El Espíritu de la Colmena (1973)

Zo'n mooie film en dan slechts twee stemmen...hoog tijd dus om dit Spaanse meesterwerkje even onder de aandacht te brengen.

Een zeer subtiele en sfeervolle film, met prachtige shots en een aantal onvergetelijke scenes. Sterk geacteerd ook, met name door de toen vijfjarige Ana Torrent.

Prachtige film inderdaad.

El Espíritu de la Colmena is een erg mooie en opmerkelijke film over de onschuldigheid van een kind, dat opgroeit in het tijdperk net na de Spaanse Burgeroorlog.

Naast het simpele verhaal over de jonge Ana is dit ook een scherp portret en een veroordeling van het toenmalige Spanje (Franco was net aan de macht gekomen). De film zit vol symboliek die nergens opgelegd wordt en zeer subtiel overkomt.

Dit filmpje is subtiel, ontroerend, intiem en sensitief en bevat prachtige lyrische en poëtische schilderachtige beelden en fotografie. Verder hangt er een mooie mysterieuze sfeer om de film.

Het verhaal wordt niet zozeer door woorden, maar vooral door de beelden en geluiden uit de doeken gedaan. De beelden volgen elkaar op poëtische wijze op en er zitten (net als in de films van Sokurov en Tarkovsky) aardig wat off-screen geluiden in de soundtrack, die de mysterieuze sfeer versterken.

Verder is het acteerwerk uitstekend. Vooral de twee kinderen maken er echt iets moois van.

Erg mooie film dus. Niet zo bekend maar destijds door critici terecht goed ontvangen.

Omdat ik eigenlijk nog maar heel weinig Spaanse films gezien heb (en al helemaal geen oude) heb ik me voorgenomen daar in 2006 eens wat aan te doen.

Heel hoog gemiddelde en maar weinig stemmen, het een hangt met het ander samen. Geen film voor iedereen, verwacht geen duidelijke antwoorden en geen spannend verhaal, maar eerder een subtiele, gelaagde poëtische film. Toch mag deze film wel wat meer gezien worden.

Franco was opmerkelijk genoeg nog aan de macht toen deze film gemaakt werd, want een van de subtiel in de film verweven thema's is de desillusie na zijn machtsovername. Indrukwekkende hoofdrol van Ana Torrent ook, nog een klein kind hier (ze is altijd blijven acteren, ruim twintig jaar later zou ze bijvoorbeeld de hoofdrol spelen in Tesis).

Erg gevoelige film die vrij moeilijk in woorden te omschrijven is. Prachtig. Intrigerend. Ontroerend.

4.0* maar een film die ik beslist vaker wil zien.

Opvallend dat de regisseur hierna tien jaar geen film meer maakte.

Ik had de hele film het gevoel dat ik haar kende. Grappig om dan achteraf te horen dat het DE Ana Torrent is.

Boeiende film die inderdaad nauwelijks in woorden te bevatten is. Overigens werd er in de film ook bijna niet gesproken. 4,0*

Deze film heeft veel indruk op me gemaakt.
Het gaat over het verlies van onschuld van een kind en over de geheel eigen wereld waarin kinderen leven. Heel knap hoe getoond wordt wat kinderogen zien. Het is prachtig om te zien hoe Ana dingen voor het eerst ervaart.
Contact tussen kinderen en de ouders is er nauwelijks. En tussen de ouders onderling is er ook grote afstand. Dat zorgt er overigens wel voor dat de kinderen volledig in hun eigen wereldje blijven leven.
De film zit vol symboliek, maar het wordt niet geforceerd gebracht (zoals bijv. in De Vierde Man).
Het camerawerk is perfect. Een aantal verbluffende shots. Zoals de kinderen die s ochtends het schoolgebouw in lopen. Het lijkt net alsof ze de deur in worden gezogen.
De kleine Ana die in de horizon verdwijnt in het kale landschap.
De twee meisjes bij de stoomtrein. Het over het vuur springen. etc. etc.
De muziek is erg sfeerverhogend.
Ik zou weinig minpunten kunnen noemen. Het begin sprak me iets minder aan dan de rest van de film.
Het shot van Ana die achter een ruine ligt te slapen zal ik niet gauw vergeten.
Prachtig naturel spel van de kinderen trouwens. En de grote ogen van Ana Torrent zijn cruciaal.

