erik Terpstra. Tuttige titel misschien, maar leuk filmpje.

Ramses Shaffy speelde Terence Stamp.

Pasolini's film was ook best goed.

Onlangs heb ik in Vrij Nederland een artikel gelezen over Kaurismäki's "The Man without a past". Die film gaat over een man zonder identiteit, en in dat artikel werd ie vergeleken met deze film, omdat hier een mysterieuze vreemdeling een gezin ontregelt. Lijkt me wel interressant.

Interessant. Die Kaurismaki kent wel zijn klassiekers. Ik moet me maar 's gaan storten op het het werk van Pasolini, denk ik. Ik heb er al 2 gezien.

Huh, het was niet Kaurismäki die de films vergeleek, maar Vrij Nederland.

Parabel over de onderdrukking van het individu in de huidige maatschappij (tenminste dat is wat ik uit deze zeer abstracte film haal). Dit alles doorspekt met Christelijke en Marxistische verwijzingen.

Het viel waarschijnlijk in 1968 in precies de goede maatschappelijke aarde. Anno 2003 vind ik het een interessante curiositeit. Maar niet veel meer dan dat. De twee andere Pasolini's die ik zag, Salo en Il vangelo secondo Matteo, waren veel indrukwekkender.

2.0*

Wederom een zeer indrukwekkende film van Pasolini. Sterke aanklacht tegen kapitalisme, maatschappij, bourgeoisie en verstokte denkbeelden. Verlossing zit volgens Pasolini in kunst, Marxisme en spiritualiteit.

Een film bomvol ideeen, verpakt in schitterende scene's, gebeurtenissen en plaatjes.

4 sterren

Dat wordt vanavond dan mijn Pasolini-doop (15 minuten 'Il Vangelo...' niet meegerekend).

Ik kijk echt uit naar deze film.

Wat een ontzettend zware tegenvaller is dit, niet te geloven. Er zijn maar heel weinig films waaraan ik me zo heb geergerd als aan deze.

Het verhaal slaat werkelijk nergens op:
Mr. Adonis palmt eerst de fam Loser in. Als meneer Adonis vertrekt, zegt de Fam. Loser een voor een in een mooi uit het hoofd geleerde, maar emotieloze dialoog op waarin ze vertellen waarom ze het zo erg vinden dat hij weggaat, om vervolgens allemaal knettergek te worden.

De een wordt een zwarte Madonna, de ander apatisch en ma Loser gaat gigolo's oppikken, enz enz. Het gaat nergens meer over.

De symboliek van de leegte van het bestaan in vergelijking tot de leegte van de woestijn druipt eraf en wordt daarmee een karikatuur.

1*, omdat weinig films me zo teleur gesteld hebben als deze, wat wel weer knap is ergens....

Dat deed ik dus ook. Ik had erg hoge verwachtingen.

En net als wat jij vind, een grote tegenvaller....

Ik zat helemaal in de film. Hoe hard ik ook probeerde alles te begrijpen, het lukte gewoon niet. Ook erg 'vervelend' dat er overdreven weinig gezegd wordt in de film.

Wat ik altijd doe voordat ik een (voor mij nieuwe) film kiek, is heel goed en aandachtig het plot doorlezen en begrijpen. Als ik dat niet bij deze film had gedaan, en iemand zou aan mij vragen of ik het plot van deze film uit zou kunnen leggen, dan zou ik dat absoluut niet kunnen. Ik heb er eerlijk gezegd maar erg weinig van terug kunnen vinden in deze film.

De film verveelde eigenlijk niet, maar er was (voor mij) echt helemaal NIETS bijzonders in te vinden. Ik vind het een slechte film. Afrader.

*1.0*

Ik ben trouwens wel érg benieuwd naar Pasolini's laatste film, Salo.

Ook eens wat informatie opzoeken over de moord op Pasolini; erg benieuwd naar.

Sure. Dan geef je dus een 1*.

Briljante Film. Perfecte regie en editing. En bijzonder verontrustend, maar daar sta ik waarschijnlijk dus echt alleen in.

Die beelden van die straten daar, en eenzaamheid van de mensen ineens, zonder redder.

4.5* Muziek van Morricone is subtiel/uitdagend en erg briljant.

Als de term 'pretentieus' niet al bestond, dan had 'ie voor deze film uitgevonden moeten worden. Het begint al gelijk goed met een 'diepzinnige' discussie op straat over waarom de directeur z'n fabriek aan z'n arbeiders heeft geschonken, gefilmd in documentaire-stijl. Ik heb toen in allerijl mijn tenen maar gespalkt uit vrees dat ze in het vervolg van de film tot aan m'n knieën krom zouden trekken! Na dit potsierlijke begin wordt er godzijdank lange tijd haast geen woord meer gezegd, niet dat dit nou echt een voordeel is, want de beeldspraak is van een al even verbijsterende gekunsteldheid. Het enige in de film wat ECHT inhoud heeft, zijn de broeken van de her en der opduikende jongemannen waarvoor de camera dan ook een bovengemiddelde interesse toont. Voor de rest is de film even leeg als de tussenshots van het woestijnlandschap die om de zoveel tijd getoond worden.

