Geumul (2016)

Leven in een dictatuur, altijd functioneren met tralies in je ooghoeken. Zelfs als Nam Chul-Woo (Seung-bum Ryoo) de liefde bedrijft met zijn vrouw houdt een Noord-Koreaans staatsportret toezicht. Toch treft het echte ongeluk de protagonist van The Net pas als hij zijn onvrije land verlaat. Nam leefde in de enige realiteit die hij ooit kende, maar daarbinnen werden zijn werk en familie hem in ieder geval nooit ontnomen. Dat verandert als zijn vissersbootje verstrikt raakt en Nam een kritieke landgrens overschrijdt.

Hoe meer kennis je als kijker hebt van de verhoudingen tussen Noord-en Zuid-Korea, hoe beter je zult begrijpen waarom Nam in het land van de vijand op inhumane wijze wordt behandeld. Eigenlijk maakt het de autoriteiten, zo blijkt snel, niets uit of Nam daadwerkelijk motorpech had tijdens zijn vaarronde. De visser begaf zich op Zuid-Koreaans grondgebied, dús hij is een spion. Nam zelf wil maar één ding: terug naar zijn gezin. Die hoop verwordt echter vrijwel direct tot een illusie. Voor Nam, ongelukkig individu in een politiek steekspel, zal niets meer zijn zoals het ooit was.

Het is tekenend voor Kim Ki-duks ontwikkeling als regisseur dat het zweverige, rustgevende Spring, Summer, Fall, Winter…and Spring (2003) vijftien jaar later plaatsmaakt voor een bij uitstek politieke film. Tijden zijn veranderd, en ook cineasten kunnen de actualiteit niet zomaar de rug toekeren. Alsnog is het opzoeken van politieke thema’s een welbewuste keuze, die in het geval van The Net goed uitpakt: op vernuftige wijze combineert Kim (zijn?) kritiek op het Westerse materialisme met de machteloosheid van het onschuldige individu. Het (vis)net uit de titel is een metafoor voor het politieke net waarin Nam steeds verder verstrikt raakt.

The Net is een scherp geschreven film, die op het juiste moment de bioscopen bereikt. Op de uitwerking is echter het nodige aan te merken: het handelen van de Zuid-Koreaanse autoriteiten roept om de haverklap vraagtekens op, terwijl Nam in het complex waar hij ondervraagd wordt wel heel gemakkelijk contact kan leggen met een mede-gevangene. Ook de openingsscène van de film is tamelijk gekunsteld gefilmd. Op basis van de beelden geloof je nauwelijks dat een visser zo eenvoudig de grens met Zuid-Korea kan overschrijden, nog los van de vraag of de vermeende motorpech daarvan daadwerkelijk de oorzaak was. Betere montage (van deze specifieke scène) en minder grotesk acteerwerk (vaker een complex struikelblok bij Koreaanse cinema) hadden de geloofwaardigheid van The Net als geheel danig doen toenemen.

Ergens halverwege de film zegt één van de personages het volgende met betrekking tot Zuid-Korea: hoe helderder het licht, hoe donkerder de schaduw. De persoonlijke vrijheid die het leven in een westerse democratie met zich mee kan brengen betekent niets als dat hand in hand gaat met een puur materialistische – en zodoende eigenlijk onmenselijke – kijk op de werkelijkheid. Die zelfreflexieve observatie is aan de eindstreep één van Kims belangrijkste verdiensten.

websiteversie

Drama met zwartkomische elementen over een Noord-Koreaanse visser die door motorpech de territoriale wateren van de zuiderburen binnen drijft en daar meteen onder verdenking van spionage wordt opgepakt. De Zuid-Koreaanse autoriteiten weten echter niet goed wat ze met hem aanmoeten. Hoewel er geen bewijs is dat hij spioneert, is één van de ondervragers (die een meer dan gemiddelde wrok koestert tegen Noord-Korea) erop gebrand de eenvoudige visser te laten bekennen dat hij een spion is.