In deze film nog crucialer!

El Espíritu de la Colmena is niet alleen een prachtige film over de wereld door kinderogen, maar ook over de scheidslijn tussen fantasie en werkelijkheid. Hier en daar word je als kijker op de verkeerde been gezet. Snoept Ana nu wel/niet van die giftige paddestoel? Hallucineert ze nu, of droomt ze, of sterft ze? Als kijker weet je gelukkig op het laatst wel hoe de vork in de steel zit, Ana echter niet, in haar fantasie is ze nu een geest. Iets wat ze zo graag wilde weten, wat is dat nu een geest? De scenes bij het treinspoor en het over het vuur springen worden ook geportretteerd als zijnde 'doodswensen' van Ana, Zwaar doch aandoenlijk. 4*

Erice was een groot fan van schilders als Vermeer en Pieter de Hooch en dat is duidelijk te zien. Elk shot is tot in de puntjes afgewerkt en haast een schilderij opzich, vandaar ook dat het vaak lang wordt aangehouden. Lichtval door ramen (Vermeer) en doorkijken in het huis (de Hooch) maken van elk shot weer iets bijzonders, om nog maar te zwijgen van de bij vlagen verbluffende kleuren en vergezichten moeiteloos gecombineerd met close-ups. De montage wekt vaak het idee dat er amper verband bestaat tussen de opeenvolgende shots wat het idee van een galerij alleen maar versterkt.

Verder is het boeiend hoe Erico speelt met indexicaliteit. Hij werkt heel veel met off-screen gebeurtenissen die met behulp van de causale relatie tussen het teken en het getekende tóch worden verbeeld. Om de "espiritu" als het ware in beeld te vangen combineert Erice bijvoorbeeld off-screen geluid (voetstappen) met de gefascineerde en fascinerende ogen van Ana waardoor de aanwezigheid van een dergelijk fictioneel element toch haast tastbaar is. Een duidelijker voorbeeld van hoe zo'n indexicale relatie werkt geeft hij zelf al met de (voor Ana gigantische) voetstap in de modder. Erice heeft zijn huiswerk wat betreft semiotiek goed gedaan.

Opmerkelijk is dat hij deze techniek ook veelvuldig gebruikt om spanning op te wekken. De scène waarin de moeder in bed ligt en doet alsof ze slaapt terwijl haar echtgenoot, duidelijk van haar vervreemd, de kamer doorrommelt is haast niet uit te kijken.

Binnensframe creëert Erice op die manier een luguber sfeertje. Zo zijn de scènes waarin de meisjes in absolute stilte het vervallen gebouw in lopen, eventjes uit het zicht verdwijnen, en toch weer naar buiten komen verschrikkelijk spannend omdat de camera het vertikt om te laten zien wat er precies gaande is.

Deze aantrekkelijke STIListische verpakking biedt vervolgens een verhaal van een gezin dat geen uitzicht heeft in de realiteit, verstoten van elkaar leeft in een schijnbaar tijdloze omgeving, net als de bijen geïsoleerd van de buitenwereld. Ieder lid zoekt vervolgens toevlucht in een fictieve wereld, zij het in de vorm van een dagboek (vader), een briefwisseling met iemand in Nice (moeder), de droom om op te groeien (Isabel, die bloedt als lippenstift gebruikt, lugubere scène) of een zoektocht naar de lokale Frankenstein. Pas zodra deze laatste zich geheel verliest in haar droomwereld schrikken de andere 3 wakker (moeder verbrandt haar brieven, het dagboek van vader wordt dichtgeslagen, Isabel krijgt een nieuwe kamer), maar het lijkt uiteindelijk te laat te zijn. Ana is verloren. Zelfs haar zusje, voorheen haar enige contact met realiteit, heeft ze de rug toegekeerd.

