Kocár do Vídne (1966)

Weer zo'n prima Tsjechoslowaakse film met als thema dat twee vijandige partijenen tegen wil en dank met elkaar op moeten trekken. Zoals pippo il buffone al zegt, toendertijd was een thema als dit zeer opzienbarend: Duitsers die aardig zijn en de partizanen en Russen wreed. De foutjes die pippo il buffone ook al spotte, zag ik ook, maar ze zijn niet ècht storend.

De setting (bos) nodigt uit tot mooie plaatjes en die laat Kachyňa dan ook prima vastleggen. Verder dienen we te worden vermaakt door slechts twee hoofdpersonen: de vrrouw en de jonge Oostenrijkse soldaat, want alle andere personages zijn slechts terloopse bijfiguren met maar weinig screentime. De film lijkt dus zo eigenlijk bijna meer op een toneelstuk dan op een film en het is knap dat dit toch een boeiend geheel oplevert.

Mooi klein oorlogsdrama, dat zich afspeelt achter het front met maar een handvol personages - wellicht was het ook een budgetkwestie maar de Oost-Europese cinema lijkt de Tweede Wereldoorlog persoonlijker te benaderen dan de Amerikaanse/ West-Europese. Ook genuanceerder over het algemeen, de grens tussen goed en kwaad loopt niet langs de landsgrenzen blijkt maar weer. Boeiend en spannend, prachtig gefilmd en mooie muzikale ondersteuning die niet zou misstaan in de balzaal.

Zo zien we oorlogsfilms helaas te weinig; klein en menselijk. Hoewel de film in mooi zwart-wit is geschoten, zijn de karakters dat alles behalve. De Duitse soldaten hier die een vrouw dwingen hen naar de Oostenrijkse grens te brengen, zijn geen stereotype kwaadaardige nazi's, maar mensen van vlees en bloed. Coach to Vienna is in feite een soort road movie met paard en wagen; langzamer en stiller dan wat we tegenwoordig met die naam associëren, maar het is er onmiskenbaar een.

Krista is een verbolgen vrouw die na de executie van haar man door de bezetter, haar wraak plant op de twee vijandelijke soldaten in haar kar. Naarmate de tijd verstrijkt blijkt steeds meer dat ze niet om het feit heen kan dat deze mannen net als zij evenmin voor deze situatie hebben gekozen. Coach to Vienna duurt met 76 minuten niet lang en de film heeft een fijne klassieke score met orgelmuziek, die de reis een ietwat sacrale sfeer meegeeft, wat een mooi contrast geeft met het onderwerp.

Kocár do Vídne is een intiem psychologisch drama in oorlogstijd, dat een groter publiek verdient dan de 20 stemmen die hij nu heeft. Aan mij de eer kennelijk om deze film met die 20e stem de tip 250 in te stemmen, wat ik met plezier doe.

4*

De weduwe koelt haar woede op de Duitse soldaat, maar kan hem niet doden. Ondertussen is het tot door haar doorgedrongen dat deze jonge, laffe man, die fotos van zijn familie koestert en haar ook dankbaar is, geen schuld treft en ook maar een nietig slachtoffer is van de waanzin van het oorlogsvoeren en dit allemaal niet had gewenst. De opeenvolgende, schokkende gebeurtenissen brengen haar totaal van de wijs en is ze niet meer in staat haar gevoelens te beheersen en doet ze zoals ieder hulpeloos mens, namelijk steun zoeken...
Mooie, diepmenselijke film die niet alleen treft door het verhaal maar ook door de filmische waarde, de trieste wit-zwart tekening van de personages, de doodse kilte van het bos, de natuurlijke handelingen...en zeker door de vertolkingen.

Bijna net zo goed als The Ear. Kachyna's film is vooral sober, maar dat werkt. Het verhaal ervoor wordt (iets te) snel in tekst verteld en de film gaat alleen over de koets die onderweg is en de mensen erin. Het ziet er zeer verzorgd uit en wijkt geen moment van de kern af. De film gaat uiteindelijk over hoe oorlog mensen ontmenselijkt en hoe je weer mens wordt, of niet.

Het aantal geweldige Tsjechoslowaakse films in de 60's begint bijna bizarre vormen aan te nemen. Wat een explosie van creativiteit vond daar toen plaats zeg.