Boeiende film van Ki-duk Kim toont hoe het onderlinge wantrouwen tussen de beide Korea's en de vastberadenheid om de superioriteit van het eigen land aan te tonen de hereniging, waar de hoofdpersoon op hoopt, onmogelijk maakt. Seung-bum Ryoo is sensationeel in zijn complexe hoofdrol en weet de verwarring en de innerlijke strijd van de visser knap tot uitdrukking te brengen, daarbij geholpen door regisseur Kim die de film nooit laat afglijden in puur drama of pure komedie. Enig minpunt is dat het verhaal weinig verrassingen kent.

Deze film is zoveel beter en interessanter dan ik had verwacht. Een heftig en schrijnend verhaal. Rauw en echt. Het is zware kost om te verteren, maar het is sterk gespeeld en overtuigend gebracht. Het is triest dat deze strijd tussen Noord en Zuid-Korea daadwerkelijk speelt. Goed dat het aan bod komt in deze film. Kim Ki-duk heeft mij wederom weten te raken met zijn werk. Een ruime 8. 4*

Aan zijn toch al gevarieerde oeuvre voegt Ki-duk Kim een politieke thriller met een bijzonder passende titel toe over de schizofrene houding van autoriteiten aan weerszijde van de Koreaanse breuklijn. Hij verzuimt daarbij niet —o.a. door gebruik te maken van speelgoedberen— om de tegenstelling tussen de vaak stuitende overvloed in het zuiden en de armzaligheid in het noorden scherp in beeld te brengen, waarbij het hoertje evenwel haarfijn laat doorklinken dat het niet allemaal goud is wat er blinkt, extra benadrukt door de innige knuffel van het kleine meisje met haar lievelingsbeer.
Hoewel protagonist Seung-bum Ryoo af en toe over de top gaat een beklijvende kijkervaring, net als de meeste andere films van regisseur Kim.

Fijn.

Ik heb de laatste twee Ki-duk films een beetje laten schieten, geen idee waarom eigenlijk. Het blijft toch een dijk van een regisseur, ook als hij een film maakt die me dan net een klein beetje minder ligt. The Net is toch een kleine verrassing, na Moebius, maar wie Ki-duk een beetje kent zal genoeg stijlelementen terug zien komen in deze film.

Er zit wel opvallend veel meer dialoog in dan in oudere Ki-duks. En er is nu echt wel een duidelijk Thema (met een hoofdletter), waardoor de personages wat naar de achtergrond gedrukt worden. Ze staan hier duidelijk in functie van het verhaal en van het punt dat Ki-duk wil maken, ik zie het persoonlijk eerder omgekeerd. Da's dan ook de hoofdreden waarom ik geen 4* geef.

Los daarvan is het punt dat Ki-duk wil maken echt wel de moeite. Hij is altijd al het zwarte schaap geweest van de Zuid-Koreaanse cinema, deze film zal dat zeker niet veranderen. Hij schopt hier duchtig tegen de schenen van beide Koreas, maar eigenlijk is het zelfs breder dan dat. In de kern is The Net wat mij betreft een film over hoe ideologie op zich altijd een beetje brainwashing is.

Acteerwerk is goed maar wel erg dik aangezet. Visueel verder niet de sterkste Ki-duk, de soundtrack is gelukkig wel op niveau. En dat einde ... enigszins voorspelbaar, maar daarom niet minder mooi en effectief. Zo zie je ze de laatste tijd eigenlijk niet zo vaak meer.

Erg fijne toevoeging aan z'n oeuvre wat mij betreft. Behoort zeker niet tot z'n sterkste films, maar zelfs de iets mindere Ki-duks zijn nog steeds absoluut de moeite waard.

3.5*

Erg sterke Ki-duk Kim! Hiermee schopt het buitenbeentje van de Zuid-Koreaanse cinema alweer tegen de schenen van menig gevoelige zielen. Hoe het leven van een eenvoudige visser door een stommiteit plots in een diplomatieke militaire rollercoaster belandt.