Indrukwekkende film. Minpuntje vond ik de muziek (leek haast middeleeuws bij vlagen). Gelukkig is het grootste gedeelte van de film stil. 4*

Indrukwekkende film,

Leek soms net alsof je naar een kunstwerk zat te kijken. De ontwikkelen op het scherm volgden gestaag, terwijl de camera een positie ver weg zocht om de personages die over de vele akkers liepen te vangen. En vooral te onderstrepen hoe klein en kwetsbaar een kind is in het grote universum dat de wereld heet.

Net zoals in het uit 1989 afkomstige Cinema Paradiso, delen de Spanjaarden net als de Italianen een passie voor film. Traditiegetrouw stroomt een gemeenschappelijk verenigingsgebouw dan ook vol als een organisatie de film Frankenstein (1931) aan de mensen in het dorp distributeert. De jongere kijkers nestelen zich voorin op de grond vlak bij het scherm, terwijl de oudere bewoners een stoel hebben meegenomen van thuis uit. Het dorp is bijna uitgestorven, omdat men zich ophoudt in de bioscoop. Onder hen bevindt zich ook de jonge Ana Torrent met haar oudere zus. Een belangrijk vraagstuk uit Frankenstein, dient vervolgens als rode draad in de rest van de film. Waarom wordt iemand die een ander helpt vermoord? Symboliseert tevens het oorlogsvraagstuk waarom mensen elkaar iets aandoen.

Jonge Ana Torrent is zichtbaar geraakt door de film en als ze samen met haar zusje haar stoute schoenen aantrekt om een afgelegen waterput met schuurtje nader te verkennen verkrampt ze. Ana lijkt mede dankzij haar jonge leeftijd nog niet zo goed een onderscheid te kunnen maken tussen waargebeurde dingen en fictie. De rest van de film balanceert constant op deze lijn. Zijn bepaalde gebeurtenissen die Ana waarneemt echt of niet? En wordt haar beeldvorming niet gemanipuleerd? Doordat een moment op haar netvlies staat geplakt en ze haar gedachten nergens anders meer op kan projecteren? Als ze bv. denkt dat haar zus dood op de grond ligt. Wordt dit moment extreem uitvergroot.

De muziek in de film is ouderwets maar perfect gedoseerd. Prachtige klanken, gelukkig geen bombastische score die het fraaie, op meerdere manieren te interpreteren verhaal goed gedaan zou hebben. Mooiste moment is als de vader van Ana met zijn koets de goude horizon tegemoet rijdt. De vluchtpoging van Ana mocht er echter ook zeker wezen.

Rustige film die niet voor iedereen weggelegd is, simpele weergave van het dorpsleven. Er wordt veel aan de verbeelding overgelaten. Voor sommige zal het te fragmentarisch overkomen. Fraaie film waarin het monster van Frankenstein tot leven komt in de fantasie van een meisje. Dikke 4*

El Espíritu de la Colmena is mijn tweede Erice en waar de eerste me niet kon meeslepen, ben ik hier echt door geraakt. Prachtig hoe de belevingswereld van een kleine meisje wordt uitgebeeld. Het oude huis, gebruik van muziek en niet te vergeten het mooie naturelle acteerwerk van de twee zusjes.

En alhoewel het hier eigenlijk een best 'droge' weergave van een dorps leven betreft, maakt de film een magische indruk. Bravo Erice.

briljante meeslepende film waar heel veel aan de kijker wordt overgelaten. Blinde aankoop maar zeker geen spijt van. Waar mijn interesse in de spaanse cinema even op een laag pitje stond is het nu weer aangewakkerd. Het meeste is al gezegd over deze parel.