Werkelijk, deze film is pure tijdverspilling. 1*

Tsjonge. Ik snap er niks van....je geeft 1 ster....

De eerste Pasolini die me tegenvalt: weinig boeiend om naar te kijken en thematisch ondiep. Wel mooi gefilmd allemaal. 2 *

Tweede Pasolini en ik vind het net als de eerste erg tegenvallen. Fijn dat Teorema een diepere betekenis heeft, maar erg goed ingepakt vind ik het niet. Het verhaal was totaal ondergeschikt aan zijn boodschap. Een paar mooie shots, interessante verwijzingen en daar blijft het bij.

2*

Tja, wat valt er nog over te melden. Ook ik vond de film behoorlijk pretentieus en ik vond de "diepere betekenis" eigenlijk ietwat simplistisch.

Het verhaal begint bijna net zo abrupt als het eindigt; jongeman komt, jongeman palmt gezin in, jongeman gaat weg.

De Vreemdeling wordt volgens mij nog net niet voorgesteld als een soort Messias. En dan de reactie's van de gezinsleden na zijn vertrek; vrouw die boven het dak "hangt", huishoudster die brandnetels eet, vader die op het station zijn kleren uittrekt, en even later in zijn bloodje door de woestijn wandelt....

Verder druipt het religieuze en het socialistische er van af.

Maar ondanks dit alles zaten er ook wel mooie dingen in, alleen het was niet hetgene wat ik ervan had verwacht, jammer.

Toch nog 3*

De film deed me sterk denken aan Ozon's Sitcom.

Alleen die film had nog enig verhaallijn.

Dit kwam op mij heel kunstzinnig-jaren 60 over, maar daarom dan toch wel weer 'grappig' .

Eerste deel van de film vond ik erg mooi, hier kon ik wel wat mee, in tegenstelling tot Il Vangelo... Mooie beelden, geladen van de wanhopige aantrekking die de verschillende personen voelden tot de jongeman.

Maar vanaf zijn afscheid was de magie er voor mij van af en heb ik eigenlijk maar zitten wachten tot-ie afgelopen was.

Vanwege het begin toch nog 3,5*

Die Anne Wiazemsky (ook Au Hasard Balthazar) heeft trouwens wel iets. Ze speelt absoluut emotieloos wat mij betreft, zeker als ze spreekt, maar ook als ze door hevig verdriet gekweld in tranen uitbarst. Merkwaardig om te zien, heel afstandelijk, maar ook wel weer fascinerend.

O, en wat een fantastisch jaren '70 interieur (tenminste, zo komt het op mij over, al is de film uit '68), in het begin van de film.

Wat ik vooral jammer vond was dat de film gewoon net wat te lang duurde. Er had best 20 min af gekund. Op die manier had de film meer impact op me kunnen maken want nu vond ik de 105 min erg langzaam gaan en teveel voor een in principe simpele symboliek die me trouwens wel aansprak. Pasolini is een regisseur die mij fascineert doordat hij gewoon doet waar hij voor staat, of het nou geaccepteerd wordt door de mensen of niet. Een regisseur met ballen is iets wat erg schaars is tegenwoordig. Eindconclusie: interessante film voor 1 keer als het werk van Pasolini je interesseert maar hij heeft veel beter werk afgeleverd. 2,5*

Ik zag deze film voor de eerste keer in 1996. Deze film werd toen in 1995/'96 met nog 51 andere films in de bioscopen vertoond tgv 100ste verjaardig van de cinema. Volgens mij een terechte keus, want deze film van Pasolini die ik vandaag weer eens bekeken heb is wel een zeer bijzondere, maar toch vooral zeer ontoegankelijke film. Wat wil Pasolini met deze film eigenlijk laten zien? Hij noemt zichzelf een Marxist maar deze film heeft net zoals "Il Vangelo Secundo Matteo" toch zeer radicaal christelijke trekjes. Men zou de aantrekkelijke vreemdeling als een soort verlosser kunnen zien die het bourgeois gezin door zijn kortstondig bezoek aan hen, hun wereld vol valse waarden - lees materialistische - in elkaar liet storten. Zij werden als het ware met een dreun wakker geschud. Dat Pasolini als metafoor hiervoor de vulkaan de Etna, waarvan wij elke keer in de film beelden te zien kregen en waarmee de film ook eindigde, gebruikte kan haast geen toeval zijn. De uitbarsting van een vulkaan gaat ook meestal gepaard met een dreun. Althans, dit is mijn visie. Ik ben er eigenlijk nog niet helemaal uit, ik blijf nog met te veel vragen zitten, evenals veel filmcritici die, las ik bij een recensie over deze film, ook moeite hebben deze film interpreteren.