Opvallend vooral is de paranoïde angst van beide Korea’s om toch maar geen geheimen of informatie kwijt te spelen aan de andere. Daarbij gaat men tot het uiterste en is de arme visser maar een speelbal voor grotere machten. En Zuid-Korea moet hier niet onderdoen voor Noord-Korea. Het uitgangspunt alleen al is zo vooringenomen waardoor men onmogelijk kan geloven dat de visser nu eenmaal (oprecht) gelukkig is met het leven dat hij leidt en dat er geen sprake is van indoctrinatie van het regime. Ook het feit dat men denkt mensen zomaar te kunnen verleiden met luxe lijkt me ook een puur kapitalistisch (fout)denken.

Het merendeel van de film bestaat uit ondervragingen, dialogen dus, maar blijft onderhoudend. De andere films van Ki-duk Kim die ik al zag waren toch soberder op dat vlak. Doet me wat denken aan de aparte film uit het oevre van Kore-eda’s Sandome no Satsujin (2017).

Had ik deze film begin december gezien en wil ik er nu een recensie over schrijven. Krijg ik ineens te weten dat Kim Ki Duk zojuist is overleden? Verdomme nog aan toe!

Want ook met deze titel flikt hij het weer en gaat hij, net zoals Pieta, terug naar de politieke roots. Wie heeft het zich wel nog niet bedacht: een film over een Noord-Koreaan in Zuid-Korea? En hoe zou dat in zijn beloop gaan.

We beginnen in Noord-Korea en volgen een visser die ogenschijnlijk een redelijk goed leven leidt met zijn vrouw en dochtertje. Wat al meteen opvalt is dat de sfeer onder de mensen nog wel redelijk vriendelijk en geduldig is. Ik had nog echt zo'n beeld voor me dat iedereen in Noord-Korea nooit lacht en altijd onder spanning staat van de grote leider. Tot dusverre aan toe...

Op een dag gaat hij uit vissen maar begeeft de motor van zijn bootje het en drijft hij in de richting van Zuid-Korea. Daar wordt hij al meteen in ontvangst genomen door de autoriteiten die hem voor geen cent vertrouwen. De film draait hier vanaf dat punt om het onmenselijke verhoor met die cynische commissaris die hem meteen van spionage verdenkt. De visser komt hierbij in allerlei verweven intriges, komt oog in oog met een andere Noord-Koreaanse staatsburger alias spion en niet veel later, nadat hij het in man en macht volhield om zijn ogen dicht te houden om geen informatie op te nemen, werpt hij zijn blik in het kapitalistische en westerse Seoul.

Hierbij wordt er een interessant contrast getekend tussen de mentaliteit van Noord en Zuid, maar dan wel zodanig dat je toch gaat twijfelen waar het daadwerkelijk beter is en dat Noord-Korea niet gewoon een punt heeft door het cynische, hebzuchtige en verkwanselende Zuid te boycotten? Interessante scenes trouwens met die prostituee en die soeprestaurant. Ook die rol van de goede commissaris heeft een sympathieke bijdrage. En oh ja... aan zowel de Noord als Zuid-Koreaanse tongval is ook gedacht.

Noord-Korea, het land waarvan we dachten dat je om elke verkeerde poep of scheet werd opgepakt en opgesloten en gemarteld werd in een ijskoude werkkamp; waar je geen verkeerde blik had mogen trekken en waarbij de mensen continu bang en onderdrukt waren... Als ik deze film begrijp lijkt dat weer een beeld van het westen te zijn, en waarschijnlijk wil Kim Ki Duk ons daar mee confronteren. En ergens begin je hierdoor ook te begrijpen waarom het westen zo wantrouwt wordt... Dat zie je ook maar aan die momenten dat het verhoor van de visser in Noord-Korea dunnetjes wordt overgedaan.

Maar uiteindelijk is het niet Oost of West of Noord of Zuid... Uiteindelijk zijn we allemaal gewoon mensen.

Kim Ki Duk heeft hier weer een overtreffende en fascinerende film neergezet, met een boodschap. Ik zal de regisseur gaan missen...

4,5*