4.5* prachtig

lovende commentaren De film staat zo te lezen niet voor niets in mijn top tien in ieder geval.

Haha, voor mij ook!

Prachtige mysterieuze film. Volgens mij is deze film ook zeker een inspiratiebron voor Guilermo del Toro's El Espinazo del Diablo en El Labirinto del Fauno! Net als in deze film zitten ook die boordenvol symboliek.

Net als in Cria Cuervos zijn de grote ogen van Ana Torrent hier weer een absolute meerwaarde. Schitterende en unieke performance van zo'n klein kindje!

Prachtig de scène bij het kampvuur!

Ik zit nog wel te filosoferen over de 'traumatische ervaring' die Ana in de film na het weglopen had doorstaan. Was het de dood van de deserteur? Hallicunaties na het eten van de giftige paddenstoel? Of was ze sexueel misbruikt door iemand (die ze in haar fantasie of door de paddenstoel aanzag voor Frankenstein?

Mooie en unieke doch enigszins stroeve en sombere film.

Eigenlijk vielen mij de punten die Baggerman hierboven al aanhaalt tijdens het kijken ook op. Heeft Del Toro deze film ook gezien en zat hij hiermee in gedachte tijdens het maken van El Laberinto del Fauno? De geweldige grote bruine ogen van Ana, die als kind een bijna unieke acteerprestatie geeft (maar ook de rol van de oudere zus Isabel is zeer sterk). En wat gebeurde er tijdens de laatste vlucht van Ana? Zelf denk ik toch dat het de combinatie van de hallucinerende paddenstoelen en de dood van de deserteur waren die haar het trauma bezorgde.

De hele film straalt een zeer mooie soberheid uit. Zoals de landschappen, het dorpje en het grote landhuis in beeld worden gebracht is werkelijk prachtig en naargeestig tegelijk. De eenzaamheid en desolatie valt bijna als een verstikkende deken over de kijker heen. Ontsnappen aan de beelden die voorgeschoteld worden is dan ook haast niet mogelijk er zit vaak zoveel droefheid in.
En ondanks dat er regelmatig niet veel gebeurt op het scherm gaat er toch een bijna hypnotiserende kracht vanuit. Minutenlang geconfronteerd worden met close-ups of juist vergezichten, die slechts de suggestie wekken dat er wat gebeurt precies buiten beeld. Als kijker krijg je dit dan slechts mee door het geluid (wat extreem belangrijk is in deze film), subtiel schaduw en lichtspel of starende ogen. Je krijgt daarnaast ook niet bijzonder veel mee over de belangrijkste karakters maar bij allemaal heb je het idee dat ze een zwaar geheim meedragen (Waarom slaapt de vader zo slecht? Heeft de moeder een minnaar? Waarom is het oudere zusje soms zo gemeen?). Uiteindelijk lijkt alleen Ana wel onschuldig te zijn. Het werkt uitermate beklemmend en mysterieus.
Het verstrijken van de tijd in deze film lijkt haast ongrijpbaar als een geest. Prachtige scènes die wel lijken te balanceren op de grens van droom en werkelijkheid zoals met de kat en het bloed, het doodhouden van het zusje, de ontmoeting met het monster, die eenzame stoomtrein. Ik zal ze niet snel meer vergeten.
Ook de muziek blijkt schitterend in zijn eenvoud en draagt mooi bij aan het sobere karakter van de film.

Geen gemakkelijke film maar wel eentje die zeer de moeite waard blijkt te zijn en waarbij het drama waarlijk oprecht is. 4 ruime sterren.

Ah, dus ik was niet de enige die dit opmerkte. Tijdens het kijken van de film werd ik geregeld herrinnert aan oude schilderijen van Nederlandse meesters, maar ik wist niet of dit toeval was of niet. Kennelijk niet. Visueel is de film geweldig en veel beelden zullen me wel lang bijblijven.

