Ansiktet (1958)

Inderdaad niet ongelooflijk overtuigend. Grappig is trouwens dat deze film een beetje een kruising lijkt te zijn tussen de twee vorige Bergmanfilms die ik gezien heb: Seventh Seal en Glimlach van een zomernacht . Doet deze ook geen goed want die zijn allebei beter. Ik wist ook niet goed wat nu eigenlijk het punt was dat Bergman hiermee wilde maken, de film leek me een beetje doel- en stuurloos. Maar wel goed gemaakt, geacteerd en gefilmd, dus 3 sterretjes mag ie wel hebben voorlopig. Zeker geen film die iedereen gezien zou moeten hebben, maar een echte afrader is het ook niet. Gewoon een film, eigenlijk .

Mooie scenes, prachtig geacteerde scenes, maar ook een aantal scenes die wat kluchterig aandoen.

Al met al een redelijke Bergman-film. Niet een van zijn meesterwerken, maar wel een film die redelijk vlot van tempo is en nog steeds de moeite waard is.

Ik heb het idee dat deze film al snel verkeerd wordt begrepen, wat wel grappig is aangezien dat volgens mij precies is waar de film nou over gaat: de originele titel Ansiktet laat zich het best vertalen als Aangezicht. Schijn en illusie vs. werkelijkheid dus, voor de oplettende kijker. En hoe werk je die tegenstelling beter uit dan door een magiër te nemen als hoofdpersonage. Wat Bergmans bedoeling ook was, de film werkt op verschillende lagen.

Allereerst is er de meest voor de hand liggende, religieuze laag. Vervang de magiër door Jezus Christus en je komt uit op dezelfde thema's van twijfel, scepsis en geloofscrisis die hij later in bijvoorbeeld Tystnaden nog eens onder handen zou nemen.

Vervolgens kun je de film ook zien als metafoor op het kunstenaarschap. Bergman wil zeggen dat magie en kunst veel overeenkomsten hebben. Net zoals bij magie is kunst vaak niet wat het op het eerste (aan)gezicht lijkt. Prachtig is de afsluitende scène waarin de magiër, die de hele door een toonbeeld van waardigheid en zelfbeheersing is geweest, ineens gaat bedelen om een paar kronen. Dit toont aan dat de magiër (/artiest), nu hij voor een charlatan wordt uitgemaakt, zelf ook twijfelt of zijn magie (/kunst) echt is of doorgestoken kaart. Zijn innerlijke conflict is inherent aan het kunstenaarschap.

En, last but not least, is er nog de oppervlakkige laag, die het op zichzelf al de moeite waard maakt om de film te zien. Uitstekend acteerwerk, vermakelijke dialogen en grappen, mooie cinematografie (vooral in het begin met de koets!) waarin heel mooi met schaduw wordt gewerkt (ik moest meteen aan Welles denken), en zeer fraaie kostuums en decors.

Na vandaag ook al het schitterende Scener ur ett Äktenskap te hebben gezien, ben ik erg benieuwd wat voor moois er nog meer te vinden in het wat minder bekende deel van het oeuvre van deze meester.

ps. De dvd-cover van Criterion is geweldig. Eén van de fraaiste die ik ken.

Leuke film van Bergman, waarin meerdere lagen aangebracht zijn en waarin vooral ook de nodige humor verwerkt zit.

Vooral de manier waarop Bergman de kijker af en toe op het verkeerde been probeert te zetten, wat bij mij ook lukte. De dialogen zijn speels al kan Bergman het niet laten om ook hier het religieuze thema aan te snijden. Ergens is het een soort van voorloper van Nolans “The Prestige”, maar dan vooral qua thema. De uitwerking is echter totaal anders.

Niet alles is even goed aan Ansiktet, maar ik moet zeggen dat ik me er goed mee vermaakt heb. Niet al te zwaar, goede dialogen, aardig acteerwerk en vooral een prima laatste half uur. Het behoort niet tot Bergmans beste werk, maar is zeker de moeite waard om eens te bekijken.

3,5*

Een minder bekende Bergman, maar wel interessant. Wanneer hij het thema aansnijdt van een scepticus die een charlatan wil ontmaskeren, kun je vermoeden dat daar meer achter zit. Het gaat over de vraag of bovennatuurlijke fenomenen bestaan, dus ook of God bestaat. Het zou te gemakkelijk zijn om de scepticus zomaar te laten winnen, dus bedenkt de magiër een briljant plan om de scepticus om de tuin te leiden. Dit gegeven wordt doorweven met een paar komisch-romantische nevenlijntjes. Ik vermoed dat Woody Allen hieruit inspiratie gehaald heeft voor Magic in the Moonlight (2014).

Het is leuk om de rollen van deze acteurs te vergelijken met hun andere Bergmanrollen. Op het eerste aangezicht zijn ze compleet verschillend - Von Sydow en Ekerot zijn zelfs moeilijk te herkennen - maar er zijn ook gelijkenissen.