Nogmaals, "Teorema" vind ik een van Pasolini's moeilijkste films, maar ook een van zijn betere. Jammer dat hij later met zijn zeer omstreden film "Saló" imo het spoor volledig bijster raakte.

Het acteerwerk vond ik in deze film uitstekend en niet te vergeten de score van Ennio Morricone en vooral de muziek uit Mozart's Requiem.

4,0* na herziening

Terence Stamp spat van het scherm af in deze bijzonder indrukwekkende film. Dit is de beste film van grootmeester Paolo Pasolini.

Vind ik ook. Het einde is verbazingwekkend sterk.

Met deze film wentelt Pasolini zich meer dan gewoonlijk in symboliek en metaforen. Teorema is een film die in eerste instantie dan ook meer vragen oproept dan beantwoord. Terence Stamp zet een prachtige rol neer als enigmatische vreemdeling. Tijdens de opnames schijnen hij en Pasolini vreemd genoeg geen woord met elkaar gewisseld te hebben.

Zat daar nog een reden achter?

Volgens Terence Stamp is de reden hiervoor hem nooit helemaal duidelijk geworden, al geeft hij wel aan dat de taalbarrière een rol speelde.

Pasolini zelf zei destijds het volgende over de samenwerking:

grappig

Het is amper een uur geleden nadat ik de film zag en ik voel me eerlijk gezegd nog niet helemaal 'klaar' om mijn mening neer te schrijven. De film eindigt vrij abrupt en voelt aldus vrij mysterieus aan. Of dat goed is of niet weet ik nog niet echt, maar voorlopig ben ik niet zo zeer voor Teorema gewonnen, terwijl ik echt een groot liefhebber ben van Pasolini's Salo en Il Evangelo secondo Matteo.

Langs de éne kant voelt de film nogal makkelijk aan en volg ik ergens wel de kritiek van axel33: je kan de vreemdeling aanzien als een soort messiasfiguur die op ingrijpende wijze het leven van leden van de bourgeoisie verandert, wat leidt tot bevrijding bij sommigen maar vooral tot een stevige dosis (zelf)twijfel. Mooi op zich, maar de film "raakt" me niet. Dus ergens hoop ik gewoon dat ik onwetend ben geweest en een heleboel extra symboliek over het hoofd gezien heb. Maar voorlopig bleef het 'makkelijk vaag' in mijn ogen, met weliswaar enkele mooie scènes (vooral die rond huishoudster Emilia, met als hoogtepunt toch wel het zweven boven het huis) maar in het algemeen voorlopig niet beklijvend genoeg om echt indruk te maken.


3*

Een beetje vreemd,maar wel verdomd goed.Pasolini maakt meteen in het begin duidelijk waar de figuur van Stamp voor staat,dus als je goed hebt opgelet is deze film nog vrij toegankelijk.Ik moet toegeven dat deze film minder humor bevat dan zijn 'navolger" visitor Q.,maar daar staat genoeg tegenover:niet alleen visueel zoals de verleidingsscènes en de op leeftijd ook nog prachtige Mangano ,of de beelden van het boerenland in de Po-vlakte,maar ook auditief:het requiem van Mozart gecombineerd met n.b. seriële muziek van Morricone,het soort dat eigenlijk zijn voorkeur had maar uit commerciële overwegingen zelden door hem gebruikt.

Natuurlijk is de marxistische ideologie achterhaald,maar P. gaat er weer eigenzinnig mee om(bij de PCI was hij ook niet populair).Zo toont de werdegang van de zoon en dochter ook P.'s geringe vertrouwen in de generatie van '68(imo).

P.S.:wie de biografie van Empedocles kent,weet hoe de film echt afloopt

Een combinatie van religie, atheïsme, politiek en Marxisme, deze visuele, koele, mystieke fabel en parabel, dat zich afspeelt rond een Milaneze familie (hogere middenklasse), met een Christusfiguur als vreemdeling. Een (cult) detectiveverhaal met een onwaarschijnlijk plot en bizarre wendingen. De ingrediënten van Pasolini zijn zoals gebruikelijk: sociale verandering, persoonlijke ontwikkeling, seksuele vrijheid en vernietiging van de burgelijke waarden. De cast lijkt gefotografeerd te willen worden in plaats van te acteren.