Toch weet de film het voor mij niet helemaal waar te maken. De zoektocht van Ana naar geesten en Frankenstein vind ik boeiend, maar de rest eromheen wist mij niet echt te pakken. Met name de moeder en haar mogelijke affaire vond ik een overbodige toevoeging die zelfs de sfeer voor mij brak. De oudere zuster vond ik daarnaast bij vlagen wat irritant. De vader boeide mij meer, maar hij blijft toch wat aan de oppervlakte. Over Anna Torrent echter geen kwaad woord. Ze speelt echt verbazend goed.

Een ander probleem is dat de film op mij te cryptisch overkwam. De symboliek leek wat belangrijker dan menselijke emoties. Dat zie ik nooit graag. Ook lees ik hier en op IMDB dat het feit dat Franco heerste zeer belangrijk is voor de film al heb ik dat er zelf totaal niet uitgehaald. Verder dan dat er een soldaat in voor komt kom ik niet. Mis ik iets heel belangrijks?
3*

Heeft wellicht met censuur te maken. Daar had Franco nogal een handje van. In deze film zie je een gezin dat volkomen in isolement leeft, net als de Spanjaarden voor, tijdens en na de burgeroorlog. We moeten er vervolgens denk ik vanuit gaan dat het regime van Franco hiervoor verantwoordelijk is.

In deze film probeert eenieder op zijn eigen manier te ontsnappen in fictie/fantasie, de wereld waar Franco geen macht heeft. De jacht op Frankenstein, het schrijven van brieven en in een dagboek en de wil om op te groeien.

Je ziet hetzelfde volgens mij explicieter in Pan's Labyrinth waar het meisje met de macht van een krijtje nieuwe werelden opent. Opvallend is wel dat in El Espiritu de La Colmena deze wereld juist geen redding brengt maar de ondergang van het meisje inleidt.

Leefde de familie in isolement? De bioscoop zat anders behoorlijk vol en er zit toch echt een scène in waar Isabel met vriendinnetjes speelt. Er wordt ook naar school gegaan. Dat we de personages niet vaak samen zien met mensen buiten het gezin vind ik niet zo veel zeggen hier. Op mij kwam dat over omdat het gewoon voor het verhaal niet belangrijk is.

En dat ontsnappen aan Franco via fantasie vind ik nogal gezocht. Misschien mis ik belangrijke symboliek, maar ik heb geen enkele verwijzing gevonden naar de hele Franco, behalve het jaartal waarin de film zich afspeelt. De naam Franco is tijdens de gehele film niet bij me op gekomen. Toegegeven, ik weet niet gigantisch veel van dat stukje geschiedenis af, maar ik kan me moeilijk voorstellen dat de film daar werkelijk over gaat.

Ten opzichte van elkaar wel ja.

Ik heb voor mijn studie een cursus Spaanse Cinema gehad waarbij de recente Spaanse (film)geschiedenis is behandeld. Eveneens hebben we veel over metaforiek, beeldtaal en symboliek in film besproken omdat dat nou eenmaal onlosmakelijk verbonden is met de Spaanse film. Je kon onder Franco's bewind nou eenmaal niet zomaar vertellen wat je vond. Dat moest via subtiele beeldtaal want anders kwam het gewoonweg niet door de keuring heen. De docente heeft enkele illustratieve films uitgezocht om te vertonen, waaronder deze en Pan's Labyrinth (en Viridiana, Cria Cuervos en nog een paar).

Daar komt bovenstaande analyse dus vandaan. Erice heeft inderdaad een erg droogpoëtische, subtiele film gemaakt maar reken maar dat Franco's aanwezigheid zijn uitwerking heeft gehad op de film. Hoe Erice er verder persoonlijk tegenover stond is mij onbekend, maar ik kan me niet voorstellen dat hij er erg positief over was. Dat straalt de film niet uit althans.

Wat jij er verder mee doet moet je zelf weten .

