Brat (1997)

Zojuist gekeken. Ik had er veel van verwacht, de film kreeg goede kritieken in de media. Maar holy shit, wat was dit een waardeloze teringfilm. Filmtechnisch gezien echt volledig klote: een verhaallijn om je kapot te lachen, acteerwerk wat serieus vermoeiend is om naar te kijken, dialogen waar je broek van afzakt, muziek van de schijnbaar immens populaire band Nautilus Pompilus die echt niet om aan te horen is. 'Brat' scoort hoog op de ranglijst van Meest Waardeloze Film Ooit en krijgt van mij ook echt niet meer dan een halve ster. Ik meen het serieus: niets is goed aan deze film. Ergens in de film komen wat lui terecht op een gaaf housefeest, waar "Max don't have sex with your ex" wordt gedraaid. De dialoog: "Wat zingen ze?" -"Maakt toch niet uit, ze zingen ontzettend goed!". Onbegrijpelijk dat deze prutsfilm niet is afgeslacht in de media.

Zwakke film over een op het eerste gezicht sullige jongeman, wiens beste maatje zijn draagbare CD-speler is. Hij maakt contact met diverse personen en draalt voor de rest wat rond in St. Petersburg, wat zo af en toe nog wat mooie plaatjes oplevert, al snap ik niet waarom zo'n rood-bruin-achtig filter overal overheen gegooid moest worden. Gebruik dan zo'n grauw grijzig filter.

Wat me daarnaast nogal tegenviel was dat de relatie tussen beide broers (iets waar de titel naar verwijst) nauwelijks uitgediept wordt. Zonder problemen doet Sergei Bodrov de criminele klusjes die zijn broer hem opdraagt te doen. Erg apart allemaal.

Weer een sterke film van Balabanov, waarvan ik al gelijk fan was met de film Cargo 200. Hier schetst hij een beetje met hetzelfte stijl de subtiele misdaadfilm Brother. Om te beginnen vind ik het kleurgebruik en de opbouw erg indrukwekkend. Alles ziet er nogal vergeeld en ouderwets uit en het is ook niet bepaald op de bruisende plekjes van Sint Petersburg geschoten. We volgen Danilla die zijn broer weer opzoekt en uiteindelijk langzaamaan mag deelnemen van de onderwereld, want zijn broer is namelijk huurmoordenaar. En zo zien we dus dat Danilla de ene klus na de andere klaart en vervolgens in een web terecht komt. Waar ie uiteindelijk moet uitvechten.

Memorabel vond ik die tram. Waarmee Danilla altijd op zijn rendez-vous punt mee werd opgehaald.

Maar verder weer een uitstekende film van Balabanov. Mooi geschoten en lekker subtiel. Ik kijk al uit naar deel 2.

4,0*

Interessante film. Destijds een enorme hit in Rusland waardoor Balabanov's regisseursloopbaan meteen van de grond kwam en Bodrov beroemd werd. Een soort ironische gangsterfilm. Bodrov is terloops cool, nergens bang voor, beweegt zich langs de zwarte randen van de maatschappij en ruimt ook nog de meest foute figuren op, heeft een soort moraliteit in een wereldje dat dat verloren heeft.

De achtergrond is eigenlijk nog wat boeiender en zoals ook bij (latere) films van Balabanov die ik zag goed getroffen. Rusland is in elkaar gestort. Iedereen parasiteert op elkaar. Wonen met zijn allen in een versleten flat. Een donker, van criminelen doordrenkt wereldje. De meest aftandse Westerse eurodance nummers worden als cool gezien, McDonalds komt nog langs. Even als wat mooie donkere romantiek.

Balabanov heeft betere films gemaakt, maar ook dit debuut was prima.

3.5*

Брат

Een film van een regisseur die ik zonder speciale omstandigheden waarschijnlijk nooit gezien zou hebben. Nu hield mijn studievereniging een "Russische filmavond" waarin deze film centraal zou staan. Met een spreker die ons wat achtergrondinformatie zou geven kijk je natuurlijk met een extra kritische blik naar de film. Balabanov heeft wel degelijk een goede prestatie neergezet.

Misschien is zijn grootste prestatie in deze film wel dat hij zijn eigen tijdsgeest bijzonder goed verfilmd. De chaos van de jaren '90 van de vorige eeuw, de anarchie en de wetteloosheid onder Jeltsin is perfect verfilmd. Het verhaal van Danilla is typisch. Toch houdt Balabanov het vrij persoonlijk. Het is geen Amerikaanse rise and fall van een grote crimineel, maar bijna een deel van een autobiografie. Ondanks dat is identificatie met Danilla lastig, maar dat spreekt voor zich. Toch verslapt zo nu en dan de concentratie. Naarmate de film vordert vervalt Balabanov in een herhaling van zetten, wat doodzonde is van een verder sterk verhaal.

Sergey Bodrov Jr. speelt een prima rol. Hij weet vooral te imponeren door zijn simpliciteit. Hij vergaapt zich niet aan extravagante uitspatting of probeert de show te stelen. Hij lijkt haast zichzelf. Mede doordat hij geen bijzonder uitvoerige tekst heeft krijg je er een doodnormaal gevoel bij. Goede prestatie.