Fan-tas-tische trivia bij deze film is trouwens dat de cinematograaf blind aan het worden was tijdens het filmen.

Dat probleem had Kurosawa ook tijdens het filmen van Ran en die film bevat net zoals deze de meest fantastische beelden. Typisch

Misschien dat de cinematograaf hierdoor beseft dat het weleens zijn laatste film kan zijn, waardoor hij werkelijk gedreven wordt om het onderste uit de kan te halen.

In Nederland op dvd?

Nee, wel een goedkope Britse en een Criterion.

Indrukwekkend hoe Víctor Erice met zo weinig toch zoveel cinema kan maken !

Betoverende film en tevens een prachtige metafoor over het Spanje tijdens het Francoregime. 4.5* voor dit pareltje.

Erg benieuwd naar El Sur

Heb helaas al het moois wat hierboven allemaal wordt verteld niet echt meegekregen.

Vond het vooral een sfeervolle en ontspannen film die helaas een beetje genekt wordt doordat er nauwelijks iets interessants gebeurt.

Maar kennelijk ben ik de enige die dat vond.

Nou enige... Jij en nog 3 anderen dan

Vond dat er juist veel interessants gebeurde in deze film alleen kreeg je het lang niet altijd direct te zien. Film blinkt toch wel uit in een soort van mysterieuze spanning. Ik had bij alle karakters het idee dat ze iets van groot geheim met zich meedroegen. Voor mij werkte dat uitstekend.

Maar gezien je smaak vind ik de film ook absoluut niets voor jou eerlijk gezegd kos.

Zelf vind ik het niet zo erg dat er weinig tot niets gebeurt in de film, maar juist de sfeer krijgt me niet helemaal mee.

Nee, ik achteraf ook niet. . maar ja, dat weet je pas als je hem ziet.

Vier anderen

Kan me eigenlijk alleen maar aansluiten bij de reacties hierboven. Evenals de meeste hier heb ook ik genoten van de sfeer en een aantal prachtige scenes in de film. Begin waarin de kinderen Frankenstein kijken, over vuur heen springen en de vlucht van de kleine Ana Sowieso vond ik Ana fenomenaal. Verder ben ik het wel gedeeltelijk met Kos eens dat er niet al te veel gebeurt en ook de franco elementen heb ik er niet in herkent. Dat doet echter niet veel af aan de kwaliteit van de film. Prachtig geschoten, prachtig geacteerd en bijzonder sfeervol.

4*

Dat Erice wel wat heeft met de Nederlandse meesters, daarvoor hoef je geen expert in de schilderkunst te zijn. De grootste troef van ‘El Espiritu de la Colmena’ is voor mij zonder meer de prachtige fotografie: zowel de landschappen als de portretten hebben bij deze debutant een fascinerende, verstilde schoonheid, maar daarmee heb je nog geen goeie film natuurlijk.

Ik lees hier op het forum veel over symboliek, maar die zit voor mij te diep onder het oppervlak om er werkelijk iets aan te hebben. Het gebrek aan feitelijke gebeurtenissen, het feit dat de film geen tempo lijkt te vinden en gewoon verder sluimert, ervaar ik als bijzonder storend. Al na het eerste kwartier had ik het gevoel dat geen van de personages me echt zou kunnen boeien (een vrees die gegrond zou blijken), en net zoals bij ‘Cria Cuervos’ (om een enigszins verwante film aan te halen) vind ik de leefwereld van kinderen een weinig boeiend uitgangspunt om iets over mens en maatschappij te vertellen.

Om de mystieke sfeer gewaar te worden was ik misschien al te zeer ingedommeld (al poogde een wankele soundtrack nog af en toe om ons bij de les te houden), waardoor de enige kracht van de film helaas beperkt blijft tot de cinematografie.

Om kort te gaan: een film die meer maturiteit vereist dan ik nu bezit. En mijn oprechte excuses aan alle filmliefhebbers die nu ongetwijfeld beledigd zijn.

1,75*