Viktor Sukhorukov is compleet geschift als broer van Bodrov Jr. Ik heb dan ook menig maal met gefronste wenkbrauwen naar zijn spel gekeken. Het voelt wat kunstmatig bij hem. Hij trekt de rol niet als zijn eigen jas aan.

Svetlana Pismichenko speelt ook goed. Vooral op het einde vond ik haar sterk.

De film heeft een zeer goede sfeer. Het geheel voelt lekker grauw aan. De typerende postcommunistische sfeer die je zelfs vandaag de dag nog in gebieden aantreft is alom vertegenwoordigd. Straten gevuld met junkies en criminelen die de scepter zwaaien zijn toonaangevend voor, aldus de spreken, de realiteit van die tijd. Ik wil tot slot Vyacheslav Butusov nog even noemen, die echt heel goede muziek hiervoor gecomponeerd heeft.

Брат is een goede Russische productie geworden, waarbij helaas op het einde de concentratie een beetje verslapt. Voor de rest prima.

3*

Zo eindelijk gezien! Dit is een zeer bekende film in Rusland en staat in de top250 op Брат (1997) Ik vond vooral de de hoofdrolspeler erg goed spelen. Hij speelde kil en cool maar tegelijkertijd ook vriendelijk. Het is inderdaad behoorlijk grauw. Ik weet nog dat ik in 1997 in Sint-Petersburg was. Het was toen niet zo grauw als in de film, maar kwam wel in de buurt. Kapotte wegen, vieze huizen, zwerfhonden, kapotte auto's in de hofjes. Gelukkig is dat nu heel anders!

Mooie film die een beetje laat zien hoe Sint-Petersburg een beetje was. En natuurlijk de prachtige rol van Bodrov!

4*

Deze film moest het van mij nu niet bepaald hebben van de pief paf poef scènes - dat soort scènes heb ik al tig keer en veel beter gezien - maar vooral van de sfeerbeelden van St. Petersburg van vlak na de ineenstorting van de Sovjet-Unie. Grauwer en troostelozer kon het gewoon niet. Hilarisch vond ik die tram, waarvan het middengedeelte grotendeels weg was. Je zou zeggen dat dat symbolisch stond voor al die voormalige sovjet-republieken die nu zelfstandig geworden zijn en nu niet langer deel meer uitmaken van het eens zo grote Rusland. Zeer mooi vond ik trouwens de eurodance scène en dit onder de muziek van E-rotic. Tja, in erbarmelijke omstandigheden geeft muziek je nu eenmaal troost. Toch wel een mooie film van Balabanov dus dit Brat, hoewel toch zeker niet zijn beste. Dat vind ik altijd nog Gruz 200

3.5*

Naar verluidt een monument uit de Russiche cinema. Nou. Als antropologisch experiment is de film misschien enigszins te genieten, want Balabanov portretteert zijn land met veel aandacht voor enkele typisch Russische archetypen: een kijvende moederfiguur, een vrouw die zich aan haar eigen ondergang (een slechte man) vastklampt, een algehele gelatenheid voor wat de noodlottigheid van het leven betreft, een ingebakken achterdocht jegens de staat, altijd en overal alcohol, een publieke ruimte in verval, een gemeenschapsmoraal in staat van ontbindingen, et cetera.

Toch is het moeilijk om vanuit de doctrine van de Westerse cinema naar een film als deze te kijken. De brakke cameravoering, de warrige interpersoonlijke verhoudingen, de ondoorzichtige psychologische typeringen, de houterige symboliek, het starre narratief, ... : ‘Brat’ bekijken, is zich realiseren hoe weinig compatibel de Russische en de Westerse blik zijn. Anderzijds: hoe verklaar je dat we vandaag zonder veel problemen Dostojevski en Tolstoj lezen, Tsjechov en Gorki op de planken brengen, Tarkovsky en Zvyagintsev naar waarde kunnen schatten? Pleit dat dan toch niet eerder voor een deficit bij de maker? Ik vrees van wel.

Absoluut niet van genoten dus. Wel integendeel – verveeld en verlangd naar het einde.

2*

Gezien het uiterst krappe budget waarmee deze film gemaakt is —naar verluidt $10.000— is het eindresultaat best wel knap. Maar het voornaamste manco van de films van Balabanov vind ik dat die allemaal draaien om nihilistische personages. Ze zijn rauw en grauw, althans de films die ik van hem gezien heb. Je houdt er nooit een goed gevoel aan over. Nou is dat natuurlijk geen must, maar soms toch wel lekker meegenomen.

Terzijde zij nog vermeld dat het personage van Danila (Sergey Bodrov) als chauffeur terugkeert in de film Syostry [Zusters] (2001) —met Oksana Akinshina (Lilya 4Ever)— een film die door de voortijdig overleden Bodrov zelf geregisseerd werd.

Heeft verdacht veel van Pusher weg die een jaar eerder uitkwam, alleen voelt het acteren hier wel erg ongemakkelijk aan. Wel een heerlijk Russisch hitman sfeertje, harder krijg je ze niet.

Ik vond dit een soort hipster versie van Le Samouraï (Film, 1967)

De hoofdrolspeler is een apart figuur. Een psychopaat die wel opkomt voor mensen in nood.